Astım

KONULAR

HESAPLAMALAR

ARAMA

Astım

Astım- Bu kronik akciğer hastalığının semptomları ve tedavisi

Astım hava yollarınızın daraldığı ve şiştiği ve fazladan mukus ürettiği durumdur. Bu, nefes almayı zorlaştırabilir ve öksürüğü, hırıltılı solunumu ve soluğun kesilmesini tetikleyebilir.

Bazı insanlar için, astım küçük bir sıkıntıdır. Diğerleri için, günlük aktivitelerini etkileyen ve hayatı tehdit eden astım ataklarına sebep olan ana bir sorun olabilir.

Astım iyileştirilemez fakat semptomlar kontrol altına alınabilir. Astım zaman içinde değiştiği için, belirti ve semptomlarınızın izlenmesi için doktorunuzla birlikte çalışmanız ve gerekli tedaviyi ayarlamanız önemlidir.

Belirtileri

Astım semptomları kişiden kişiye çok düşük seviyeden yüksek seviyeye değişiklik gösterir. Nadir astım ataklarınız olabilir, semptomları yalnızca belirli zamanlarda yaşıyor olabilirsiniz – örneğin egsersiz yaparken – veya semptomları sürekli yaşıyor olabilirsiniz.

Astım bulgu ve semptomları şunları içerir:

  • Nefes darlığı
  • Göğüste sıkışma ve ağrı
  • Nefes darlığı, öksürük veya hırıltı sebebiyle uyumada zorluk
  • Nefes verirken ıslık veya hırıltı gibi bir ses (hırıltı çocuklarda astımın yaygın bir belirtisidir)
  • Grip veya nezle gibi bir solunum sistemi virüsü ile daha da kötüleşen öksürük veya hırıltı atakları

Astımınızın kötüleştiğini gösteren belirtiler muhtemelen şunlardır:

  • Daha sık ve rahatsız edici olan astım bulgu ve semptomları
  • Nefes darlığında artış (akciğerlerinizin ne kadar iyi çalıştığını kontrol etmek için kullanılan bir cihaz olan pik akış ölçer ile ölçülebilir)
  • Çabuk rahatlama soluk aldırma cihazını daha sık kullanma ihtiyacı

Bazı insanlar için, astım semptomları belirli durumlarda alevlenebilir:

  • Hava soğuk ve kuru olduğu zaman daha kötü olabilen, egzersizin tetiklediği astım
  • Kimyasal dumanlar, gazlar veya toz gibi, çalışma alanındaki tahriş edici maddelerle tetiklenen mesleki astım
  • Evcil hayvanların deri döküntüleri, hamam böcekleri veya polenler gibi belirli alerjenler tarafından tetiklenen alerjinin tetiklediği astım

Ne zaman doktora gitmelisiniz

Acil tedavi isteyin Ciddi astım krizleri hayatı tehdit edebilir. Doktorunuzla bulgu ve semptomlarınız kötüleştiğindene yapmanız gerektiğine – ve ne zaman acil tedaviye ihtiyacınız olduğuna – karar verin. Astım aciliyetinin belirtileri aşağıdakileri içerir:

  • Nefes darlığının veya hırıltılı solunumun aniden kötüleşmesi
  • Albuterol gibi çabuk rahatlatıcı astım spreyi kullanımından sonra bile gelişme olmaması
  • Düşük seviyede fiziksel aktivite yaparken nefes darlığı

Doktorunuzla temasa geçin

  • Eğer astımınız olduğunu düşünüyorsanız. Birkaç günden fazla süren sık öksürük veya hırıltılı solunum veya astımın herhangi diğer bulgu ve semptomlarına sahipseniz doktorunuza danışın. Astımın erken tedavisi uzun dönem akciğer hasarını önleyebilir ve durumun zaman içinde kötüleşmesini engellemeye yardımcı olabilir.
  • Astımınızı teşhisten sonra izlemek. Eğer astımınız olduğunu biliyorsanız bunu kontrol altında tutmak için doktorunuzla birlikte çalışın. İyi uzun dönem kontrol günlük olarak daha iyi hissetmenize yardımcı olur ve hayatı tehdit eden astım krizlerini önleyebilir.
  • Eğer astım semptomlarınız kötüleşirse. Eğer ilacınız semptomlarınızı iyileştirmiyorsa veya eğer çabuk rahatlatıcı astım spreyinizi daha sık kullanma ihtiyacı duyuyorsanız derhal doktorunuzla temasa geçiniz. Sorunu doktorunuza danışmadan, daha fazla ilaç alarak çözmeye çalışmayın. Astım ilacını fazla kullanmak yan etkilere sebep olabilir ve astımınızı kötüleştirebilir.
  • Tedavinizi gözden geçirmek. Astım sıklıkla zaman içinde değişir. Doktorunuzla semptomlarınızı görüşmek ve herhangi bir gerekli tedavi ayarlaması yapmak için belirli zamanlarda görüşün.

Nedenleri

Neden bazı insanların astımı olduğu ve bazılarının olmadığı net değildir, ancak bu muhtemelen çevresel ve genetik (kalıtsal) faktörlerin birleşiminden kaynaklanır.

Neden bazı insanların astımı olduğu ve bazılarının olmadığı net değildir, ancak bu muhtemelen çevresel ve genetik (kalıtsal) faktörlerin birleşiminden kaynaklanır.

Astım tetikleyiciler Alerjiyi tetikleyen (alerjenler) ve tahriş edici birçok farklı maddeye maruz kalmak astımın bulgu ve semptomlarını tetikleyebilir. Astım tetikleyiciler kişiden kişiye farklılık gösterir ve şunları içerebilir:

  • Polen, hayvan döküntüleri, küf, hamamböceği ve toz akarları gibi havada taşınan alerjenler
  • Fıstık veya kabuklu deniz ürünleri gibi bazı yiyeceklere karşı alerjik reaksiyonlar
  • Soğuk algınlığı gibi solunum enfeksiyonları
  • Fiziksel aktivite (egzersizin tetiklediği astım)
  • Soğuk hava
  • Duman gibi hava kirleticileri ve tahriş ediciler
  • Beta blokörleri, aspirin, ibuprofen ve naproksen gibi belirli ilaçlar
  • Güçlü duygular ve stres
  • Bazı yiyecek ve içeceklere eklenen sülfitler ve koruyucular
  • Mide asitlerinin boğazınıza geri döndüğü bir durum olan gastroözofageal reflü hastalığı (GERD)
  • Bazı kadınlarda menstrüel döngü

Tedavi ve ilaçlar

Korunma ve uzun dönem kontrol astım krizlerini başlamadan önce durdurmanın önemli noktalarıdır. Tedavi genellikle tetikleyicilerinizi tanımayı ve onlardan kaçınmak için önlem almayı ve günlük astım ilaçlarınızın semptomlarınızı kontrol altında tuttuğundan emin olmak için solunumunuzu izlemeyi içerir. Astım alevlenmelerinde albuterol gibi çabuk rahatlatıcı astım spreyi kullanmanız gerekebilir.

İlaçlar sizin için uygun ilaçar yaşınız, semptomlarınız, astım tetikleyicileriniz ve astımınızı kontrol altında tutmak için çalışan en iyi yolun ne olduğu gibi birçok faktöre dayanır. Koruyucu, uzun dönem kontrol sağlayan ilaçlar semptomlara sebep olan havayollarınızdaki iltihaplanmayı azaltır. Çabuk rahatlatan astım spreyleri (bronkodilatörler) nefes almayı sınırlandıran, şişmiş hava yollarını hızlıca açar. Bazı durumlarda alerji ilaçları gereklidir.

Genel olarak günlük alınan uzun süreli astım kontrolü ilaçları astım tedavisinin önemli aşamalarıdır. Bu ilaçlar günden güne astımı kontrol altında tutar ve astım krizi geçirme riskinizi azaltır. Uzun dönem kontrol ilaçlarının türleri şunları içerir:

  • İnhalasyon kortikosteroidleri. Bu ilaçlar flutikazon, budesonid, mometazon, ciclesonid, flunisolid, beklometason içerir. Bu ilaçları en yüksek faydaya ulaşmadan önce birkaç gün kullanmanız gerekebilir. Oral kortikosteroidlerin tersine bu kortikosteroid ilaçlar düşük yan etki riskine sahiptir ve genel olarak uzun süreli kullanımda daha güvenlidir.
  • Lökotrien düzenleyiciler. Bu oral ilaçlar – montelukast, zafirlukast ve zileuton içeren – astım semptomlarını 24 saate kadar ortadan kaldırmaya yardımcı olur. Nadir durumlarda bu ilaçlar gerginlik, saldırganlık, halisünasyon, depresyon ve intihar düşüncesi gibi fizyolojik reaksiyonlarla bağlantılı olabilir. Herhangi bir beklenmeyen reaksiyon durumunda acil yardım çağırınız.
  • Uzun süreli beta agonistler. Salmeterol ve formoterol içeren bu solunan ilaçlar havayollarını açar. Bazı araştırmalar bunların ciddi astım krizi riskini arttırabildiğini gösterir. Bu nedenle bunları yalnızca solunan kortikosteroidlerle birlikte alın. Ve bu ilaçlar astım bozukluğunu örtebileceği için akut astım krizleri için kullanmayın.
  • Solunan ilaçların kombinasyonu. Fluticasone-salmeterol, budesonid-formoterol ve mometazon-formoterol gibi ilaçlar uzun süreli beta agonist ve bir kortikosteroid içerirler. Bu solunan ilaçlar uzun süreli beta agonist içerdikleri için ciddi astım krizi riskinizi arttırabilir.
  • Teofilin. Teofilin hava yollarının etrafındaki kasları gevşeterek hava yollarını açık tutmayı sağlayan günlük bir ilaçtır (bronkodilatör). Geçmiş yıllardaki kadar sıklıkla kullanılmamaktadır.

Çabuk rahatlatan (kurtarıcı) ilaçlar bir astım krizi anında – veya eğer doktorunuz tavsiye ettiyse egzersiz öncesi – hızlı, kısa dönem semptomlar için gerekli olarak kullanılır. Çabuk rahatlatan ilaçlar şunları içerir:

  • Kısa süreli beta agonistler. Bu solunan, çabuk rahatlatan bronkodilatörler bir astım krizi anında semptomları hızla, dakikalar içinde yok etmek için kullanılır. Albuterol, levalbuterol ve pirbuterol içerir. Kısa süreli beta agonistler taşınabilir, elle tutulan solunum cihazı veya bir nebülizor – astım ilaçlarını ince sislere dönüştüren ve bu şekilde bir yüz maskesi veya bir ağızlıkla solunmasını sağlayan bir makine – ile alınabilir.
  • İpratropium. Diğer bronkodilatörler gibi ipratropium soluk almanızı kolaylaştırmak için hava yollarınızı hızlı bir şekilde rahatlatacak şekilde çalışır. İpratropium amfizem ve kronik bronşit için sıklıkla kullanılır ancak bazen astım krizlerini tedavi etmek için de kullanılır.
  • Oral ve intravenöz kortikosteroidler. Prednizon ve metilprednizolon içeren bu ilaçlar ciddi astımdan kaynaklanan hava yolları iltihaplanmasını yok eder. Uzun süreli kullanıldıklarında ciddi yan etkilere sebep olurlar. Bu nedenle ciddi astım semptomlarını tedavi etmek için kısa süreli olarak kullanılırlar.

Eğer bir astım alevlenmesine sahipseniz çabuk rahatlatıcı astım spreyi semptomlarınızı çabucak giderebilir. Ancak eğer uzun süreli kontrol ilaçlarınız düzgün bir şekilde çalışıyorsa çabuk rahatlatıcı astım spreyini çok sık kullanmanız gerekmez. Her hafta kaç doz kullandığınızı kaydedin. Eğer doktorunuzun tavsiye ettiğinden daha çok çabuk rahatlatıcı astım spreyi kullanma ihtiyacı duyuyorsanız doktorunuza danışın. Muhtemelen uzun süreli kontrol tedavinizi düzenlemeniz gerekiyor.

Alerji ilaçları eğer astımınız alerjiye tetikleniyor veya kötüleşiyorsa yardımcı olabilir. Bunlar:

  • Alerji iğneleri (immünoterapi). Zaman içinde alerji iğneleri kademeli olarak bağışıklık sisteminizin belirli ajerlenlere reaksiyonunu azaltır. Genel olarak iğneleri haftada birden ayda bire, daha sonra üç ila beş yıllık bir süreçte ayda bir olarak alırsınız.
  • Omalizumab. Her iki ila dört haftada bir enjeksiyon olarak verilen bu ilaç özellikle alerjisi ve ciddi astımı olan insanlar içindir. Bağışıklık sistemini değiştirerek etki eder.
  • Alerji ilaçları. Bunlar oral ve nazal sprey antihistaminleri ve dekonjestanları, kortikosteroid ve kromolin nazal spreylerini içerir.

Bronşiyal termoplasti Herkes için doğru olmayan ve sıklıkla kullanılmayan bu tedavi solunan kortikosteroidler veya uzun dönem astım ilaçları ile iyileşmeyen ciddi astım için kullanılır. Genel olarak üç ayakta tedavi gören hastanın süresince bronşiyal termoplasti akciğerlerdeki havayollarının içini bir elektrot ile ısıtır. Hayayollarının içindeki düz kasları azaltır. Bu havayollarının daralma kabiliyetini sınırlandırır ve nefes almayı kolaylaştırır, astım krizlerini azaltır.

Daha iyi kontrol için ciddiyete göre tedavi: aşamalı yaklaşım

Tedaviniz esnek ve doktorunuzu her gördüğünüzde değerlendirilecek olan semptomlarınızdaki değişikliklere bağlı olmalıdır. Daha sonra doktorunuz tedaviyi buna göre ayarlayabilir. Örneğin astımınız iyi kontrol ediliyorsa doktorunuz daha az ilaç yazabilir. Eğer astımınız iyi kontrol edilmiyor veya kötüleşiyorsa doktorunuz ilacı arttırabilir ve daha sık ziyaret tavsiye edebilir.

Astım eylem planı Belirli ilaçları ne zaman alacağınızı veya semptomlarınıza bağlı olarak ilaçlarınızın dozunu ne zaman arttırıp azaltacağınızı gösteren yazılı bir astım eylem planını yaratmak için doktorunuzla birlikte çalışın. Ayrıca tetikleyicilerinizin bir listesini ve onlardan kaçınmak için gerekli olan adımları yazın.

Doktorunuz aynı zamanda astım semptomlarınızı izlemeyi veya tedavinizin astımınızı ne kadar iyi kontrol ettiğini izlemek için belirli zamanlarda bir pik akış metresi kullanmanızı tavsiye edebilir.

Yaşam tarzı ve evde bakım

Astımı olan birçok insan, semptomları önlemek veya azaltmak için ilaca bağlı kalsa da sağlığınızı korumak ve astım krizi olasılıklarınızı azaltmak için siz de kendiniz birçok şey yapabilirsiniz.

Tetikleyicilerden kaçının Astım semptomlarını tetikleyen şeylere maruz kalmanızı azaltacak adımlar atmak astım kontrolünde önemli bir kısımdır. Aşağıdakiler yardımcı olabilir:

  • Havalandırma sisteminizi kullanın. Havalandırma sistemi havada dolaşan, ağaçlardan, çimenlerden ve otlardan gelen ve içeride dolaşan polenlerin miktarını azaltır. Havalandırma sistemi aynı zamanda içerideki nemliliği düşürür ve toz akarlarına maruziyetinizi azaltır. Eğer havalandırma sisteminizi yoksa polen mevsimi boyunca pencerelerinizi kapalı tutmaya çalışın.
  • Dekorunuzu arındırın. Yatak odanızdaki belirli malzemeleri değiştirerek geceleri semptomlarınızı kötüleştiren tozları azaltın. Örneğin yastıklarınızı, yataklarınızı ve bazalarınızı toz geçirmeyen kılıflarla kaplayın. Halıları kaldırın ve ahşap veya muşamba yer döşemesi kurun. Yıkanabilir perdeler ve panjurlar kullanın.
  • En uygun nemi sağlayın. Eğer nemli bir iklimde yaşıyorsanız doktorunuzla nem giderici kullanım konusunda konuşun.
  • Küf sporlarını önleyin. Banyoda, mutfakta ve evde küf sporlarının gelişmesini önlemek için nemli yerleri temizleyin. Bahçede küflü yapraklardan ve nemli odunlardan kurtulun.
  • Evcil hayvan döküntülerini azaltın. Eğer hayvan döküntülerine alerjiniz varsa kürkü veya tüyleri olan evcil hayvanlardan uzak durun. Düzenli olarak yıkanan ve bakımlı evcil hayvana sahip olmak aynı zamanda çevrenizdeki hayvan döküntüsü miktarını azaltabilir.
  • Düzenli olarak temizlik yapın. Evinizi haftada en az bir kere temizleyin. Eğer tozdan dolayı astımınız alevleniyorsa, bir maske takın veya temizliği bir başkasına yaptırın.
  • Eğer dışarısı soğuksa burnunuzu ve ağzınızı kapatın. Eğer astımınız soğuk ve kuru havada kötüleşiyorsa bir yüz maskesi takmak yardımcı olabilir.

Sağlıklı kalın Kendinize bakmak ve astımla bağlantılı olan diğer durumları tedavi etmek semptomlarınızı kontrol altında tutmada size yardımcı olacaktır. Örneğin:

  • Düzenli egzersiz yapın. Astımınızın olması daha az aktif olacaksınız demek değildir. Tedavi astım krizlerini önleyebilir ve aktivite sırasında semptomları kontrol edebilir. Düzenli egzersiz astım semptomlarınızı azaltmaya yardımcı olacak şekilde kalbinizi ve akciğerlerinizi güçlendirebilir. Eğer soğuk havada egzersiz yapıyorsanız aldığınız nefesi ısıtmak için bir maske takın.
  • Sağlıklı kilonuzu koruyun. Aşırı kilolu olmak astım semptomlarını kötüleştirir ve diğer sağlık problemlerinin riskini arttırır.
  • Meyve ve sebze yiyin. Yeterli miktarda meyve ve sebze yemek akciğer fonksiyonlarını arttırabilir ve astım semptomlarını azaltabilir. Bu yiyecekler bağışıklık sistemini güçlendiren koruyucu besinlerce (antioksidanlar) zengindir.
  • Mide yanması ve gastroözofageal reflü hastalığını (GERD) kontrol edin. Mide yanmasına sebep olan asit reflüsü akciğer hava yollarına zarar verebilir ve astım semptomlarını kötüleştirebilir. Eğer sık ve sürekli mide yanmanız varsa tedavi opsiyonlarıyla ilgili doktorunuza danışın. Astım semptomlarınız artmadan önce GERD için tedavi olmanız gerekebilir.

Korunma

Birlikte çalışarak, siz ve doktorunuz durumunuzla yaşamak ve astım krizlerini önlemek için adım adım bir plan tasarlayabilirsiniz.

  • Astım eylem planınızı izleyin. Doktorunuzla ve sağlık ekibinizle ilaç alma ve astım krizlerini yönetme ile ilgili detaylı bir plan hazırlayın. Daha sonra planınızı izlediğinizden emin olun. Astım düzenli izleme ve tedavi gerektiren sürekli bir durumdur. Tedavinizin kontrolünü elinize almak genel olarak hayatınızın daha kontrollü olduğunu hissetmenizi sağlayabilir.
  • Grip ve zatürre için aşı olun. Aşı olmak grip ve zatürrenin astım alevlenmelerini tetiklemesini önleyebilir.
  • Astım tetikleyicilerinizi belirleyin ve onlardan kaçının. Polen ve küften soğuk hava ve hava kirliliğine kadar çok sayıda dık alerjen ve tahriş ediciler astım krizlerini tetikleyebilir. Astımınıza neyin sebep olduğunu ve bunu neyin kötüleştirdiğini bulun ve bu tetikleyicilerden kaçınmak için önlemler alın.
  • Nefes alışınızı izleyin. Hafif öksürük, hırıltı veya nefes darlığı gibi yaklaşan bir krizin uyarıcı sinyallerini tanımayı öğrenebilirsiniz. Siz herhangi bir bulgu veya semptomu fark etmeden önce akciğer fonksiyonunuz düşebileceği için evde bir pik akış metresiyle pik hava akışınızı ölçün ve kaydedin.
  • Krizleri erken belirleyin ve tedavi edin. Eğer hızlı hareket ederseniz ciddi bir kriz yaşama riskiniz azalır. Ayrıca semptomlarınızı kontrol etmek için çok fazla ilaca ihtiyaç duymazsınız. Pik akış ölçümleriniz azaldığında ve sizi yaklaşan bir krize karşı uyardığında size söylendiği şekilde ilacınızı alın ve krizi tetikleyebilecek olan herhangi bir aktiviteyi durdurun. Eğer semptomlarınız iyileşmezse eylem planınızda söylendiği şekilde tıbbi yardım alın.
  • İlacınızı reçetede yazdığı gibi alın. Astımınız iyileşiyor gibi göründüğü için doktorunuzla konuşmadan herhangi bir şey değiştirmeyin. Her doktor ziyaretinizde ilaçlarınızı yanınızda getirmek iyi bir fikirdir, böylelikle doktorunuz ilaçlarınızı doğru bir şekilde kullandığınızı ve doğru dozda aldığınızı iki defa kontrol edebilir.
  • Çabuk rahatlatıcı astım spreyi kullanımının artışına dikkat edin. Eğer kendinizi albuterol gibi çabuk rahatlatıcı astım spreyine bağımlı bulursanız astımınız kontrol altında değildir. Tedavinizi düzenlemesiyle ilgili doktorunuzla görüşün.

Sağlıkveyaşam

02 Mayıs 2014

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.