Depresyon (majör depresyon)

KONULAR

HESAPLAMALAR

ARAMA

Depresyon (majör depresyon)

Depresyon- Semptomları, tedavisi ve bu duygudurum bozukluğuyla başa çıkma

Depresyon kalıcı üzüntü hissine ve ilgi azalmasına neden olan bir tıbbi hastalıktır. Depresyon fiziksel semptomlara da neden olabilir.

Ağır depresyon, majör depresif rahatsızlık ve klinik depresyon olarak da bilinir, nasıl hissettiğinizi, düşündüğünüzü ve davrandığınızı etkiler. Depresyon çok çeşitli duygusal ve fiziksel problemlere yol açabilir. Günlük normal aktiviteleri yapmakta zorlanabilirsiniz ve yaşamaya değmezmiş gibi hissetmenize neden olabilir.

Yalnızca keyifsiz olmaktan öte, depresyon bir zayıflık değildir ya da pat diye söyleyebileceğiniz bir şey değildir. Depresyon diyabet veya yüksek tansiyon gibi uzun süreli tedavi gerektiren kronik bir hastalıktır. Ama cesaretiniz kırılmasın. Birçok depresyon hastası ilaçlarla, psikolojik rehberlikle veya diğer tedavilerle daha iyi hissetmektedir.

Belirtileri

Depresyon semptomları şunlardır:

  • Üzüntü veya mutsuz hissetme
  • En küçük olaylar karşısında bile asabiyet veya hayal kırıklığı
  • Normal aktivitelere olan ilginin azalması veya zevk alamamak
  • Cinsel dürtülerde azalma
  • Uykusuzluk veya aşırı uyuma
  • İştahta değişme — depresyon genellikle iştah ve kilo kaybına yol açmaktadır ama bazı kişilerde aşırı yemek yeme dürtüsüne ve kilo almaya da sebep olabilmektedir
  • Ajitasyon ve huzursuzluk — örneğin volta atmak, sıkıntıdan dolayı ellerde terleme veya kıpırdamadan duramamak
  • Asabiyet veya öfke patlamaları
  • Yavaş düşünmek, konuşmak veya beden hareketleri
  • Kararsızlık, dikkat dağınıklığı ve konsantrasyon azalması
  • Bitkinlik, yorgunluk ve enerji düşüklüğü — en küçük uğraşlar bile çok fazla çaba gerektiriyormuş gibi
  • Değersiz ya da suçlu hissetme, geçmişteki başarısızlıklara takılı kalmak veya işler yolunda gitmediğinde kendini suçlamak
  • Düşünme, konsantrasyon, karar verme ve bir şeyleri hatırlama da güçlük çekme
  • Sürekli ölüm, ölmek ve intihar düşünceleri
  • Sebepsiz ağlama nöbetleri
  • Sırt ağrısı veya baş ağrısı gibi açıklanamayan fiziksel sorunlar

Bazı kişilerde depresyon semptomları o kadar şiddetlidir ki bir şeylerin yolunda olmadığı çok açıktır. Başka kişiler ise sebebini anlayamadıkları bir halde mutsuz ve kötü hissederler.

Depresyon herkesi farklı bir açıdan etkiler bu yüzden semptomlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Kalıtımsal özellikler, yaş, cinsiyet ve kültürel altyapınız depresyonun sizin üzerinizdeki etkisinde rol oynar.

Çocuklarda ve gençlerde depresyon semptomları Çocuk ve gençlerdeki genel depresyon semptomları yetişkinlerdekinden biraz farklı olabilir:

  • Daha genç çocuklarda depresyon semptomları üzüntü, asabiyet, umutsuzluk ve endişe hisleri olabilir.
  • Ergen ve gençlerde ise semptomlar anksiyete, öfke ve sosyal bağ kurmaktan kaçınma olabilir.
  • Düşünme ve uyku alışkanlıklarındaki değişiklikler ergen ve yetişkinlerde ortak belirtilerdir ama genç çocuklarda olduğu kadar sık görülmez.
  • Çocuk ve gençlerde depresyon genellikle anksiyete veya dikkat eksikliği/hiperaktif bozukluk (DEHP) gibi davranış sorunları ve diğer ruhsal sağlık problemleriyle birlikte ortaya çıkar.
  • Depresyonda olan çocuklarda okul ıstırap verici olabilir.

İleri yaştaki yetişkinlerde depresyon semptomları Depresyon normal büyüme sürecinin bir parçası değildir ve yetişkinliğe giren çoğu kişi hayatlarından memnundur. Yine de ileri yaştaki yetişkinlerde depresyon ortaya çıkabilir. Maalesef sıklıkla tanımlanamaz ve tedavisiz kalır. Çoğu yetişkin moralsiz hissettiklerinde yardım almaya gönülsüzdürler.

  • İleri yaştaki yetişkinlerde semptomların — örneğin bitkinlik, iştah kaybı, uyku sorunları veya cinsel isteksizlik — başka hastalıklardan kaynaklanıyormuş gibi görünmesinden dolayı depresyon tanılanamayabilir.
  • Depresyondaki yetişkinlerin daha belirsiz semptomları vardır. Genel olarak hayattan tatminsizlik, sıkılma, çaresizlik ve değersiz hissedebilirler. Sosyalleşmek veya yeni şeyler denemek için dışarıya çıkmak yerine sürekli evde oturmak isteyebilirler.
  • Yetişkinlerde özellikle de erkeklerde intihar düşüncesi ve duyguları asla hafife alınmaması gereken ciddi depresyon belirtileridir. Tüm depresyon hastaları arasında yetişkin erkekler intihar riski en yüksek olanlardır.

Ne zaman doktora gitmelisiniz Eğer depresif hissediyorsanız doktorunuzla görüşmek için hemen bir randevu alınız. Depresyon semptomları kendi kendine iyileşemeyebilir — ve eğer tedavi edilmezse daha da kötüleşebilir. Tedavi edilmemiş bir depresyon diğer ruhsal veya fiziksel sorunlara ya da hayatınızda daha büyük sorunlara yol açabilir. Depresyonla ilgili duygu durum intihara da sürükleyebilmektedir.

Eğer yardım almaya gönülsüzseniz bir arkadaşınızla ya da yakınınızla, bir sağlık görevlisiyle, dini liderle ya da güvenebileceğiniz birisiyle konuşun.

Eğer intihar düşünceleriniz varsa Eğer sizin veya tanıdığınız birisinin intihar düşünceleri varsa hemen yardım alın. İşte atabileceğiniz bazı adımlar:

  • Bir aile ferdiyle ya da arkadaşınızla irtibata geçin.
  • Doktorunuzdan, ruh sağlığı uzmanından veya diğer sağlık görevlilerinden yardım isteyiniz.
  • Bir intihar yardım hattını arayıp eğitimli bir danışmanla konuşabilirsiniz.
  • Bir vaiz, ruhani lider veya bağlı olduğunuz cemaatten birileriyle irtibata geçin.

Ne zaman acil yardım almalı Eğer kendinize zarar verebileceğinizi ya da intihara kalkışabileceğinizi düşünüyorsanız derhal 112’yi arayınız. Eğer bir yakınınız kendine zarar verdi ya da vermeyi düşünüyorsa yanında birilerinin kalmasını sağlayın. Hastaneye götürün ya da acil yardım için çağrıda bulunun.

Nedenleri

Nedenler

Depresyona neyin neden olduğu kesin değildir. Çoğu ruhsal hastalıkta olduğu gibi birden fazla faktörün etkisi olabilmektedir. Bunlar:

  • Biyolojik farklılıklar. Depresyonu olan insanların beyinlerinde fiziksel değişimler görülmektedir. Bu değişimlerin ne anlam geldiği hala belirsizdir ama zamanla sebeplerin belirlenmesine yardımcı olacaktır.
  • Nörotransmiterler. Ruh halinize etki eden, doğal yollarla oluşan bu beyin kimyasalları depresyonda doğrudan rol oynarlar.
  • Hormonlar. Vücudun hormon dengesindeki değişimler depresyon tetiklenmesine ya da oluşmasına katkıda bulunabilirler. Hormonsal değişimler tiroid sorunları, menopoz ya da bir dizi diğer durumdan ötürü kaynaklanabilir.
  • Kalıtımsal özellikler. Depresyon biyolojik aile fertlerinde de aynı sorun olan insanlarda daha yaygındır. Araştırmacılar depresyona neden olabilecek genleri bulmaya çalışmaktadır.
  • Yaşam tecrübeleri. Sevilen birisinin ölümü ya da kaybı, finansal sorunlar ve yoğun stres gibi belirli olaylar bazı kişilerde depresyonu tetikleyebilir.
  • Erken dönem çocukluk travması. Çocukluk dönemindeki istismar veya bir ebeveynin kaybı gibi travmatik olaylar beyinde kalıcı değişimlere sebep olarak sizi depresyona daha açık bir hale getirebilir.

Risk faktörler

Depresyon genellikle gençlerde, 20'li ya da 30'lu yaşlarda görülür ama her yaşta da olabilir. Kadınlarda erkeklere nazaran iki kat daha fazla depresyon vakası görülmüştür, ama bu kadınların depresyon tedavisi için yardım arayışına girmeye daha meyilli olmalarından da kaynaklanabilir.

Depresyonun kesin nedenleri bilinmese de araştırmacılar depresyon olma veya tetikleme riskini arttıran belli faktörleri tanımlamışlardır:

  • Depresyonda olan biyolojik bir akrabanın olması
  • Kadın olmak
  • Çocukken travmatik deneyimler yaşamak
  • Depresyonda olan aile fertleri veya arkadaşların olması
  • Sevilen birinin ölümü gibi stres dolu hayat tecrübeleri
  • Çok az arkadaşa ya da özel ilişkiye sahip olmak
  • Yakınlarda doğum yapmış olmak (doğum sonrası depresyon)
  • Daha önce depresyon geçirmiş olmak
  • Kanseri diyabeti kalp hastalıkları Alzheimer veya HIV/AIDS gibi ciddi hastalıkları olmak
  • Özgüven eksikliği, fazlasıyla bağlılık ve kendini eleştirme veya kötümserlik gibi belirli kişisel niteliklere sahip olmak.
  • Alkol, sigara ya da yasadışı uyuşturucu kullanımı
  • Belirli yüksek kan basıncı ilaçları, uyku hapları ya da diğer belli ilaçları kullanmak (Ruh halinizi etkileyebileceğini düşündüğünüz herhangi bir ilacı bırakmadan önce doktorunuza başvurunuz)

Randevuya hazırlanmak

Öncelikle özel doktorunuzla görüşerek işe başlayabilirsiniz. Yine de bazı durumlarda randevu için aradığınızda ruhsal sağlık sorunları ve tedavileri üzerine uzmanlaşmış bir sağlık personeline (psikolog veya psikiyatr) yönlendirilebilirsiniz.

Görüşmeler kısa ama üzerinde durulması gereken konu çok olduğu için zamanı iyi değerlendirmek adına randevuya iyi hazırlanmakta yarar vardır. İşte size randevunuza hazırlanmanız ve doktorunuzdan ne beklemeniz gerektiği konusunda yardımcı olacak bazı bilgiler.

Ne yapabilirsiniz

  • Karşılaştığınız tüm semptomları kâğıda dökünüz, randevu talebinizin sebebiyle alakalı olmayanlar da dâhil.
  • Kişisel bilgilerinizi kâğıda dökünüz, yoğun stres ve yaşam tarzınızdaki değişiklikler de dâhil.
  • Kullandığınız tüm ilaçların bir listesini yapınız, vitaminler ve takviyeler de dâhil.
  • Beraberinizde bir aile ferdini ya da arkadaşınızı götürünüz, eğer mümkünse. Görüşme sırasında edinilen tüm bilgileri hatırlamak bazen zor olabilir. Size eşlik eden biri kaçırdığınız ya da unuttuğunuz bir şeyi hatırlamanıza yardımcı olabilir.
  • Doktorunuza soracağınız soruların bir listesini yapınız.

Doktorla olan süreniz kısıtlıdır bu yüzden soracağınız soruların bir listesini yapmak zamanı en iyi şekilde değerlendirmeniz sağlayacaktır. Sürenin bitebileceğini göz önüne alarak sorularınızı en önemliden en az önemliye doğru sıralayınız. Depresyona bağlı sorunlar için doktora sorabileceğiniz bazı temel sorular şunlardır:

  • Depresyon semptomlarımın en muhtemel sebebi mi?
  • En muhtemel sebebin dışında bulgu ve semptomların diğer olası sebepleri nelerdir?
  • Ne tür testlere ihtiyacı olacak?
  • Benim için en iyi olanı hangi tedavidir?
  • Önerdiğiniz öncelikli yaklaşımın haricindeki alternatiflerim nelerdir?
  • Bazı diğer sağlık problemlerim var. Hepsini birden nasıl idare edebilirim?
  • Uymam gereken kısıtlamalar var mı?
  • Bir psikiyatriste ya da başka bir ruhsal sağlık görevlisine görünmeli miyim?
  • Önerdiğiniz ilcalarla birlikte dikkat etmem gereken olası yan etkiler veya benzer durumlar var mı?
  • Yanımda götürebileceğim her hangi bir broşür ya da başka basılı yayın var mı? Hangi web sitelerini önerirsiniz?

Doktorunuza sormak için hazırladığınız sorulara ek olarak görüşme sırasında aklınıza takılan bir şey olursa sormaktan çekinmeyin.

Doktorunuzdan ne beklemelisiniz

Doktorunuz size bazı sorular yöneltebilir. Cevaplamak için hazır olmak daha sonradan üzerinde durmak istediğiniz başka konulara zaman kalmasını sağlayacaktır. Doktorunuz şu gibi soruları sorabilir:

  • Siz veya yakınlarınız depresyon semptomlarının farkına ilk ne zaman vardınız?
  • Ne zamandır depresif hissediyorsunuz? Genellikle her zaman moralsiz mi hissedersiniz yoksa ruh haliniz de dalgalanmalar olur mu?
  • Ruh haliniz hiç moralsizlikten öforik ve enerji dolu bir hale geçiyor mu?
  • Moralsiz olduğunuz zamanlarda intihar düşünceniz oluyor mu?
  • Semptomlarınız ne kadar şiddetli? Günlük yaşamınıza ya da ilişkilerinize engel oluyor mu?
  • Depresyonu ya da başka bir ruhsal bozukluğu olan bir akrabanız var mı?
  • Başka ne gibi ruhsal ya da fiziksel sağlık sorunlarınız var?
  • Alkol içiyor ya da yasadışı uyuşturucu kullanıyor musunuz?
  • Geceleri ne kadar uyuyorsunuz? Zaman içerisinde değişiklik gösteriyor mu?
  • Ne gibi şeyler semptomlarınıza iyi geliyor?
  • Ne gibi şeyler semptomlarınızın kötüleşmesine neden oluyor?

Tedavi ve ilaçlar

Depresyonun birçok tedavisi bulunmaktadır. Çoğu insan için ilaç tedavisi ve psikolojik danışmanlık (psikoterapi) çok etkilidir.

Bazı vakalarda özel doktorunuz depresyon semptomlarının hafiflemesi için ilaç yazabilir. Yine de çoğu kişi ruhsal hastalıklar ve tedavileri üzerine uzmanlaşmış bir doktora (psikiyatr) görünmeye ihtiyaç duyarlar. Çoğu insan aynı zamanda bir psikolog veya başka bir ruh sağlığı danışmanından da faydalanabilmektedir. Genellikle depresyon için en etkili tedavi yöntemi ilaç ve psikoterapinin beraber kullanıldığı bir yöntemdir.

Eğer şiddetli depresyonunuz varsa bir doktor, bir yakınınız veya bir gözeticinin karar vermede yeterli duruma gelinceye kadar tedavinizde size rehberlik etmesi gerekebilir. Semptomlarınız iyileşene kadar hastanede kalabilir ya da hastane dışı bir tedavi programına dâhil olabilirsiniz.

İşte depresyon tedavi seçeneklerinin detaylı bir incelemesi.

İlaç tedavileri Depresyonu tedavi etmek için bir dizi antidepresan ilacı bulunmaktadır. Antidepresanların birçok farklı çeşidi bulunmaktadır. Antidepresanlar genellikle ruh halinizi değiştirmek için beyninizde doğal yollarla açığa çıkan kimyasallar üzerindeki etkilerine göre kategorize edilir.

Antidepresan çeşitleri:

  • Seçici serotonin geri alım engelleyicileri (SSRI lar). Çoğu doktor depresyon tedavisine SSRI yazarak başlar. Bu ilaçlar hem daha güvenlidirler hem de diğer antidepresan türlerine göre daha az yan etkiye sebep olurlar. SSRI lar fluoksetin, paroksetin, sertralin, sitalopram ve eskitalopramı kapsamaktadır. Görülen en yaygın yan etkileri cinsel dürtülerde azalma ve orgazmda gecikmedir. Diğer yan etkiler vücudunuz ilaca uyum sağladıkça kendiliğinden kaybolabilir. Bunlar sindirim sorunları, heyecan, huzursuzluk, baş ağrısı ve uykusuzluktur.
  • Serotonin ve norepinefrin geri alım engelleyicileri (SNRI lar). Bu ilaçlar duloksetin, venlafaksin ve desvenlafaksini kapsamaktadır. Yan etkileri SSRI’larınkilerle benzerdir. Bu ilaçlar terlemeye, ağız kuruluğuna, hızlı kalp ritimlerine ve kabızlığa sebep olabilmektedirler.
  • Norepinefrin ve dopamin geri alım engelleyicileri (NDRI lar). Bupropion bu kategoriye girer. Bu cinsel yan etkileri olmayan bir kaç antidepresandan biridir. Yüksek dozlarda nöbet geçirme riskinizi arttırabilir.
  • Atipik antidepresanlar. Bunlara atipik antidepresan denmesinin sebebi diğer antidepresan kategorileriyle uyuşmamalarıdır. Trazodon ve mirtazapini kapsarlar. Her ikisi de sakinleştirici etkiye sahiptir ve genellikle akşam vakitlerinde alınırlar. Bazı durumlarda uykuya yardımcı olması için bu ilaçlardan biri diğer antidepresanlarla birlikte kullanılır. Bu sınıftaki en yeni ilaç vilazodondur. Vilazodonun cinsel yan etkileri daha azdır. Vilazodonun en yaygın yan etkileri ishal, mide bulantısı, kusma ve uykusuzluktur.
  • Trisilik antidepresanlar. Bu antidepresanlar hali hazırda yıllardır kullanılmaktadır ve en az yeni ilaçlar kadar etkilidirler. Ama daha çok sayıda ve daha şiddetli yan etkileri olduğu için trisilik antidepresanlar ancak herhangi bir SSRI denediyseniz ve depresyonunuzda düzelme olmadıysa reçetelenir. Yan etkileri arasında ağız kuruluğu, bulanık görme, kabızlık, idrar retansiyonu, hızlı kalp ritmi ve kafa karışıklığı bulunmaktadır. Trisilik antidepresanların aynı zamanda kilo almaya sebep oldukları bilinmektedir.
  • Monoaminoksidaz engelleyicileri (MAOI ler). MAOI ler — tranilsipromin ve fenelzin gibi — diğer ilaçlar işe yaramadığında genellikle son çare olarak reçetelenirler. Çünkü MAOI lerin çok ciddi ve zarar verici yan etkileri olabilmektedir. Belirli peynir, turşu ve şarap çeşitleri gibi gıdalar ve dekonjestanlar gibi belirli ilaçlarla birlikte tehlikeli (hatta ölümcül) etkileşimlere girebildikleri için çok sıkı bir diyet gerektirirler. Selegilin yutmak yerine derinize bir bant biçiminde yapıştırabildiğiniz yeni bir MAOI dir. Diğer MAOI lere nazaran daha az yan etkiye neden olmaktadır. Bu ilaçlar SSRI’larla birlikte alınabilir.
  • Diğer ilaç yöntemleri. Doktorunuz depresyonunuzun tedavisi için başka ilaçları da önerebilir. Bunlar uyarıcıları, ruh hali dengeleyicilerini, anti-anksiyete ilaçlarını ve antipsikotik ilaçları kapsamaktadır. Bazı durumlarda daha iyi etki etmesi için doktorunuz iki veya daha fazla antidepresanı veya diğer ilaçları beraber yazar. Bu yönteme etki büyütme denir.

Doğru ilaç tedavisini bulmak Herkes farklı olabildiği için sizin için doğru ilaç veya ilaçları saptamak deneme yanılmaya bağlı olabilir. Bu sabır gerektirir, çünkü bazı ilaçların etki etmesi ve vücudunuz alışana kadar yan etkilerinin geçmesi sekiz haftayı bulabilir. Eğer rahatsız edici yan etkiler varsa doktorunuza başvurmadan ilaç almayı bırakmayınız. Bazı antidepresanlarda dozajı yavaş yavaş azaltmazsanız ve bir anda bırakırsanız uzaklaşma semptomlarına ve depresyonun daha da kötüleşmesine sebep olabilir. Sizin için uygun olan antidepresan veya ilacı bulmadan denemeyi bırakmayınız — büyük ihtimalle işe yarayan ve tolere edilemez yan etkilere sebep olmayan bir taneyi bulursunuz.

Eğer antidepresan tedavisi işe yaramazsa doktorunuz vücudunuzun antidepresanlardan nasıl faydalandığını belirleyen genleri saptamak için bir kan testi önerebilir. Sitokrom P450 (CYP450) genotipleme testi bunlara bir örnektir. Bu tip genetik testler vücudunuzun bir ilacı nasıl işleyip işleyemediğinin (metabolize) öngörülmesine yardımcı olur. Bu hangi antidepresanın sizin için iyi olduğunun saptanmasına yardımcı olur. Bu genetik testler pek yaygın değildir o yüzden sadece bunları sunan bir kliniğe başvurma imkanı insanlar için bir seçenek teşkil ederler.

Antidepresanlar ve hamilelik Eğer hamile ya da emziriyorsanız bazı antidepresanlar doğmamış ya da anne sütüyle beslenen çocuğunuz için sağlık riski taşıyabilir. Eğer hamile kaldıysanız ya da hamileliği düşünüyorsanız doktorunuzla konuşun.

Antidepresanlar ve yüksek intihar riski Çoğu antidepresan genelde güvenilir olmasına rağmen kullanırken dikkatli olunuz. Gıda ve İlaç Kurumu (FDA) tüm antidepresanların black box uyarıları bulundurmasını zorunlu kılmıştır. Bunlar FDA'nın reçeteli ilaçlar için şart koştuğu sıkı uyarılardır.

Antidepresan uyarıları bazı durumlarda çocuk, ergen veya 25 yaş altı yetişkinlerin özellikle antidepresanları kullanmaya başladıklarının ilk bir kaç haftasında veya doz miktarını değiştirdiklerinde kullanım sırasında intihar düşüncesi veya eğilimlerinin artabileceğini belirtmektedir. Bu risk yüzünden bu yaş gruplarındaki kişiler antidepresan kullanırken bir yakınları, bakıcıları ya da doktorları tarafından gözetim altında tutulmalıdır. Eğer siz veya bir yakınınız antidepresan kullanırken intihar fikri oluşuyorsa acilen doktorunuz ya da acil yardım servisiyle bağlantıya geçiniz.

Ve yine çeşitli antidepresanların risklerini iyi kavrayın. Beraber çalışma yürüterek siz ve doktorunuz depresyon semptomlarınızı kontrol altına almak için seçenekler keşfedebilirsiniz.

Psikoterapi Psikolojik danışmanlık bir başka kilit depresyon tedavisidir. Psikoterapi depresyonunuzun bir ruh sağlığı doktoruyla durumunuz ve alakalı meseleler üzerinde konuşarak iyileştirilmesinde kullanılan genel bir terimdir. Psikoterapi aynı zamanda terapi, konuşma terapisi, danışmanlık veya psikososyal terapi olarak ta bilinmektedir.

Bu konuşma seansları sırasında depresyonunuzun nedenleri hakkında bilgilenir ve böylece daha iyi anlamış olursunuz. Ayrıca sağlıksız düşünce ve davranışlarınızı saptayıp kurtulmayı, yeni ilişki ve deneyimleri keşfetmeyi, sorunlarla mücadelede ve çözmede yeni yollar denemeyi ve hayatınızda daha gerçekçi amaçlar edinmeyi öğrenirsiniz. Psikoterapi hayatınızda yeniden mutluluk hissi ve kontrol kazanmanızı sağlar ve umutsuzluk ve öfke gibi depresyon semptomlarının hafiflemesine yardımcı olur. Aynı zamanda herhangi bir kriz ya da zorluk karşısında daha iyi uyum sağlamanızı kolaylaştırır.

Depresyonda etkili olan bir çok psikoterapi türü vardır. Bilişsel davranış terapisi en yaygın olarak kullanılanlarından birisidir. Bu tip bir terapi olumsuz inanç ve düşünceleri belirleyerek sağlıklı ve olumlu olanlarla değiştirmenizi sağlar. Başka insanlar ve durumların değil sadece kendi düşüncelerinizin duygu ve davranışlarınız üzerinde etkisi olduğu fikrine dayanır. Herhangi bir istenmeyen durum değişmiyorsa bile düşünce fikrinizi değiştirip olumlu bir yönde tutum sergileyebilirsiniz. Kişiler arası terapi ve psikodinamik psikoterapi depresyon tedavisinde sıklıkla kullanılan diğer terapi çeşitleridir.

Elektrokonvulzif tedavisi (ECT) ECT de beyninizden elektrik akımları geçirilir. Bu işlemin beyninizdeki nörotransmiter seviyelerinde etkili olduğu düşünülmektedir. Çoğu insan ECT ve yan etkilerinden çekinseler de diğer tedaviler işe yaramadığında çok şiddetli depresyonlarda bile ani bir rahatlama sağlamaktadır. Bu tedavinin depresyon bulgu ve semptomlarını nasıl hafiflettiği tam olarak bilinememektedir. En yaygın görülen yan etkisi bir kaç dakikadan bir kaç saate kadar sürebilen konfüzyondur. Bazı insanlarda ayrıca genellikle geçici olan bir hafıza kaybı görülmektedir.

ECT genellikle intihar riski olan ve ilaçlarla iyileşemeyen insanlarda kullanılır. ECT çok şiddetli bir depresyondaysanız ve hamile ve ilaçlarınızı alamayacak durumdaysanız bir seçenek olabilir. Ayrıca yine şiddetli depresyonu olan ve sağlık durumları nedeniyle ilaçlarını alamayan ileri yaştaki yetişkinler içinde etkili bir tedavi olabilir.

Hastanede ve hastane dışı tedavi programları Bazı kişilerde depresyon o kadar şiddetlidir ki hastaneye yatırılmaları gerekebilir. Eğer kendinize bakamayacak durumda ve kendinize veya başkalarına zarar verecek durumdaysanız hastaneye yatırılmanız gerekebilir. Bir hastanede alınan psikiyatrik terapi sakinleşmenizi ve ruh halinizin iyileşmesini sağlayabilir. Kısmi hastane tedavisi ya da günlük tedavi programları da bazı insanlar için faydalı olabilir. Bu programlar semptomlarınız kontrol altına alırken ihtiyaç duyacağınız destek ve danışmanlığı temin eder.

Depresyon için diğer tedaviler Eğer standart depresyon tedavileri etkili olmazsa psikiyatrınız daha az uygulanan prosedürlerden faydalanabileceğinizi önerebilir:

  • Vagus siniri uyarımı. Bu tedavide ameliyatla yerleştirilen bir sinyal üreteciyle elektriksel uyarılar verilerek beyninizin ruh hali merkezlerine etki edilir. Bu eğer kronik, tedaviye dirençli depresyonunuz varsa bir seçenek olabilir.
  • Transkranyal manyetik uyarım. Bu tedavide beyin faaliyetlerini değiştirmek için güçlü manyetik alanlar kullanılır. Büyük bir elektromanyetik bobin alnınıza dayandırılarak kafatasınıza tutulur ve beyninizde bir elektrik akımı üretmesi sağlanır. Transkranyal manyetik uyarım antidepresanlara yanıt vermeyen kişiler için bir seçenek olabilir.

Yaşam tarzı ve evde bakım

Depresyon genellikle kendi kendinize tedavi edebileceğiniz bir hastalık değildir. Ama kendi başınıza yapabileceğiniz ve yardımı olabilecek bazı şeyler olabilir. Profesyonel tedaviye ek olarak şu kişisel bakım önerilerini de uygulayabilirsiniz:

  • Tedavi planınıza sadık kalın. Gitmek istemeseniz bile psikoterapi seanslarını veya görüşmeleri kaçırmayınız. Kendinizi iyi hissetseniz bile ilaçlarınızı aksatmayınız. Eğer almayı bırakırsanız depresyon semptomları geri gelebilir ve hatta uzaklaşma semptomları yaşayabilirsiniz.
  • Depresyon hakkında bilgilenin. Durumunuz hakkında eğitilmek sizi cesaretlendirebilir ve tedavi planınıza sadık kalmanız için motive edebilir.
  • Uyarıcı belirtilere dikkat edin. Doktorunuz ya da terapistinizle beraber çalışma yürüterek nelerin depresyon semptomlarınızı tetiklediğini öğrenin. Eğer semptomlarınız kötüleşirse ne yapabileceğinize dair bir plan oluşturun. Eğer semptomlarınızda veya ruh halinizde bir değişiklik fark ederseniz doktorunuzla irtibata geçiniz. Aile fertlerinizden veya arkadaşlarınızdan uyarıcı belirtilere dikkat edebilmek için yardım isteyiniz.
  • Egzersiz yapın. Fiziksel aktivite depresyon semptomlarını hafifletir. Yürüyüş, hafif koşu, yüzme, bahçe ya da keyif aldığınız başka bir aktiviteyi yapmaya çalışın.
  • Alkol ve yasadışı uyuşturuculardan kaçınınız. Alkol ve uyuşturucular ilk başta depresyon semptomlarını azaltırmış gibi görünebilirler ama uzun vadede semptomların kötüleşmesine ve hatta tedavinin zorlaşmasına neden olabilirler. Eğer alkol veya madde kullanımıyla ilgili yardım istiyorsanız doktorunuz ya da terapistinizle konuşun.
  • Uykunuzu iyi alın. Uyku hem fiziksel hem de ruhsal sağlığınız için önemlidir. Eğer uyumakta sorun yaşıyorsanız doktorunuzla ne yapabileceğiniz hakkında konuşun.

Korunma

Depresyonu önlemek için kesin bir yol yoktur. Yine de stresinizi kontrol etmek, dayanma gücünüzü arttırmak ve düşük özgüveninizi yükseltmek için adımlar atmak yardımcı olabilir. Özellikle kriz zamanlarında arkadaşlıklar ve sosyal destek zorlu durumları atlatmanıza yardımcı olabilir. Ayrıca, problemin ilk belirtileriyle beraber tedavi almak depresyonun kötüleşmesine engel olabilir. Uzun vadeli bakım tedavisi de ayrıca depresyon semptomlarının nüksetmesine engel olabilir.

Sağlıkveyaşam

29 Nisan 2014

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.