Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (Erişkinlerde DEHB)

KONULAR

HESAPLAMALAR

ARAMA

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (Erişkinlerde DEHB)

Erişkinlerde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) semptomları, tanı ve tedavisi

Yetişkin dikkat eksikliği / hiperaktivite bozukluğu (DEHB), dikkat sağlanmasında zorluk, hiperaktivite ve impulsif davranışın gösterildiği bir ruh sağlığı durumudur. Yetişkin ADHD semptomları istikrarsız ilişkiler, düşük iş veya okul performansı ve düşük kendine güveni içeren birçok probleme sebep olabilir.

DEHB her zaman erken çocuklukta başlar, fakat bazı durumlarda daha ileri yaşlara kadar teşhis edilemeyebilir. Bir zamanlar DEHB’in yalnızca çocuklukla sınırlı olduğu düşünülmüştü. Ancak semptomlar sıklıkla yetişkinlikte de devam eder. Bazı insanlarda, yetişkin ADHD tedaviyi etkileyen ciddi sorunlara sebep olur.

Yetişkin ADHD için tedavi çocukluk DEHB’si için olan tedaviye benzerdir ve uyarıcı ilaçlar veya diğer tedavi yöntemleri, psikolojik danışmanlık, psikoterapi, ve yetişkin DEHB’si ile görülen herhangi bir ruh sağlığı durumunun tedavisini içerir.

Belirtileri

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB), dikkat eksikliği bozukluğu (ADD) ve hiperaktivite olarak tanımlanmaktadır. Ancak terim DEHB olarak kullanılmaktadır, çünkü iki ana koşulu içermektedir: dikkatsizlik ve hiperaktif dürtüsel davranış.

Erişkin DEHB şu semptomları kapsamaktadır:

  • Soruna odaklanamama veya konsantre olamama
  • Huzursuzluk
  • Dürtüsellik
  • Görevleri zorlukla tanımlama
  • Düzensizlik
  • Düşük engellenme eşiği
  • Sıkça değişen ruh hali
  • Aşırı öfke
  • Stres ile başa çıkamama
  • Kararsız ilişkiler

DEHB’si olan birçok yetişkin, böyle bir rahatsızlığı olduğunun farkına varmaz – bu tip kişiler sadece günlük olarak bazı sorunlar yaşadıklarını düşünürler. DEHB olan yetişkinler zor odaklanır, önceliklerini belirleyemez, sorulan sorulara karşı cevap vermeleri uzun sürer, toplantılarını veya sosyal planlarını unutabilirler. Nabzını kontrol edemez, sıra beklerken sabırsız olur veya trafikteyken çabuk sinirlenir ve öfke patlaması yaşayabilirler.

Asla teşhis edilmemiş olsa dahi, çoğu DEHB olan yetişkinlerin, çocukluğunda da DEHB geçmişi vardır. DEHB rahatsızlığı olan bazı kişilerde semptomlar yaşa bağlı olarak azalsa da, bazıları yetişkin olarak da semptomları yaşamaya devam eder.

Ne normal ve ne DEHB’dir? Hemen hemen herkes, yaşamlarının belli bir noktasında DEHB’e ye benzer bazı belirtiler yaşayabilirler. Yaşadığınız zorluklar sadece ara sıra meydana gelen ve oluşan durumlarsa, muhtemelen DEHB değilsiniz. DEHB belirtileri sadece, hayatınızın birden fazla alanında devam eden sorunlara neden olacak kadar şiddetli sorunlar yaşadığınızda teşhis edilebilir. Bu kalıcı ve yıkıcı belirtilerin nedenleri erken çocukluk döneminizden itibaren izlenebilmektedir.

Bazı DEHB belirtileri, anksiyete ve duygu durum bozuklukları ile aynı özellikle belirtiler göstermesinden dolayı, erişkinlerde DEHB teşhisinin konması oldukça zor olabilir. Ve birçok DEHB’li yetişkinde depresyon veya anksiyete gibi rahatsızlıklardan bir tanesi ruh sağlığını etkileyecek etken olarak zaten bulunmaktadır.

Ne zaman doktora gitmelisiniz Şayet sürekli yaşadığınız dikkatsizlik, hiperaktivite ya da hayatınızı sürekli olarak etkileyen dürtüsel davranışlar yaşıyorsanız, DEHB teşhisi için doktorunuza danışmalısınız. DEHB’nin belirtileri, diğer bir dizi ruh sağlığı koşulları ile benzerlik gösterdiğinden, sizde DEHB değil ancak başka bir şekilde tedaviye ihtiyaç duyacağınız bir durum olabilir.

Ne normal ve ne DEHB’dir? Hemen hemen herkes, yaşamlarının belli bir noktasında DEHB’e ye benzer bazı belirtiler yaşayabilirler. Yaşadığınız zorluklar sadece ara sıra meydana gelen ve oluşan durumlarsa, muhtemelen DEHB değilsiniz. DEHB belirtileri sadece, hayatınızın birden fazla alanında devam eden sorunlara neden olacak kadar şiddetli sorunlar yaşadığınızda teşhis edilebilir. Bu kalıcı ve yıkıcı belirtilerin nedenleri erken çocukluk döneminizden itibaren izlenebilmektedir.

Bazı DEHB belirtileri, anksiyete ve duygu durum bozuklukları ile aynı özellikle belirtiler göstermesinden dolayı, erişkinlerde DEHB teşhisinin konması oldukça zor olabilir. Ve birçok DEHB’li yetişkinde depresyon veya aknsiyete gibi rahatsızlıklardan bir tanesi ruh sağlığını etkileyecek etken olarak zaten bulunmaktadır.

Ne zaman doktorunuza görünmelisiniz Şayet sürekli yaşadığınız dikkatsizlik, hiperaktivite ya da hayatınızı sürekli olarak etkileyen dürtüsel davranışlar yaşıyorsanız, DEHB teşhisi için doktorunuza danışmalısınız. DEHB’nin belirtileri, diğer bir dizi ruh sağlığı koşulları ile benzerlik gösterdiğinden, sizde DEHB değil ancak başka bir şekilde tedaviye ihtiyaç duyacağınız bir durum olabilir.

Nedenleri

DEHB’nin kesin nedenleri tam olarak bilinmediğinden, araştırma çalışmaları devam etmektedir.

DEHB’nin gelişiminde birden fazla faktör rol oynamaktadır. Ailesel olarak kalıtsal geçmiş ve çalışmalar genlerin bu konuda önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Merkezi sinir sistemi üzerinde gelişen bazı çevresel faktörlerden dolayı, riskin artmasına neden olmaktadır,

Tedavi ve ilaçlar

Klasik tedaviler, genellikle ilaç ve psikolojik danışmanlık veya her ikisini birden içerebilir. Terapi ile birlikte uygulanacak olan bir tedavi en etkili yöntem olacaktır.

İlaçlar Uyarıcılar (psikostimülanlar) DEHB için en sık reçete edilen ilaçlardandır, ancak diğer ilaçlarda reçete edilebilir.

  • Uyarıcılar nörotransmitter denilen beyin kimyasallarının seviyesini arttırmak ve dengelemek için kullanılırlar. Bunlara örnekler şunlardır, metilfenidat, dekstroamfetamin, dekstroamfetamin-amfetamin, ve lisdexamfetamine. Bu tür DEHB ilaçları dikkatsizlik ve hiperaktivite belirtilerini – bazen dramatik bir şekilde de olsa tedavi etmeye yardımcı olmaktadır. Uyarıcı ilaçların kısa ve uzun vadeli etkili formları mevcuttur.uzun etkiye sahip olan şekildeki ilaçlar arasında yapıştırılabilir formda olanı vardır ve kalça üzerine yapıştırılarak kullanılabilir.
  • Diğer ilaçlar, DEHB tedavisinde kullanılan atomoxetine ve bupropion gibi antidepresan ilaçları içermektedir. Atomoksetin ve antidepresan türü ilaçlar, uyarıcılara göre, daha yavaş etki gösterirler ve tam etkinin alınması birkaç hafta sürebilir. Bu tür ilaçlar, şayet madde bağımlılığı geçmişiniz varsa, tik bozukluğu ya da uyarıcı ilaçlara karşı ciddi yan etkilere sahipseniz, bu tür ilaçlar sizin tedaviniz için iyi bir seçenek olabilir.

Doğru ilaç ve doğru doz bireyler arasında değişkenlik göstermektedir, bu yüzden de sizin açınızdan en doğru olanı bulmak, başlangıçta biraz zaman alabilecektir. İlaçların yararları ve riskleri konusunda doktorunuzla konuşun. Ve ilaçları aldığınız esnada herhangi bir yan etkinin olup olmadığını doktorunuza danışın.

Psikolojik Danışmanlık

Erişkin DEHB’si için psikolojik danışmanlık, yararlı olacaktır ve genellikle psikolojik danışmanlık (psikoterapi) ve bozukluk hakkında eğitimi kapsayacaktır. Psikoterapinin size yardımı olabilir:

  • Zaman yönetimi ve organizasyon becerilerinizi geliştirin
  • Dürtüsel davranışlarınızı azaltmak için yapmanız gerekenleri öğrenin
  • Problemleri daha iyi çözme becerilerinizi geliştirin
  • Geçmiş akademik ve sosyal başarısızlıklarınızla başa çıkmayı öğrenin
  • Öz güveninizi geliştirin
  • Arkadaşlarınız, çalışma arkadaşlarınız ve aileniz ile aranızdaki ilişkiyi iyileştirmeyi öğrenin
  • Öfke kontrolünüz için stratejiler geliştirin

DEHB’nin yaygın olan psikoterapi türleri şunlardır:

  • Bilişsel davranışçı terapi. Bu yapıda bir danışmanlık hizmeti, sizin davranışlarınızı yönetmenizde, yapınızdaki negatif düşünceleri pozitife çevirme konusunda gerekli olan özel becerileri size öğretecektir. Bu tür terapiler okul, iş veya ilişki sorunları gibi yaşamsal zorluklar ve depresyon veya maddelerin kötüye kullanımı gibi ruh sağlığınızı etkileyen sorunlarınız ile başa çıkmanıza yardımcı olabilir. Bu terapi bireysel olarak veya grup terapisi şeklinde yapılabilir.
  • Evlilik Danışmanı ve Aile Terapisi. Bu tür bir terapi sayesinde DEHB sorunu yaşayan sevdikleriniz ile ilişki kurmakta veya ona ne şekilde yardımcı olabileceğinize dair bilgiler öğrenebilir, böyle biriyle yaşamanın stresi ile başa çıkmanız konusunda yardım alabilirsiniz.

Yaşam tarzı ve evde bakım

DEHB karmaşık bir bozukluk olduğundan, her kişiye göre bireyseldir, DEHB’si olan herkes için aynı önerilerin etki göstermesi tüm yetişkinlerde sordur. Ancak buna rağmen aşağıdaki önerilerden bazıları yardımcı olabilir:

  • Her gün başarılı olduğunuz, görevlerin bir listesini yapın. Çok fazla kendinizi zorlamadığınızdan emin olun.
  • Görevleri bölün, daha küçük adımlarla yapacağınız görevleri daha rahat yönetebilirsiniz.
  • Kendinize yazmak için yapıştıracağınız notlar kulanın. Hatırlamanız gereken, buzdolabı üzeri, banyo aynası ve arabanızın görünen yerleri gibi yerlere yapıştırmanız, yardımcı olacaktır.
  • Randevularınızı ve tarihlerini izlemek için bir randevu defteri veya elektronik takvim kullanın.
  • Eğer hatırlamanız gereken fikirler veya unutmamanız gereken şeyler varsa, bir dizüstü bilgisayar veya elektronik bir cihaz kullanın.
  • Kendinize dosyalarınızı ve organizasyon bilgilerinizi, hem elektronik cihazlar üzerinde, hem de kağıt bilgiler şeklinde, sistematik bir şekilde dosyalamak için düzenleyecek zamanı ayırın, sürekli olarak bu sistemleri kullanmayı alışkanlık haline getirin.
  • Günden güne tutarlı bir rutin takip edin, ve anahtar veya cüzdan gibi eşyalarınızı genellikle aynı yere koymaya dikkat edin.
  • Sevdiklerinizden veya ailenizden yardım alın.

İlişkiler DEHB hastalığı olan birçok kişiden biri olarak bir yetişkinseniz, öngörülemeyen durumlar yaşayabilir, randevuları ve özel günlere dair tarihleri unutabilir ve dürtüsel ya da mantıksız kararlar verebilirsiniz. Bu davranışlarınız en çok meslektaşlarınızın, arkadaşlarınızın ve ailenizin sabrını zorlayabilir.

Bu konulara odaklanan ve daha iyi davranışlar izlemenize yardımcı olacak terapiler sizin için yararlı olacaktır. Bu şekilde iletişiminizi geliştirebilecek, çatışmalara çözümler üretmek ve problem çözme becerilerinizi geliştirecektir. DEHB hakkında daha fazla bilgi elde etmek için alınacak olan çift terapisi veya aile üyelerinden oluşan bir terapi, ilişkilerinizi geliştirme konusunda önemli ölçüde faydalı olacaktır.

Sağlıkveyaşam

13 Ekim 2014

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.