Diyabet yönetimi: Yaşam tarzı ve günlük rutin kan şekerini nasıl etkiler?

KONULAR

HESAPLAMALAR

ARAMA

Diyabet yönetimi: Yaşam tarzı ve günlük rutin kan şekerini nasıl etkiler?

Diyabet yönetimi bilinçli olmayı gerektirir. Neyin kan şekeri seviyenizi yükselttiğini ve düşürdüğünü öğrenin.

Diyabet yönetiminin temeli denildiğinde genellikle ilk olarak kan şekeri kontrolü faktörü akla gelmektedir. Sonuçta diyabetle uzun bir hayat yaşamanız için kan şeker seviyesini belirtilen aralıklarda korumanız gerekmektedir. Ancak kan şekeri seviyenizde ki düşüş ve yükselişlerin sizi nasıl etkileyeceğini biliyor musunuz? Liste bazen şaşırtıcı olabilir.

Gıda

Diyabet yönetim planın bir köşe taşı da sağlıklı beslenmedir. Ancak kan şekeri düzeyinizi etkileyen şey tek başına yemek değildir. Ne kadar çok yediğiniz ve ne zaman yediğiniz de önemlidir.

Ne yapmalısınız:

  • Program yapın. Yemekten sonra yüksek olan kan şekeri seviyeniz bir veya iki saat sonrasında düşmeye başlar. Bu durumu lehinize kullanabilirsiniz. Her gün aynı saatlerde yemek ve öğünler arasında küçük atıştırmalıklar tüketmek kan şekeri düzeyindeki değişim miktarlarını azaltmaya yardımcı olabilir.
  • Her öğünde dengeli beslenmek. Her öğünde mümkünse nişasta, meyve, sebze, protein ve yemeklik yağ karışımlarını kullanmalısınız. Her yemek ve aperatifte karbonhidrat miktarının eşit olmasına dikkat etmelisiniz çünkü kan şekeri düzeyleri üzerinde önemli etkileri bulunmaktadır.kan şekeri düzeyinizi dengede tutmak için beslenme tercihlerinizle ilgili doktorunuzla, hemşire ya da diyetisyenle görüşebilirsiniz.
  • Gıdaları doğru miktarlarda tüketin. Her gıda türü için uygun olan miktarı öğrenin. Sık tükettiğiniz gıdaların porsiyonlarını yazmak yemek planı oluşturmanıza yardımcı olabilir. Porsiyon büyüklüklerini ayarlayabilmek için ölçme bardağı veya ölçek kullanabilirsiniz.
  • Yemek ve ilaç düzenlemesi. Diyabet ilaçları ile karşılaştırdığınızda (özellikle insülin) çok az yiyecek türü tehlikeli düşük kan şekerine (hipoglisemi) neden olabilir. Çok fazla yemek yemek kan şekeri seviyesinin aşırı yükselmesine (hiperglisemi) neden olabilir. Yemek ve ilaç koordinasyonunu nasıl sağlayabileceğiniz hakkında diyabet sağlık ekibiniz ile konuşmalısınız.

Spor

Fiziksel aktivite de diyabet yönetim planının önemli parçalarından bir tanesidir. Spor yaptığınız sürece kaslarınız enerji için şeker (glikoz) kullanacaktır. Düzenli olarak yapılan fiziksel aktivite insülin düzeyini iyileştirmeye yardımcıdır. Yorucu egzersizlerin etkisi uzun süreli olurken, ev işleri, bahçe işleri ya da bir süre ayakta yapılacak işler gibi hafif aktivitelerin etkisi daha azdır. Bu faktörler kan şekeri seviyenizi düşürmek için önem taşımaktadırlar.

Ne yapmalısınız:

  • Egzersiz planı oluşturmak için doktorunuzla görüşün. Sizin için hangi spor türünün uygun olduğunu doktorunuza danışın. Uzun bir süredir rahatsızsanız doktorunuz önce kalp ve ayak durumlarınızı kontrol etmeyi tercih edecektir. Kaslarınızı güçlendirmek ve dengeyi kurmak için egzersiz tavsiye edilebilir.
  • Egzersiz programı yapın. Rutin yemek ve ilaç programlarınızla uyumlu bir egzersiz programı yapabilirsiniz. Gün içerisinde egzersiz yapabileceğiniz en uygun zaman için doktorunuza danışın.
  • Rakamlarınızı bilin. Egzersize başlamadan önce hangi kan şekeri seviyelerinin sizin için uygun olacağını doktorunuzla konuşun.
  • Kan şekeri seviyesini kontrol edin. Kan şekeri seviyesini düşürmek için insülin veya ilaç kullanıyorsanız, egzersiz öncesi ve sonrasında kan şekeri seviyesini kontrol edin. Titreme, sersemleşme, sinirlilik, endişeli olmak, yorgun ya da aç hissetmek gibi uyarıların farkında olun.
  • Bol sıvı tüketin. Egzersiz yaparken bol su içmelisiniz çünkü dehidrasyon (vücudun susuz kalması)kan şekeri düzeyini etkileyebilir.
  • Hazırlıklı olun. Kan şeker seviyenizin düşmesine karşı, egzersiz sırasında her zaman yanınızda küçük bir aperatif ya da damla halinde glikoz hap bulunmalıdır. Egzersiz yaparken tıbbi kimlik bileziği takabilirsiniz.
  • İhtiyaçlarınıza göre bir diyabet tedavi planı ayarlayın. İnsülin kullanıyorsanız egzersizden önce dozunu ayarlamanız gerekecek ya da insülinden sonra egzersiz için birkaç saat beklemek gerekebilir. Doktorunuz uygun ilaç değişiklikleri konusunda size tavsiyelerde bulunabilir. Egzersizi rutinden biraz daha arttırmak isterseniz tedaviye göre ayarlama yapmanız gerekmektedir.

İlaç

Diyet ve egzersiz tek başına şeker hastalığının idaresinde yeterli olmadığı zamanlarda kan şeker seviyesini düşürmek için insülin ve diğer diyabet ilaçları tasarlanmıştır. Bu ilaçların etkinliği dozuna ve zamanlamasına göre değişmektedir. Diyabet harici bir durum için aldığınız ilaçlarda kan şeker düzeyinizi etkileyebilir.

Ne yapmalısınız:

  • İnsülini düzenli bir şekilde saklayın. Son kullanma tarihi geçmiş ya da yanlış yerleştirilmiş insülinin etkisi olmayabilir.
  • Doktorunuza sorunlarınızı bildirin. Kullanmakta olduğunuz diyabet ilaçları kan şeker seviyenizi aşırı derecede düşürüyorsa doz ve zamanlama ayarlaması yapılması gerekli olabilir.
  • Yeni bir ilaç alırken dikkatli olun. reçetesiz bir ilaç alacaksanız veya doktorunuz yüksek kolesterol ya da yüksek tansiyon gibi farklı bir hastalığın tedavisi için ilaç yazacaksa kan şeker seviyenizi nasıl etkileyebileceği konusunda doktorunuzla yada eczacınızla konuşun. Bazen alternatif ilaçlar sunabilirler.

Hastalık

Hastalandığınız zaman vücudunuz hastalıkla savaşmak için strese bağlı hormonlar üretebilir. Bu hormonlarda kan şekeri seviyenizi arttırabilir. İştah ve günlük aktivitelerinizde diyabet yönetiminizi güçleştirebilir.

Ne yapmalısınız:

  • Önceden plan yapın. Hastalık durumunda sağlık ekibinizle çalışarak günlük bir plan yapın. Kan şekeri ve idrar da ki keton seviyelerinizi hangi sıklıkla ölçtürmeniz gerektiğini, ilaçların doz ve zaman ayarlamalarını ve doktorunuza ne zaman gitmeniz gerektiğini planlayın.
  • Diyabet ilacınızı almayı bırakmayın. Sadece yemek yiyemeyecek kadar kusma ve bulantınız varsa doktorunuzu arayın. Hipoglisemi nedeniyle ilacınızı almayı bir süreliğine durdurabilir.
  • Diyabet yemek planınıza sadık kalın. Mümkünse her zamanki düzeninizde yemek yemelisiniz ki bu durum kan şekeri seviyenizi kontrol etmenize yardımcı olsun. Çorba, elma, kraker gibi sindirimi kolay gıdalar tüketin. Sıvı düzeyiniz için bol su veya çay gibi kalori içermeyen sıvılar tüketin.

Alkol

Karaciğeriniz normalde düşen kan şeker seviyesini dengelemek için şeker depolamaktadır. Alkol aldığınızda karaciğeriniz metabolizması yoğun bir şekilde çalışacağından kan şekeri seviyesi için ihtiyacınız olan desteği sağlayamayabilir. Alkollü içeceklerin bir çoğu alındıktan 8-12 saat sonrasında düşük kan şekerine sebep olabilir.

Ne yapmalısınız:

  • Alkol almak için doktorunuzun onayını alın. Alkol diyabet hastalığının komplikasyonları olan göz hastalıkları ve sinir hasarlarını daha da kötüleştirebilir. Diyabeti kontrol altına tutacak şekilde yemek sırasında alınabilecek bir alkole doktorunuzda onay verirse kullanabilirsiniz.
  • İçeceklerinizi dikkatli seçin. Light bira, şarap ve diğer alkollü içeceklerde daha az kalori ve karbonhidrat bulunmaktadır. Karışık içecekler tercih edecekseniz diyet soda, diyet tonik, soda ve maden suyu gibi şekersiz içeceklerle tüketebilirsiniz.
  • Kalorilerinizi sayın. Günlük kalori sayımınızda her alkolden aldığınız kalori miktarını da saymalısınız. Doktorunuza veya diyetisyeninize alkolü diyet planınızın içerisine nasıl dahil edebileceğinizi danışın.

Adet ve menopoz

Adetten bir hafta öncesinde ve adet sırasında hormon düzeyinde olan değişiklikler kan şekeri düzeylerinde önemli dalgalanmalara sebep olabilir. Ayrıca menopoz döneminden birkaç yıl öncesinde başlayan hormon değişiklikleri kan şekeri düzeylerinde diyabet yönetimini zorlaştıracak değişimlere sebep olabilir. Menopoz ve düşük kan şekerinin bazı belirtileri benzerlik gösterebileceği için tüketeceğiniz gıdaları düzenlememek hatalara neden olabilir.

Ne yapmalısınız:

  • Belirtileri izleyin. Aydan aya kan şekeri düzeyinizi dikkatli bir şekilde takip edin. Adet döngüsü ile ilgili dalgalanmaları tahmin etmek mümkün olabilir.
  • İhtiyaçlarınıza göre bir diyabet tedavi planı ayarlayın. Doktorunuz kan şekeri seviyesindeki değişiklikler için yeni bir yemek planı, aktivite düzeyi ve yeni diyabet ilaçları önerebilir.
  • Kan şeker seviyenizi daha sık kontrol edin. Menopoz döneminde ya da menopoza yaklaştıysanız kan şekeri düzeylerini takip etmek konusunda doktorunuzla tekrar görüşün. Ölçümleri daha sık yapmak gerekebilir ya da belirtileri taşıyorsanız doktorunuz düşük kan şekerini bu konuda değerlendirebilir.

Stres

Stresli olduğunuzda diyabet yönetim planını bırakmanız daha kolaydır. Bu dönemlerinizde daha az egzersiz, daha az sağlıklı besin tüketimi ya da daha az sıklıkla kan şeker ölçümü yaptırabilirsiniz ki bu da kan şekeri kontrolünü kaybetmek anlamına gelecektir.

Ne yapmalısınız:

  • Belirtileri izleyin. Kan şekeri seviyenizi ve stres düzeyinizi 1 den 10 a kadar numaralandırın ve not alın. Bu size belli bir fikir edinmenizde yardımcı olabilir.
  • Kan şekeri seviyenizi kontrol altına alın. Stresin kan şekeri seviyenizi nasıl etkilediğiniz öğrenmek için geriye dönüp seviyelerinize bakın. Rahatlama teknikleri öğrenin. Görevleri önceliklerine göre sıralayın. Mümkün olduğunda ortak stres faktörlerinden kaçının.
  • Yardım alın. Stresle başa çıkmak amacıyla yeni teknikler öğrenin. Stresin sebebini belirlemek, strese neden olan sorunları çözmek veya yeni başa çıkma teknikleri öğrenmek için psikolog veya sosyal hizmetler uzmanı ile çalışın.

Kan şeker düzeyinizi etkileyen faktörler hakkında daha fazla bilgi almak istiyorsanız sizi etkileyen konuları tahmin edebilir ve bunlara göre bir planlama yapabilirsiniz. Hedef aralığındaki kan şeker seviyesini koruyorsanız ve hala sorun varsa diyabet sağlık ekibinden yardım alabilirsiniz.

Sağlıkveyaşam

19 Nisan 2014

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.