Epilepsi

KONULAR

HESAPLAMALAR

ARAMA

Epilepsi

Epilepsi- Bu sık görülen nöbet bozukluğunun semptomları, nedenleri ve tedavisi

Epilepsi beyindeki sinir hücrelerinin aktivitelerinin aksadığı, sonucunda anormal davranış, semptomlar ve bilinç kaybı gibi hisler sergilediğiniz bir nöbete neden olan bir merkezi sinir sistemi hastalıdır (sinir hastalığı).

Nöbet semptomları değişebilir. Bazı epilepsi hastaları nöbet boyunca birkaç saniye boş boş bakarken diğerleri kollarını veya ayaklarını tekrar tekrar seğirtirler.

Amerika’da yaklaşık her 100 insandan 1’i hayatı boyunca bir kere nedensiz bir nöbet geçirmiştir. Ancak, tek bir nöbet epilepsi olduğunuzu göstermez. Bir epilepsi teşhisi için en az iki nedensiz nöbet gerekir.

Hafif nöbetler bile tedavi gerektirebilir çünkü araba sürme veya yüzme gibi aktiviteler sırasında tehlikeli olabilirler. Genellikle ilaçları veya bazen ameliyatı içeren tedavi nöbetlerin sıklığını ve yoğunluğunu azaltabilir veya yok edebilir. Bazı epilepsili çocuklar yaşla birlikte bu durumu aşarlar.

Belirtileri

Epilepsiye beyin hücrelerindeki anormal aktivite neden olduğundan nöbetler beyninizin koordine ettiği herhangi bir süreci etkileyebilir. Bir nöbet aşağıdaki gibi semptomlar üretebilir:

  • Geçici kafa karışıklığı
  • Ağır yazma
  • Kolların ve bacakların kontrol edilemeyen sıçrama hareketleri
  • Şuur veya bilinç kaybı
  • Psişik semptomlar

Semptomlar nöbet türüne bağlı olarak değişebilir. Çoğu durumda epilepsili biri her seferinde aynı tür nöbete eğilimli olacağından semptomlar nöbetten nöbete aynı olacaktır.

Doktorlar nöbetleri genellikle anormal beyin aktivitesinin nasıl başladığı esas alınarak ya fokal ya da genelleştirilmiş olarak sınıflandırır.

Fokal nöbetler

Nöbetler beyninizin sadece bir bölgesindeki anormal aktiviteden kaynaklanıyor göründüğünde fokal (kısmi) nöbetler adını alır. Bu nöbetler iki kategoriye ayrılır.

  • Basit fokal nöbetler. Bu nöbetler şuur kaybına neden olmaz. Duyguları değiştirebilir veya şeylerin neye benzediğini, nasıl koktuğunu, nasıl hissettiklerini, tatlarının nasıl olduğunu veya seslerinin nasıl olduğunu değiştirebilir. Kol veya bacak gibi vücudun bir bölümünün istemsiz sıçramasına ve karıncalanma, baş dönmesi ve yanıp sönen ışıklar gibi kendiliğinden gelişen duyusal semptomlara da neden olabilir.
  • Diskognitif fokal nöbetler. Bu nöbetler bilinç veya şuuru değiştirir ve bir süreliğine şuurunuzu kaybetmenize neden olabilir. Diskognitif fokal nöbetler genelde el ovuşturma, çiğneme, yutma veya daireler çizerek yürüme gibi ağır ve amaçsız hareketlere neden olur.

Genelleştirilmiş nöbetler

Beynin tüm bölgelerini içerir görünen nöbetlere genelleştirilmiş nöbetler denir. Altı tür genelleştirilmiş nöbet vardır.

  • Yokluk nöbetleri. Petit mal nöbetler de denen yokluk nöbetleri ağırlık ve ince vücut hareketiyle karakterize edilir. Bu nöbetler kısa süreli bilinç kaybına neden olabilir.
  • Tonik nöbetler. Tonik nöbetler kaslarınızın sertleşmesine neden olur. Bu nöbetler genellikle sırt, kol ve bacaklarınızdaki kasları etkiler ve yere düşmenize neden olabilir.
  • Klonik nöbetler. Klonik nöbetler ritmik, sıçratan kas hareketleriyle ilişkilidir. Bu nöbetler genellikle boyun, yüz ve kolları etkiler.
  • Miyoklonik nöbetler. Miyoklonik nöbetler genellikle kol ve bacaklarınızın ani kısa süreli sıçramaları veya seğirmeleri olarak görünür.
  • Atonik nöbetler. Bırakma nöbetleri olarak da bilinen atonik nöbetler aniden çökmenize veya düşmenize neden olabilen kas kontrol kaybına neden olur.
  • Tonik-klonik nöbetler. Büyük mal nöbetler de denen tonik-klonik nöbetler bilinç kaybı, vücut sertleşmesi ve sallanma ve bazen mesane kontrolü ya da dilinizi ısırma ile karakterize edilir.

Ne zaman doktora gitmelisiniz

Aşağıdakilerden herhangi biri meydana gelirse acil tıbbi yardım isteyin:

  • Nöbet beş dakikadan uzun sürerse.
  • Soluma veya bilinç nöbet sona erdikten sonra geri dönmüyorsa.
  • Hemen ikinci bir nöbet meydana geliyorsa.
  • Yüksek ateşiniz varsa.
  • Isı bitkinliği yaşıyorsanız.
  • Hamileyseniz.
  • Diyabetiniz varsa.
  • Nöbet sırasında kendinizi yaraladıysanız.

İlk kez bir nöbet yaşarsanız tıbbi tavsiye alın.

Nedenleri

Nedenler

Hastalığa sahip olanların yaklaşık yarısında epilepsinin hiçbir belirlenebilen bir neden yoktur. Epilepsili insanların yaklaşık yarısında hastalık çeşitli faktörlerden takip edilebilir.

  • Genetik etki. Yaşadığınız nöbet türü tarafından kategorize edilen bazı epilepsi türleri ailelerde olur. Bu durumlarda büyük ihtimalle genetik bir etki vardır.

Araştırmacılar bazı epilepsi türlerini spesifik genlere bağlamıştır, gerçi tahminen 500 kadar hastalığa bağlanabilir. Çoğu insan için genler epilepsinin nedeninin sadece bir parçasıdır. Belirli genler nöbetleri tetikleyen çevresel koşullara bir insanı daha duyarlı hale getirebilir.

  • Kafa travması. Araba kazası veya başka travmatik yaralanmaya bağlı meydana gelen kafa travması epilepsiye neden olabilir.
  • Beyin hastalıkları. Beyin tümörleri veya inmeler gibi beyinde hasara neden olan beyin hastalıkları da epilepsiye neden olabilir. İnme 35 yaş üstü yetişkinlerde epilepsinin başta gelen nedenidir.
  • Bulaşıcı hastalıklar. Menenjit, AIDS ve viral ansefalit gibi bulaşıcı hastalıklar epilepsiye neden olabilir.
  • Doğum öncesi yaralanma. Doğumdan önce bebekler annedeki bir enfeksiyon, kötü beslenme veya oksijen eksiklikleri gibi birkaç faktörün neden olabildiği beyin hasarına duyarlıdırlar. Bu beyin hasarı epilepsi veya serebral epilepsiye neden olabilir.
  • Gelişimsel bozukluklar. Epilepsi bazen otizm ve nörofibromatoz gibi gelişimsel bozukluklarla ilişkilendirilebilir.

Tedavi ve ilaçlar

Doktorlar genellikle epilepsiyi ilaçla tedavi etmeye başlar. İlaçlar durumu tedavi etmezse doktorlar ameliyat veya bir başka tür tedavi önerebilir.

İlaç

Epilepsili çoğu insan anti-epileptik ilaç denen bir anti-nöbet ilacı alarak nöbetlerden kurtulabilir. Diğerleri ilaçlar alarak nöbetlerinin sıklığını ve yoğunluğunu azaltabilir. Doktorunuz ilaçları almayı bırakacağınız uygun zamanı size bildirecektir.

Epilepsi semptomları yaşamayan epilepsili çocukların yarısından fazlası nihayetinde ilaçları bırakacak ve nöbetsiz bir hayat yaşayacaktır. Birçok yetişkin de nöbetsiz iki veya daha fazla yıl sonra ilaçları bırakabilir.

Doğru ilaç ve dozajı bulmak kompleks olabilir. Doktorunuz yazacağı ilacı seçerken durumunuz, nöbetlerin sıklığı, yaşınız ve diğer faktörleri dikkate alacaktır. Doktorunuz anti-epileptik ilaçların etkileşime girmemesini sağlamak için herhangi bir başka ilacı da gözden geçirecektir.

Doktorunuz büyük ihtimalle ilk önce nispeten düşük dozda tek bir ilaç yazabilecek ve nöbetleriniz iyi kontrol edilene dek dozajı tedricen arttırabilecektir.

Anti-nöbet ilaçlarının bazı yan etkileri olabilir. Hafif yan etkiler aşağıdakileri içerir:

  • Yorgunluk
  • Baş dönmesi
  • Kilo alımı
  • Kemik yoğunluk kaybı
  • Cilt döküntüleri
  • Koordinasyon kaybı
  • Konuşma sorunları
  • Hafıza ve düşünme sorunları

Daha şiddetli ama nadir yan etkiler aşağıdakileri içerir:

  • Depresyon
  • İntihar düşünceleri ve davranışları
  • Şiddetli döküntü
  • Karaciğeriniz gibi belirli organların iltihaplanması

İlaçla mümkün olan en iyi nöbet kontrolünü sağlamak için:

  • İlaçları tam olarak reçetede yazan şekilde alın.
  • İlacınızın genel bir versiyonuna geçmeden veya diğer reçeteli ilaçları, reçetesiz ilaçları veya bitkisel ilaçları almadan önce daima doktorunuzu arayın.
  • Doktorunuzla konuşmadan asla ilacınızı almayı bırakmayın.
  • Yeni veya artan depresyon duyguları, intihar düşünceleri veya duygu durumunuz ya da davranışlarınızda olağandışı değişiklikler fark ederseniz hemen doktorunuza bildirin.
  • Migreniniz olursa doktorunuza söyleyin. Doktorlar migreninizi önleyebilecek ve epilepsinizi tedavi edebilecek anti-epileptik ilaçlardan birini yazabilir.

Epilepsi teşhisi yeni koyulmuş insanların en az yarısı ilk ilaçlarıyla nöbetlerden kurtulacaktır. Anti-epileptik ilaçlar tatminkâr sonuçlar sağlamazsa doktorunuz ameliyat veya başka tedaviler önerebilir. Durumunuzu ve ilaçlarınızı değerlendirmek için doktorunuzla düzenli kontrolleriniz olacaktır.

Ameliyat

Ameliyat en sık olarak konuşma, dil, motor fonksiyon, görme veya işitme gibi hayati fonksiyonlara müdahale etmeyen beyninizin küçük, iyi tanımlanmış alanından kaynaklanan nöbetlerinizi gösteren testler olduğunda yapılır. Ameliyatta doktorunuz nöbetlere neden olan beyninizin bölgesini çıkarır.

Nöbetleriniz hareket, konuşma ve diğer fonksiyonları kontrol eden beyin bölgenizden kaynaklandığından ameliyatın bir bölümünde uyanık olabilirsiniz. Doktorlar sizi izleyecek ve prosedür esnasında size sorular soracaktır.

Nöbetleriniz beyninizin çıkarılmayacak bir bölümünden kaynaklanıyorsa doktorunuz cerrahların beyninize birkaç kesik attıkları (multipl subpial transeksiyon) farklı bir ameliyat türü önerebilir. Bu kesikler nöbetlerin beyninizin başka bölümlerine yayılmasını önlemek için tasarlanır.

Başarılı ameliyat sonrası nöbetleri önlemeye yardımcı olmak için birçok insan biraz ilaca gerek duymaya devam etmesine rağmen daha az ilaç alabilecek ve dozajlarınızı azaltabileceksiniz.

Az sayıda vakada epilepsi ameliyatı düşünme (bilişsel) becerilerinizin kalıcı olarak değişmesi gibi komplikasyonlara neden olabilir. Yaptırmayı düşündüğünüz prosedürle ilgili cerrahınızın deneyimi, başarı oranları ve komplikasyon oranları hakkında cerrahınızla konuşun.

Tedaviler

  • Vagus sinir stimülasyonu. Vagus sinir stimülasyonunda doktorlar vagus sinir stimülatörü denen bir cihazı göğüs derinizin altına kalp ritmi düzenleyicisi gibi implante eder. Stimülatörden teller boynunuzdaki vagus sinirine bağlanır.

Pille çalışan cihaz vagus sinirinden beyninize elektriksel enerjisi patlamaları gönderir. Bunun nöbetleri nasıl engellediği belli değildir ama cihaz genellikle nöbetleri %20 ila 40 azaltabilir.

Bazı insanlar ilaç dozlarını azaltabilse de çoğu insanın yine de anti-epileptik ilaç alması gerekir. Boğaz ağrısı, ses kısıklığı, nefes darlığı veya öksürük gibi vagus sinir stimülasyonundan yan etkiler yaşayabilirsiniz.

  • Ketojenik diyet. Epilepsili bazı çocuklar yüksek yağ ve düşük karbonhidratlı sıkı bir diyete uyarak nöbetlerini azaltabilmiştir.

Ketojenik diyet denen bu diyette vücut enerji için karbonhidratlar yerine yağları parçalar. Birkaç yıl sonra bazı çocuklar ketojenik diyeti bırakabilmiş ve nöbet yaşamamıştır.

Siz veya çocuğunuz ketojenik diyet düşünüyorsanız doktorunuza danışın. Çocuğunuz diyeti uygularken yetersiz beslenmediğinden emin olmak önemlidir.

Ketojenik diyetin yan etkileri susuz kalma, kabızlık, beslenme yetersizlikleri nedeniyle yavaş büyüme ve böbrek taşlarına neden olabilen kanda ürik asit birikimi içerebilir. Diyet düzgün ve tıbbi gözetim altında uygulanırsa bu yan etkiler nadirdir.

Gelecekteki potansiyel tedaviler

Araştırmacılar beyin stimülasyonu üzerinde epilepsi için potansiyel bir tedavi olması için çalışmaktadırlar. Beyin stimülasyonunda cerrahlar beyninizin özel bir bölümüne elektrotlar implante eder. Elektrotlar beyninize elektrik akımı gönderen ve nöbetlerinizi azaltabilen, göğüs veya kafatasınıza implante bir jeneratöre bağlanır.

Araştırmacılar stereotaktik radyocerrahi üzerinde de epilepsinin bazı türleri için potansiyel bir tedavi olması için çalışırlar. Bu prosedürde doktorlar nöbetinize neden olan beyninizin özel bölgesine radyasyon yönlendirir.

Yaşam tarzı ve evde bakım

Durumunuzu anlamak onu kontrol etmenize yardım edebilir.

  • İlacınızı doğru alın. Dozaj seviyelerinizi doktorunuzla konuşmadan ayarlamayın. İlacınızın değiştirilmesi gerektiğini düşünüyorsanız doktorunuzla konuşun.
  • Yeterince uyuyun. Uykusuzluk nöbetleri tetikleyebilir. Her gece yeterince dinlenin.
  • Tıbbi uyarıcı bileklik takın. Bu, acil durum personelinin size en doğru tedaviyi nasıl uygulayacaklarını bilmelerine yardımcı olacaktır.
  • Egzersiz. Egzersiz sizi fiziksel olarak sağlıklı tutmaya ve depresyonu azaltmaya yardımcı olabilir. Yeterince su içtiğinizden ve egzersiz sırasında yorulduğunuzda dinlendiğinizden emin olun.

Ayrıca stresi yönetmek, alkollü içkileri sınırlamak ve sigaradan kaçınmak gibi sağlıklı yaşam seçimleri yapın.

Sağlıkveyaşam

20 Nisan 2014

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.