Hafıza kaybı: Ne zaman yardım istenmelidir?

KONULAR

HESAPLAMALAR

ARAMA

Hafıza kaybı: Ne zaman yardım istenmelidir?

Hafız kaybı normal yaşlanma ile ortaya çıkabilen, tedavi edilebilir bir durumdur ve bununla birlikte demans (bunama) başlangıcı da olabilmektedir.

Hafıza kaybı: Ne zaman yardım istenmelidir?

Herkes bir anda bir şeyleri unutabilir. Arabanızın anahtarlarını yada yeni tanıştığınız bir kişinin adını ne sıklıkla unutuyorsunuz?

Hafıza problemleri, diğer düşünme becerilerinin de düşmesiyle beraber yaşlanmanın önemli bir parçasıdır. Alzheimer hastalığı ve ilişkili hastalıklarla normal hafıza kaybı türü arasında farklar vardır. Bazı hafıza sorunları tedavi edilebilir durumların sonucudur.

Hafıza sorunları yaşıyorsanız, zamanında teşhis ve uygun tedavi için doktorunuz ile iletişime geçin.

Hafıza kaybı ve yaşlanma

Normal yaşa bağlı olarak yaşanan hafıza kaybı üretken bir yaşam için sizi etkilemez. Örneğin bir kişinin adını unutabilirsiniz, ancak gün içerisinde tekrar aklınıza gelebilir. Yada gözlüğünüzü kaybedebilirsiniz. Veya randevu ve görevler için geçmişe oranla daha sık listelere bakmak, yaş ilerledikçe normaldir.

Hafıza da meydana gelen bu değişimler genellikle kontrol edilebilir, iş ile ilgili becerilerinizi, bağımsız olarak yaşamanızı ve sosyal yaşantınızı etkilemez.

Hafıza kaybı ve demans

“Demans” kelime manası olarak akıl yürütme, yargılama, konuşma ve diğer düşünme becerilerinde değer düşüklüğü demektir. Genellikle yavaş yavaş başlar, zamanla kötüleşir ve kişinin sosyal hayatını, iş yaşamını, ilişkilerini etkileyecek duruma gelir.

Hafıza kaybı çoğu zaman demansın ilk ya da tanınabilen işaretlerindendir. Diğer erken belirtiler ise;

  • Aynı soruları tekrar tekrar sorma
  • Konuşurken yaygın kullanılan kelimeleri unutma
  • Sözcükleri karıştırma (yatak yerine masa demek gibi)
  • Her zaman yapılan şeylerin yapılmasının daha uzun zaman alması
  • Gerekli şeyleri uygunsuz yerlere koymak (mutfak çekmecesine cüzdan koymak gibi)
  • Tanıdık bir yerlerde yürürken birden kaybolmak
  • Ruh hali ve davranışlarda ani değişimler
  • Görevleri yerine getirmek daha zor hale geldiyse

Sonuç olarak demans beyinde progresif hasarına yol açan aşağıdaki hastalıkları içerir;

  • Alzheimer hastalığı (demansın en yaygın nedenidir.)
  • Vasküler demans (multipl enfarktlı demans)
  • Frontotemporal demans
  • Lewy cisimcikli demans

Bu hastalıkların her biri biraz daha farklı hastalık sürecine sahiptirler. Hafıza kaybı her zaman hastalığın ilk belirtisi değildir ve hafıza problemlerinin türleri değişebilir.

Hafif bilişsel bozukluk

Hafif bilişsel bozukluk, sadece hafıza sorunlarında değil çoğunlukla diğer düşünme becerilerinde de önemli değişimler oluşturan bir durumdur. Ancak genellikle kişinin sosyal aktivitelerini ve görevlerini etkilemez.

Araştırmacılar ve doktorlar hafif bilişsel bozukluk hakkında hala birçok bilgi öğrenmektedirler. Bir çok kişide alzheimer hastalığı veya başka bir sorun sebebiyle demans ilerleme gösterir.

Hafıza kaybındaki ilerlemelerin daha az olduğu diğer insanlarda demans ile ilişkili belirti ve semptomlarda görülmemektedir.

Geri Dönüşümlü Hafıza Kaybının nedenleri

Bir çok tıbbi sorunlar hafıza kaybı ya da demans benzeri hastalıklara neden olabilir. Bu hastalıkların bir çoğu başarıyla tedavi edilebilirdir. Doktorunuzla geri dönüşümlü hafıza kaybına sebep olan koşullar konusunda bir izleme yapabilirsiniz.

Geri dönüşümlü hafıza kaybının nedenleri;

  • İlaçlar. Bazen tek bir ilaç ya da belli ilaçların kombinasyonu unutkanlık ya da karıştırmaya sebebiyet verebilir.
  • Minör Kafa Travması veya yaralanması. Bir kaza sonucunda oluşan düşme, yaralanma veya kafa travması da hafıza sorunlarına neden olabilir.
  • Depresyon veya diğer ruhsal hastalıklar. Stres, anksiyete, depresyon gibi rahatsızlıklar unutkanlık, konsantrasyon güçlüğü gibi günlük aktiviteleri bozan bazı sorunlara neden olabilirler.
  • Alkolizm. Kronik alkolizm zihinsel yeteneklerde ciddi bozulmalara sebep olabilir. Ayrıca alkol ilaçlarla etkileşime girdiğinde de hafıza kaybına neden olabilir.
  • B 12 Vitamin Eksikliği. B 12 vitamini kırmızı kan hücrelerini ve sinir hücrelerini korumaya yardımcı olan bir vitamindir. B 12 vitamin eksikliği özellikle yaşlılarda hafıza sorunlarına neden olmaktadır.
  • Hipotiroidizm. Yetersiz tiroid bezleri (tiroid yetmezliği) hücrelerin enerji üretmesi için gerekli olan besin işlemeyi (metabolizma) yavaşlatır. Tiroid yetmezliği de unutkanlık ve benzer düşünme sorunlarına neden olabilir.
  • Tümörler. Beyinde oluşan bir tümörde hafıza sorunları veya demans benzeri diğer hastalık belirtilerine neden olabilir.

Doktorunuzu ne zaman görmelisiniz

Hafıza kaybı konusunda endişeleriniz varsa doktora gitmelisiniz. Doktorunuz hafıza kaybının nedenlerini bulmak için testler yapacak ve derecesini belirleyerek teşhis koyacaktır.

Doktorunuz muhtemelen size bir çok soru soracak ve bir aile üyesi ya da arkadaştan yararlanarak soruların cevaplarını değerlendirecektir. Sorulardan bazıları bunlar olabilir;

  • Ne kadar süredir hafıza sorunlarınız var?
  • Reçeteli ve reçetesiz olarak düzenli kullandığınız ilaçlar ve diyet takviyeleri nelerdir? Doz miktarları nasıldır?
  • Son zamanlarda yeni bir ilaca başladınız mı?
  • Hangi tür işleri yapmak ve bitirmek konusunda zorlanıyorsunuz?
  • Hafıza sorunlarıyla başa çıkmak için neler yaptınız? Bunların faydasını gördünüz mü?
  • Alkol kullanıyor musunuz? Günlük ne kadar alkol alıyorsunuz?
  • Son zamanlarda başınızı yaralayacak şekilde düştünüz mü ya da bir kaza oldu mu?
  • Son zamanlarda hastalandınız mı?
  • Son zamanlarda üzgün, depresif ve endişeli mi hissediyorsunuz?
  • Son zamanlarda önemli bir değişiklik, stresli bir olay ya da bir yakınınızı kaybetme durumunuz oldu mu?
  • Günlük rutin yaşantınız nasıldır? Rutininiz de son zamanlarda nasıl değişiklikler oldu?

Doktorunuz genel fiziksel testler haricinde muhtemelen hafızanızı ve diğer düşünme becerilerinizi değerlendirmek için kısa soru cevap şeklinde testler yapacaktır. Kan testleri ve bu testler bir arada geri dönüşümlü hafıza sebeplerini belirlemek için yardımcı olabilir ayrıca doktorunuz beyin görüntüleme testi de talep edebilir.

Demans ve hafıza kaybı sorunlarında Nörolog, psikiyatr, psikolog veya yaşlılık hastalıkları uzmanı da teşhis koyabilir.

Teşhisin Önemi

Hafıza kaybı ve demans başlangıçta kabullenilmesi zor bir durum olabilir. Hafıza kaybı ile ilgili sorunları gizlemek için, aile üyeleri ya da arkadaşlarınız zaman zaman düşük değerlerin farkında olmadan adaptasyon için size destek olabilirler.

Teşhis sonrasında ki ilk zor olan başlangıç adımları bile önemlidir. Geri dönüşümlü hafıza kaybının nedenlerini bilmek, uygun tedavi görmenizi sağlayacaktır. Ayrıca hafif kognitif bozukluk, alzheimer ve onunla ilgili diğer rahatsızlıklarda erken teşhis şu açılardan önem taşımaktadır;

  • Belirtilerin kontrol edilmesi için tedaviye başlanması
  • Hastalık hakkında kendinizi, ailenizi ve arkadaşlarınızı bilgilendirmek
  • Gelecekteki bakım tercihlerini belirlemek
  • Evde bakım ya da bakım merkezleri tercihlerini yapmak
  • Mali ve hukuki konularda işlerini tamamlama.

Hafıza kaybı ve diğer demans belirtileri ile baş çıkmanız için doktorunuz size bazı toplum kuruluşlarını ya da alzheimer derneği gibi dernekleri önerecektir.

Sağlıkveyaşam

03 Temmuz 2016

Yorumlar

  • Samet Yelli 03 Temmuz 2016

    Çok yararlı bir yazı olmuş emeğinize teşekkür ederim.

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.