Kemoterapiye bağlı bulantı ve kusma: Yan etkileri önleme

KONULAR

HESAPLAMALAR

ARAMA

Kemoterapiye bağlı bulantı ve kusma: Yan etkileri önleme

Kanser tedavisinde kemoterapi bulantı ve kusmaya neden olabilir. Bu yan etkileri nasıl önleyebileceğinizi öğrenin.

Kemoterapi tedavisi gören kanser hastalarında en yaygın yan etkiler bulantı ve kusmadır. Ancak çoğu durumda ilaçlar ve diğer önlemler ile bu yan etkiler kontrol altına alınabilir. Kemoterapi alacaksanız doktorunuzla kemoterapiye bağlı bulantı ve kusmayı önlemek ya da azaltmak için adım atabilirsiniz. Buda kanser tedavisi sırasında daha rahat olmanıza yardımcı olacaktır.

Kimlerde, kemoterapi sırasında ve sonrasında bulantı ve kusma riski vardır?

Kemoterapi sırasında ve sonucunda kusma ve bulantı deneyimi yaşamış olan hastalar diğer tedavileri (radyasyon gibi) tercih etmek isteyebilirler. Ancak tedavi sırasında ve sonrasında yaşamış olduğunuz kusma ve bulantı kullandığınız kemoterapi ilaçlarına bağlıdır.

Bulantı ve kusmaya neden olan kemoterapi ilaçları

Bazı kemoterapi ilaçlarının kusma ve bulantıya sebep olma etkileri diğerlerinden fazladır. Bu yan etkileri ve riskleri taşıyan ilaçlar için doktorunuza danışmalısınız.

Kemoterapi ilaçlarından herhangi bir tanesini kullanmak durumunda kaldığınızda yan etkilerini önlemek için tedbir alınmalıdır.

Bu ilaçların mide bulantısı ve kusmaya sebep olmaları da kullandığınız miktarlara bağlıdır. Bazı ilaçların düşük dozlarda alınması yan etkilerinin de az olmasını sağlayabilir. Tedavi planınızın kusma ve bulantıya sebep olup olmayacağını doktorunuza sorun.

Riskleri arttırabilecek olan Kişisel Faktörler

Kemoterapiye herkes aynı şekilde tepki vermez. Bazı faktörler tedaviyle ilişkili bulantı ve kusmalara karşı savunmasız kalınmasına neden olabilir. Aşağıdaki maddelerden bir ya da bir kaçı sizin için geçerliyse sizde savunmasız kalabilirsiniz;

  • Kadınsanız
  • 50 yaşından küçükseniz
  • Daha önceki tedavilerinizde bulantı ve kusma yaşadıysanız veya araba tutması rahatsızlığınız varsa
  • Yüksek derecede endişeliyseniz
  • Gebelik sırasında sabah bulantıları yaşadıysanız
  • Hasta olduğunuzda kusmaya yatkınsanız
  • Daha önceden az alkol almış ya da hiç almamışsanız

Bununla birlikte tedavinin bulantı ve kusmaya neden olacağını düşünüyorsanız ve olabileceği ile ilgili bir şans vardır. Çünkü kendiniz bu konuyu düşündükçe gerçekleşme oranı artacaktır. Bir çok insan gibi tüm kanser tedavilerinde bunların yaşanacağını düşünmek doğru değildir. Doktorunuza danışarak aldığınız tedavinin bulantı ve kusmaya sebep olup olmayacağını öğrenebilirsimiz.

Doktorlar bulantı ve kusmayı nasıl önleyebilirler?

Kemoterapi gören bir çok kişi bulantı ve kusmayı önlemek için anti bulantı (antiemetik) ilaçlar kullanır. Tek başına ya da kombinasyon halinde verilen bu ilaçlar kolunuzdan damar yoluyla ya da hap şeklinde alınabilir. Doktorunuz aldığınız tedaviye dayalı olarak hangisini kullanmanız gerektiğini söyleyecektir.

Bulantı önleyici ilaçlar genellikle tedaviden sonraki birkaç saat içerisinde veya gün boyunca belli sürelerle verilmektedir. Kemoterapi sonrasında bulantı ve kusma gerçekleşiyorsa ek ilaç kullanabilirsiniz.

Doktorunuz sizin özel durumunuza göre kullanılabilecek ilaçları belirler. Örneğin hangi tür kemoterapi ilaçları kullanıyorsanız onlara göre hangi tür antiemetik ilaçları alacağınız gibi. Bulantı ve kusmayı önlemek için bir çok ilaç kullanılabilir.

Kemoterapi de yaşanan bulantı ve kusmayla bağlantılı olarak gelişen anksiyete tedavisinde de bazı ilaçlar kullanılabilir.

Doktorlar yan etkiler konusunda kullanmadan net bir şey söyleyemeyebilirler. Bulantı ve kusma aynı zamanda sizi aşırı yorgun hissettirebilir, sıkıntılı bir durumda kalabilir veya tedaviye isteksiz olabilirsiniz. Eğer bulantı ilaçlarının duygularınız üzerindeki etkisi konusunda emin değilseniz bu ilaçların riskleri ve yararları hakkında doktorunuzla konuşun.

Bulantı ve kusmayı önlemek için ne gibi ek önlemler alınabilir ?

Bulantı ve kusma riskini azaltmak için bazı adımlar atabilirsiniz. Örneğin;

  • Küçük porsiyonlar tüketin. Bir seferde çok fazla yemek yerine gün içerisinde küçük porsiyonlara bölerek yiyebilirsiniz. Mümkünse öğün atlamayın. Tedaviden birkaç saat önce hafif bir şeyler yemekte faydalı olabilir.
  • Size hitap eden yemekler tüketin. En iyisi tatlı, kızartılmış veya yağlı yemeklerden kaçınmaktır. Ayrıca pişirilmiş ve dondurulmuş ürünlerde rahatsız edici kokularda sıkıntı verebilir. Tedavi sonrasında kendinizi iyi hissetmeyebilirsiniz bu yüzden yemeklerinizi önceden yapabilir ya da bir başkasından yemekler konusunda yardım isteyebilirsiniz.
  • Bol sıvı tüketin. Su, şekersiz meyve suları, çay ve karbonhidratlaşmayı ortadan kaldıran zencefilli gazoz gibi içecekleri deneyebilirsiniz. Büyük miktarlarda ve aralıklarla içmek yerine küçük miktarlarda sık tüketmek daha faydalı olabilir.
  • Kötü kokulardan kaçının. Bulantınızı tetikleyebilecek kokulara karşı dikkat etmelisiniz. Bazı insanlar için yağlı bir koku ya da kızartılmış bir yemek kokusu gibi belli kokular bulantıya sebep olur. Diğer insanlar için ise çok güçlü kokular mide bulantısına yol açabilir. Hoş kokuların kullanımını sınırlandırmak gerekebilir. Temiz hava bu konuda yardımcı olabilir.
  • Rahatınıza bakın. Yemek yedikten sonra yatmamak koşulu ile birkaç saat dinlenebilirsiniz. Geniş elbiseler giyin ve sizi rahatsız etmeyecek şekilde hareket edin.
  • Rahatlama teknikleri kullanın. Meditasyon ve derin nefes teknikleri bunlara örnek olabilir.

Bu kişisel bakım önlemleri sizin bulantı ve kusmanızı önlemeye yardımcı olabilir ancak antiemetik ilaçların yerini alamaz. İlaç kullanmanıza rağmen mide bulantısı hissediyorsanız doktorunuzu arayın. Tedaviler ek ilaçlar içerse de, kişisel tedavi sizde olan belirtiler ve işaretlere bağlı olacaktır.

Sağlıkveyaşam

19 Nisan 2014

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.