Kısırlık

KONULAR

HESAPLAMALAR

ARAMA

Kısırlık

Kısırlık- Erkeklerde ve kadınlarda doğurganlık sorunlarının nedenleri ve tedavisi

Eğer hamile kalmak siz ve eşiniz için bir problemse, yalnız değilsiniz. Amerika’daki çiftlerin yüzde 10 ila 15’i infertildir. İnfertilite birçok insan için en az bir yıl ve bazı durumlarda 6 ay boyunca sık korunmasız cinsel ilişkiye rağmen hamile kalamama olarak tanımlanır.

İnfertilite sizde veya eşinizdeki tek bir sebepten dolayı veya hamileliğin oluşmasını ve devam etmesini engelleyen faktörlerin bir kombinasyonundan dolayı olabilir. Şans eseri, infertiliteyle mücadele etmek için birçok güvenli ve etkili terapi bulunmaktadır. Bu tedaviler önemli ölçüde hamile kalma şansını arttırır.

Belirtileri

Birçok çift denemenin ilk altı ayında hamileliğe ulaşırlar. Tamamında, sık korunmasız ilişki ile 12 ay sonra çiftlerin yaklaşık yüzde 90’ı hamile kalacaktır. Çiftlerin büyük çoğunluğu, tedavi ile veya tedavisiz olarak gebeliğe ulaşacaktır.

İnfertilitenin en büyük belirtisi bir çiftin hamile kalamamasıdır. Başka bir net semptomu yoktur.

Bazı durumlarda, infertil bir kadın düzensiz veya eksik adet döngülerine sahip olabilir. Nadiren, infertil bir erkek kılların uzaması veya cinsel fonksiyon gibi hormonal sorunların bazı işaretlerine sahip olabilirler.

Ne zaman doktora gitmelisiniz

Genelde, siz ve eşiniz en az bir yıldır gebe kalmak için çalışmıyorsanız, infertilite ile ilgili endişe duymanıza gerek yoktur. Ancak, eğer bir kadınsanız aşağıdakilerden önce doktorunuzla konuşun:

  • Yaşınız 35-40 arası ve altı ay veya daha uzun süredir gebe kalmaya çalışıyorsanız
  • Yaşınız 40’ın üstündeyse, bu şekilde bir an önce test veya tedaviye başlamalısınız
  • Düzensiz adet görüyorsanız veya hiç adet görmüyorsanız
  • Adet dönemleriniz çok ağrılıysa
  • Bilinen fertilite sorunlarınız varsa
  • Teşhis edilmiş endometriyoz veya pelvik enflamatuvar hastalığınız varsa
  • Birden fazla düşük yaptıysanız
  • Daha önceden kanser tedavisi gördüyseniz

Eğer erkekseniz ve aşağıdakilere sahipseniz, doktorunuzla konuşun:

  • Düşük sperm sayımı veya spermle ilgili başka sorunlar
  • Testis, prostat veya cinsel sorunlarınız varsa
  • Daha önceden kanser tedavisi gördüyseniz

Nedenleri

Hamile kalmak için ovülasyon ve fertilizasyonun karmaşık süreçleri doğru işlemelidir. Bazı çiftler için, infertilite sorunları doğuştan olabilir (kongenital) veya yaşam süresince bazı şeyler ters gidebilir ve infertiliteyle sonuçlanabilir.

İnfertilitenin nedenleri çiftlerden birini veya her ikisini de içerebilir. Genelde:

  • Vakaların yaklaşık üçte birinde, infertilitenin sebebi yalnızca erkektir.
  • Vakaların yaklaşık üçte birinde, infertilitenin sebebi yalnızca kadındır.
  • Kalan vakalarda infertilitenin sebebi hem erkeği hem kadını içerebilir veya herhangi bir sebep belirlenemez.

Erkeklerde infertilitenin nedenleri Erkeklerde infertilitenin nedenleri şunları içerebilir:

  • İnmemiş testis, genetik bozukluklar, diyabet veya kabakulak gibi sağlık sorunları gibi birçok sorundan dolayı anormal sperm üretimi veya fonksiyonu. Testisteki genişlemiş damarlar (varikosel) kan akışını ve ısıyı arttırarak sperm sayısı ve şeklini etkileyebilir.
  • Erken boşalma; orgazm sırasında penis boyunca ilerlemek yerine semenin idrar kesesine girmesi (geriye doğru ejakülasyon); kistik fibroz gibi belirli genetik hastalıklar; testisin sperm içeren kısmının (epididimis) tıkanması gibi yapısal sorunlar veya üreme organlarının hasarı veya yaralanması gibi cinsel sorunlardan kaynaklanan sperm gönderimi ile ilgili sorunlar;
  • Pestisitler ve diğer kimyasallar, radyasyon veya anabolik steroidler veya marihuana gibi belirli ilaçlar gibi çevresel faktörlere aşırı maruziyet.
  • Radyasyon veya kemoterapiyi de içeren kanser veya tedavisiyle ilgili hasar. Kanser tedavisi sperm üretimini bazen ciddi şekilde etkileyebilir. Kanser nedeniyle bir testisin alınması da ayrıca erkekte fertiliteyi etkileyebilir.

Kadınlarda infertilitenin nedenleri Kadınlarda infertilitenin nedenleri şunları içerebilir:

  • Yumurtaların salıverilmesini aksatan veya engelleyen ovülasyon hastalıkları. Örnekler yumurtalıklarınızın çok fazla erkeklik hormonu testosteron üretmesini sağlayan bir durum olan polikistik over sendromunu ve çok fazla miktarda prolaktine – memede süt üretimini tetikleyen hormon – sahip olduğunuzda oluşan hiperprolaktinemiyi içerir. Diğer altta yatan nedenler aşırı egzersiz, yeme bozuklukları, yaralanma veya tümörleri içerir.
  • Rahim ağzının açıklığı ve rahim ağzı mukusu ile ilgili sorunlar veya rahmin şekli ve rahim boşluğundaki anormallikleri içeren rahim veya rahim ağzı anormallikleri. Kadınlarda yaygın olan rahim duvarındaki iyi huylu tümörler (rahim urları) nadiren fallop tüplerini tıkayarak infertiliteye neden olabilir. Daha sıklıkla, urlar rahim boşluğunu bozarak döllenmiş yumurtanın implantasyonunu etkileyebilir.
  • Genellikle fallop tüpünün iltihaplanmasından (salpenjit) kaynaklanan fallop tüpü hasarı veya tıkanması. Genellikle cinsel yolla bulaşan bir enfeksiyon olan pelvik enflamatuvar hastalığı, endometriyoz veya adhezyonlardan kaynaklanabilir.
  • Endometriyal doku implant edildiğinde ve rahim dışına büyüdüğünde oluşan endometriyoz – sıklıkla yumurtalıkların, rahmin ve fallop tüplerinin fonksiyonunu etkiler.
  • Erken menopoz olarak da adlandırılan primer over yetmezliği yumurtalıklar çalışmayı bıraktığında ve adet döngüsü 40 yaşından önce bittiğinde oluşur. Nedeni bilinmese de erken menopoz ile ilişkili belirli durumlar bağışıklık sistemi hastalıkları, radyasyon veya kemoterapi tedavisi ve sigaradır.
  • Pelvis enfeksiyonu, apandisit veya karın veya pelvis ameliyatından sonra organları bağlayan yara dokusunun şeritleri olan pelvik adhezyonları.

Kadınlardaki diğer nedenler şunları içerir:

  • Tiroit sorunları. Tiroit bezindeki hastalıklar, çok fazla (hipertiroidizm) veya çok az tiroit hormonu (hipotiroidizm) adet döngüsünü etkileyebilir veya infertiliteye neden olabilir.
  • Kanser ve tedavisi. Özellikle kadın üreme sistemi kanserleri gibi belirli kanserler sıklıkla kadın fertilitesini önemli derecede etkiler. Hem radyasyon hem de kemoterapi bir kadının üreme kabiliyetini etkileyebilir.
  • Diğer durumlar. Çölyak hastalığı, Cushing sendromu, orak hücre hastalığı, böbrek hastalığı veya diyabet gibi gecikmiş ergenlik veya adet döngüsünün olmaması (amenore) ile ilişkili tıbbi durumlar kadının fertilitesini etkileyebilir. Ayrıca, genetik anormallikler döllenme ve hamilelik olasılığı azaltabilir.
  • Diğer ilaçlar. Geçici infertilite belirli ilaçların kullanılması ile oluşabilir. Birçok durumda, fertilite ilaç bırakıldığında normale döner.

Tedavi ve ilaçlar

İnfertilitenin tedavisi nedene, ne kadar uzun süredir infertil olduğunuza, yaşınıza ve eşinizin yaşına ve birçok kişisel tercihe bağlıdır. İnfertilitenin bazı nedenleri düzeltilemez. Ancak yine de bir kadın yardımcı üreme teknolojisi ile hamile kalabilir. İnfertilite tedavisi önemli finansal, fiziksel, psikolojik ve zaman taahhüdü gerektirir.

Erkekler için tedavi Erkekleri içeren yaklaşımlar genel cinsel sorunlar veya sağlıklı spermin bulunmayışının tedavisini içerir. Tedavi şunları içerebilir:

  • İlaç veya davranışsal yaklaşımlar. Cinsel iktidarsızlık veya erken boşalmanın birine veya her ikisine de yönelik yaklaşımlar fertiliteyi iyileştirebilir.
  • Ameliyat, hormonlar veya yardımcı üreme teknolojisi. Eğer erkek infertilitesinin nedeni olarak sağlıklı bir spermin olmadığından şüpheleniliyorsa, sorunu düzeltmek için ameliyat veya hormonlar veya yardımcı üreme teknolojisinin kullanılması bazen mümkün olabilir.
  • Sperm geri kazanımı. Bu yöntemler ejakülasyonda bir sorun olduğunda sperm elde eder: eğer ejakülasyon kanalı tıkalı ise spermin geri kazanılmasına yardımcı olan cerrahi sperm aspirasyonu ve spinal kord hasarı olan erkeklerde spermin geri kazanılmasına yardımcı olan, ejakülasyonu sağlamak için elektrik veya titreşim simülasyonu.

Kadınlar için tedavi Bir kadının fertilitesini geri kazanması için bir veya iki terapiye ihtiyacı olsa da hamile kalmada önce çok fazla farklı tür tedavi deneme olasılığı vardır.

  • Fertilite ilaçları ile ovülasyonu tetiklemek. Fertilite ilaçları ovülasyon hastalıkları nedeniyle infertil olan kadınlarda ana tedavi yöntemidir. Bu ilaçlar ovülasyonu düzenler veya tetikler. Doktorunuzla fertilite ilaç seçenekleri hakkında konuşun – her türün fayda ve risklerini de katarak.
  • İntrauterin inseminasyon (İUİ). İUİ sırasında, toplanan ve konsantre edilen sağlıklı sperm direkt olarak kadının yumurtalıklarından bir veya daha fazla yumurta salınırken döllenmesi için rahme yerleştirilir. İnfertilitenin nedenlerine bağlı olarak, İUİ’nin zamanlaması normal döngünüzle veya fertilite ilaçları ile koordine olabilir.
  • Fertiliteyi geri kazanmak için ameliyat. Endometrial polipler, bir rahim septumu veya intrauterin yara dokusu gibi rahim sorunları histeroskopik ameliyat ile tedavi edilebilir.

Yardımcı üreme teknolojisi Birçok çift için en yüksek hamilelik şansı sağlayan yardımcı üreme teknolojisi (YÜT) yumurta ve spermle yürütülen herhangi bir fertilite tedavisidir. Bir YÜT sağlık takımı doktorlar, psikologlar, embriyologlar, laboratuvar teknisyenleri, hemşireler ve infertil çiftlerin hamileliğe ulaşması için birlikte çalışan benzer sağlık uzmanlarından oluşur.

İn vitro fertilizasyon (IVF) en yaygın YÜT yöntemidir. IVF bir kadından birçok olgun yumurtayı tetikleyip toplamayı, laboratuvarda bir kapta bir erkeğin spermi ile döllemeyi ve döllenmeden üç veya beş gün sonra embriyoları rahime implante etmeyi içerir.

Her yıl Amerika’da binlerce bebek YÜT sonucu olarak doğuyor. YÜT’ün 35 yaşından sonra başarı oranı düşüktür.

Aşağıdakiler gibi bazı yöntemler de bazen IVF döngüsünde kullanılır:

  • İntrasitoplazmik sperm enjeksiyonu (ICSI). ICSI’de tek bir sağlıklı sperm direkt olarak olgun bir yumurtaya enjekte edilir. ICSI sıklıkla semen kalitesinde bir sorun olduğunda, birkaç tane sperm olduğunda veya eğer daha önceki IVF döngülerinde fertilizasyon çabaları başarısız olduysa kullanılır.
  • Desteklenen yumurta açılması. Bu yöntem embriyonun rahim duvarına embriyonun üst katmanı açılarak (yumurta açılması) implante olmasını desteklemeye yöneliktir.
  • Donör yumurta veya sperm. Birçok YÜT kadının yumurtalarını ve eşinin spermlerini kullanarak yapılır. Ancak, sperm veya yumurtayla ilgili birçok sorun varsa, bilinen veya gizli bir donörden yumurta, sperm veya embriyo seçebilirsiniz.
  • Taşıyıcı annelik. Fonksiyonel bir rahmi olmayan veya hamileliğin ciddi sağlık sorunlarına neden olacağı kadınlar taşıyıcı anne kullanarak IVF seçebilir. Bu durumda, çiftin embriyosu taşıyıcının rahmine hamilelik için yerleştirilir.

Tedavinin komplikasyonları İnfertilite tedavisinin komplikasyonları şunlar içerebilir:

  • Çoklu hamilelik. İnfertilite tedavisinin en yaygın komplikasyonu çoklu hamileliktir – ikiz, üçüz veya daha fazla. Genelde, fetüslerin sayısının artması demek prematüre veya erken doğum riskinin artması demektir. Prematüre olarak doğan bebekler yüksek sağlık riskine ve gelişim sorunları riskine sahiptir. İnfertilite tedavisinin amacı tek bir sağlıklı hamilelik olmalıdır ve tedavi başlamadan önce çoklu hamileliği önlemek konuşulmalıdır. Bazı durumlarda, bir kadının daha düşük sağlık riskine sahip daha az sayıda bebek doğurabilmesi için fetal indirgeme kullanılabilir. Ancak, fetal indirgeme takibi etik, duygusal ve psikolojik sonuçlar ile önemli bir karardır.
  • Over hiperstimülasyon sendromu (OHSS). Ovülasyonu tetiklemek için enjekte edilebilen fertilite ilaçlarının kullanımı, yumurtalıkların şiştiği ve ağrıdığı OHSS’ye neden olabilir. Semptomlar yaklaşık bir hafta, eğer hamileyseniz daha uzun süren hafif karın ağrısı, şişme ve mide bulantısını içerebilir. Nadiren, daha ciddi bir form acil tedavi gerektiren hızlı kilo alımı ve nefes darlığına sebep olabilir.
  • Kanama veya enfeksiyon. Tüm girişimsel cerrahilerde olduğu gibi, yardımcı üreme teknolojisi ile kanama ve enfeksiyon riski nadir olarak vardır.
  • Prematüre doğum veya düşük doğum kilosu. Düşük doğum kilosunun en büyük risk faktörü çoklu fetüs hamileliğidir. Tek canlı doğumlarda, erken doğum veya düşük doğum kilosu şansı IVF ile ilişkili olarak daha yüksek olabilir.
  • Doğum kusurları. Bazı araştırmalar IVF ile hamile kalınan çocukların kalp ve sindirim sistemi sorunları ve yarık dudak veya yarık damak riskinin yüksek olabileceğini göstermiştir. Ancak, birçok çalışma bunun çiftlerin neden infertilite tedavisi aldığıyla ilgili olduğunu ve IVF prosedürleri ile ilgili olmadığını göstermektedir.

Korunma

Bazı infertilite türlerinin önüne geçilemez. Ancak birçok strateji sizin hamilelik şansınızı arttırır.

Çiftler Çiftler için ovülasyon döneminde düzenli olarak çok defa cinsel ilişki en yüksek hamilelik oranını sağlar. Ovülasyondan birkaç gün önce ve bir gün sonra cinsel ilişki hamilelik olasılığını arttırır. Bu genellikle birçok kadın için 28 gün civarı olan adet döngülerinin arasındaki tam orta zamandır. Semen kalitesi ejakülasyonlar arasında iki veya üç gün beklenerek optimize edilir.

Erkekler Erkekler için infertilitenin birçok türü önlenemez olsa da, aşağıdaki stratejiler yardımcı olabilir:

  • Erkek infertilitesine katkıda bulunabilen ilaç ve sigara kullanımından ve aşırı alkol tüketiminden uzak kaçının.
  • Sperm üretimi ve hareketliliğini etkileyebileceği için yüksek sıcaklıklardan kaçının. Bu etki geçici de olsa sıcak küvetlerinden ve buhar banyolarından kaçının.
  • Sperm üretimini etkileyebilen endüstriyel ve çevresel toksinlerden kaçının.
  • Reçeteli ve reçetesiz satılanlardan fertiliteyi etkileyebilecek olan ilaçları sınırlandırın. Düzenli kullandığınız ilaçlarla ilgili doktorunuzla konuşun ancak tıbbi tavsiye olmadan reçeteli ilaçları kullanmayı durdurun.

Kadınlar Kadınlar için birçok strateji hamile kalma şansını arttırabilir:

  • Orta seviyede egzersiz yapın. Düzenli egzersiz önemlidir ancak eğer adet dönemlerinizin sık olmadığı veya hiç adet görmediğiniz şekilde ağır egzersiz yapıyorsanız fertiliteniz olumsuz etkilenebilir.
  • Aşırı uç kilolardan kaçının. Aşırı kilolu veya aşırı zayıf olmak hormon üretimini etkileyebilir ve infertiliteye neden olabilir.
  • Sigarayı bırakın. Sigaranın sizin genel sağlığınız ve fetüsün sağlığı üzerindeki etkileri dışında fertilite üzerinde çok sayıda olumsuz etkisi vardır. Eğer sigara içiyorsanız ve hamileliği düşünüyorsanız, şimdi bırakın.
  • Alkol ve sokak ilaçlarından uzak durun. Bu maddeler hamile kalma ve sağlıklı hamilelik yaşama olasılığınızı etkileyebilir. Alkol veya marihuana veya kokain gibi yasal olmayan ilaç kullanmayın.
  • Fertiliteyi etkileyebilecek ilaçları sınırlandırın. Bazı reçeteli ve reçetesiz ilaçların kullanılması hamile kalma veya hamileliği devam ettirme şansınızı azaltabilir. Düzenli kullandığınız ilaçlarla ilgili doktorunuzla konuşun ancak tıbbi tavsiye olmadan reçeteli ilaçları kullanmayı durdurun.
  • Kafeini sınırlandırın. Hamile kalmaya çalışan kadınlar kafein alımını sınırlandırmalıdır. Doktorunuza kafeinin güvenli kullanımı için danışın.

Sağlıkveyaşam

20 Nisan 2014

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.