Sağlık Güzellik Kadın

Archive for the ‘Bebek Bakımı’ Category

[#2: Edit Options>MightyAdsense>Adsense Code]

[#3: Edit Options>MightyAdsense>Adsense Code]

ANNE SÜTÜ

Bebeğe ilk sütün (ağız sütü) verilmesi çok önemlidir. Ağız sütü enfeksiyonlara karsı koruyucu maddelerden çok zengin bir besindir. Anne sütünün temiz bir besin olması ve verilirken biberon gibi bir araç  gerektirmemesi nedeni ile de yalnız anne sütü ile beslenen bebeklerde enfeksiyon görülme riski azdır. Doğumdan sonraki ilk birkaç saat içinde bebek mutlaka emzirilmelidir. Emzirme öncesi su, şekerli su, mama vb besin maddeleri kesinlikle verilmemelidir. İlk birkaç beslenmede bebeklerin ağız sütünü almaları çok önemlidir. Bebek doğduğunda, ağız sütü memelerde hazırdır. Olgunlaşmış süt salgılanana kadar, ağız sütü bebeğin tüm besin gereksinimlerini karşılar.Bebeğin anne ile aynı odada, hemen yanıbaşında olması ile bebek ile iletişimi artacak ve süt salgısı fazlalaşacaktır. Mama eklenmesi laktasyonu olumsuz etkiler. Süt yetersizse pompa kullanılarak süt yapımı uyarılmalıdır. Bebeğin beslenme sıklığı ve süresi bebeğin isteğine göre ayarlanmalıdır. İlk günlerde süt salgısı iyice artana kadar sık sık emzirilmelidir.

Bebeklere ilk 6 ay sadece anne sütü verilmelidir, altıncı ayda ek gıdalara geçilmelidir. Anne sütü verilmesine yaşamın ilk bir yılı boyunca devam edilmelidir. Anne sütü içeriği bebeğin yaşına fizyolojik özelliklerine göre değişen en uygun besleyicidir. Biyolojik fonksiyonları ve organ sistemlerinin büyümesini düzenleyen büyüme faktörlerini içerir. Bebeği enfeksiyonlardan koruyan faktörler içerir. Her koşulda verilebilir, kontaminasyon sorunu yoktur. Anne ve bebek  arasındaki olumlu ruhsal gelişme için önemli bir faktördür. Allerjen değildir ve ekonomiktir. Annede meme kanseri görülme riskini azaltır, kontraseptif etkisi vardır.

Anne sütünün bileşimi laktasyon dönemine, incelenen örneklerin emzirmenin başında ya da sonunda alınmış olmasına, gün içindeki alındığı zaman dilimine, bebeğin miadına ve yaşına göre değişiklikler gösterir.

Anne sütündeki proteinlerin miktarı az ancak biyolojik değeri çok yüksek olduğu için süt çocuğunun ihtiyacını 4-6 ay karşılamaya yeterlidir. Renal solüt yükünün düşük olması  hayatın erken aylarında böbrek fonksiyonları immatür olan bebekler için anne sütünün önemli bir üstünlüğüdür. Anne sütündeki nukleotidler protein utilizasyonunu artırır. Diyetle amino asitler yetersiz olduğunda nukleotidler proteinlerin ve esansiyel olmayan amino asitlerin sentezinde kullanılırlar. Anne sütünde 12 ayrı nukleotid olduğu ve bunlardan inozinfosfatın anne sütündeki demirin absorbsiyonunu artırdığı bilinmektedir.

Anne sütü kalorisinin büyük bir kısmı içeriğindeki yağlardan sağlanır. Anne sütü yağları % 98 trigliseridlerden oluşur. Kolostrumda daha fazla olmak üzere anne sütünün poliansatüre ve esansiyel yağlardan zengin olması beyin gelişimi, myelinizasyon, retinal fonksiyonlar ve hücre proliferasyonunun normal olmasını sağlar.

Anne sütünde potasyum, sodyum ve kalsiyum serbest iyonlar olarak, diğer mineraller kompleks bileşikler halinde bulunurlar. Anne sütünde  demir konsantrasyonu düşüktür (0.2-0.8 mg/dl). Ancak biyolojik yararlılığı çok yüksektir. İnek sütü ve diğer gıdalarda demirin ancak %5-10’u emilebilirken anne sütünde bu oran %50 civarındadır. Bu nedenle anne sütü ile beslenen çocuklarda ilk 6 ayda demir eksikliği anemisi gelişmez

K ve D vitamini dışında yağda ve suda eriyen vitaminlerin anne sütündeki miktarları bebekler için yeterlidir. Anne sütünde 22 IU/L D vitamini vardır. Anne sütü ile beslenen bebeklerde güneş ışınlarından yeterince faydalanılmadığında rikets gelişebilir. Bu nedenle ilk yılda 15-20 günlükten başlayarak 400 IU D vit verilmesi önerilir.

Anne sütünde 15 mg/L olan K vitamini yenidoğanın ihtiyacını karşılayamaz. Yenidoğanın hemorajik hastalığını önlemek amacıyla 0.5-1.0 mg Kvitamini pareneteral olarak verilmesi önerilir.

Anne sütünde biyolojik fonksiyonları ve başta gastrointestinal sistem ve solunum sistemi olmak üzere çok sayıda organ sisteminin büyüme ve gelişmesini düzenleyen büyüme faktörleri vardır.

Anne sütünde 20’den fazla aktif enzimin varlığı gösterilmiştir. Bunlardan lipaz prematüre bebeklerde yağ sindirimi ve  emilimine önemli katkılarda bulunur. Anne sütü lipazının ve bunun hidrolizi sonucu ortaya çıkan lipidlerin Giardia lamblia, Entemoeba histolitica ve Trichomonas enfestasyonlarını önleyici antiprotozoal etkisi vardır.

Anne sütü direkt etkili antimikrobial faktörler, antiinflamatuar faktörler ve immün sistemi modüle  eden biyoaktif faktörler içerdiği için  enfeksiyonlarda koruma özelliğine  sahiptir.

Sağlıklı Bir Emzirme Uygulaması Nasıl Olmalıdır?

Günde bir defa emzirme öncesinde meme başının su ile silinmesi yeterlidir. Sabunla veya karbonatlı su ile temizleme meme başının tahriş olmasına ve çatlamasına neden olur. Annenin sırtını dayayacağı arkalığı olan alçak bir koltuk veya sandalyeye oturarak emzirmesi rahat bir pozisyondur. Yatarak emziriyorsa çocuğun başını yastıkla desteklemek yararlı olur. Emzirirken bebeğin yüzü ve gövdesi anne memesine dönük olmalı, bebek, omuzları annenin kolu üzerinde desteklenecek şekilde tutulmalı, alt dudağı dışa dönmüş, burun açık olmalıdır.Meme ucu, etrafındaki kahverengi halka ile birlikte çocuğun ağzında olmalı ve damağına dokunmalıdır. Bu hem emmenin başarılı olmasını sağlar, hem de meme başında zedelenmeyi önler. Emzirdikten sonra bebek annenin omuzuna yatırılıp sırtına hafif vurularak gazı çıkarılmalıdır.

Anne Sütü İle Beslenmede Hangi Güçlüklerle Karşılaşılabilir?

Düz ve İçe Çökük Meme Ucu

Bebek, meme ucunu emmez, meme ucu ve çevresindeki halkayı ağzına alıp bir “meme başı” oluşturur. Meme ucu bebeğin ağzındaki “meme başının” yalnız üçte birini meydana getirir. Gebelik döneminde ve doğumdan sonraki ilk hafta memenin uzayabilme kabiliyeti artar. Yani gebeliğin ilk zamanlarında memeler düz görünse de bu bebeğin emmesinde zorluk çıkarmayabilir. Bebek emdikçe memeyi ve ucunu dışarıya çekecektir. Bazen memenin elle şekillendirilmesi bebeğin işini kolaylaştırır. Elle şekillendirme için avuç memeyi aşağıdan desteklerken başparmak da yukardan yavaşça bastırılır. Eli meme ucundan uzak tutmaya özen gösterilmelidir. Eğer sorun bu şekilde çözülemiyorsa özel meme başlıkları kullanılmalıdır.

Meme Başı Çatlakları

Emzirirken meme ucunun etrafındaki kahverengi halkanın da bebeğin ağzına girmesi sağlanmalı, kısa süreli ve sık aralıklarla emzirilmeli, bebek çok acıkmadan emzirilmeli, kullanılan sütyenin pamuklu bir kumaştan olmasına özen gösterilmelidir.

Dolu ve Tıkanmış Memeler

Tek tedavi daha sık emzirme ile sütün boşaltılmalısıdır. Emzirme sonrası  ağırlık, sertlik ve kitle oluşması azalır, memeler yumuşayıp rahatlar. Tıkanmak, memelerin kısmen süt, kısmen de fazla kan ve doku sıvısıyla olduğundan, bu durum süt akışının engellemesi demektir. Memelere acı verir ve süt iyi akmaz. Deri gergin olduğundan memenin ucu düzleşmiştir. Meme ucunun gergin ve düz olduğu durumlarda emzirme ve sütün boşalması zorlaşır. Bazı tıkanmış memelerin derisi kırmızı görünür ve annenin ateşi çıkar. Bu meme iltihabı gibi görünse de ateş 24 saat sonra düşer.

Meme İltihabı

Anne çok acı çeker, ateşi vardır ve kendini hasta hisseder. Memenin bir kısmı kabarıp sertleşmiş, üstündeki deri kızarmıştır. Meme iltihabı bazen tıkanmayla  karıştırılır. Tıkanma tüm memeyi, bazen iki memeyi de etkilerken, iltihap genelde sadece bir memenin bir kısmını etkiler. Bununla birlikte tıkanma engellenmezse iltihaba yol açabilir.Genellikle süt akımı sağlandıktan bir gün sonra tıkanıklık yada iltihap düzelmeye başlar.

Mantar

Meme ucu ve çevresinde kırmızı, parlak bir alan vardır. Deride yara ve kasıntıya neden olan bu hastalık mantar yada pamukçuktur. Genellikle iltihap ya da başka rahatsızlık tedavisinde antibiyotik kullandıktan sonra görülür. Emzirmeden sonrada devam eden yanma ve iğne batması hissi vardır. Bazen ağrı memenin derinliklerine kadar iner. Memenin derinliklerine şiş sokuluyormuş gibi hissedilir. Deri kızarır, parlar ve pul pul olur. Meme ucu ve çevresinin rengi açılabilir, bazen meme normal görülebilir. Meme ucunda yaralar devam ediyorsa bebekte pamukçuk kontrolü yapılır. Yanaklarının içinde ya da dilinde beyaz lekeler ya da poposunda döküntü olabilir.

Annenin Hastalığında Bebek Anne Sütü İle Beslenmeli midir?

Anne sütü vermeyi engelleyen hastalıklar nadirdir. Nezle, grip gibi hastalıklarda anne kendi ağız ve burnunu tülbentle kapatarak bebeğe hastalık bulaşmasını önleyebilir ve bebeği emzirebilir. Anneden süt ile bebeğe geçecek maddeler bu hastalıklara direnci de arttıracaktır. Ancak ağır kalp yetersizliği veya böbrek yetersizliği gibi hastalıklar ve ağır depresyon durumları anne sütü vermeyi engelleyen hastalıklardır.Emziren annelerin ilaç kullanımı mutlaka hekim kararı ile olmalıdır.

İlk 6 Ayda Anne Sütünün Yetmediği Nasıl Anlaşılır ?

Karışık beslenme için başlıca gerekçe, anne sütü ile beslenen bebeğin kilo artışında herhangi bir sağlık sorununa bağlı olmayan duraklama ve bu durumun alınan tüm önlemlere karşın düzelmemesidir. En önemli nokta karışık beslenmenin biberonla değil kaşıkla yapılmasıdır. Bu hem temizlik hem de anne sütünün devamı için çok önemlidir.

Eğer tüm uğraşılara rağmen hazır mama verilmesi gerekiyorsa, çocuk doktorunuza danışınız.

Eğer  çocuğunuz biberon içiyorsa, yemek saatleri dışında, durmadan biberon şişesinden şekerli çay veya benzeri  şekerli içecekleri yudumlamaya alıştırmayınız. Bu ileride tedavisi güç, büyük sorunlar yaratan diş sorunları ve çürüklerine yol açar.

ANNE SÜTÜNÜN AVANTAJLARI

Aşağıdaki durumların görülme oranı azalır

Alerji ve astım
Bakteriyemi ve menenjit
İnfantil egzema
Kronik kabızlık
Gastrointestinal enfeksiyonlar
İltihabi barsak hastalıkları
Demir eksikliği anemisi
Alt solunum yolu enfeksiyonları
Barsak nekrozu
Orta kulak iltihabı
Ani bebek ölümü
İdrar yolları enfeksiyonu
Artmış IQ skoru
Nörogelişimsel performansta artma

UYGUN BİR EMZİRME NASIL OLMALIDIR?

Yirmidört saat içinde 8-12 kez emzirilmelidir.
Bebeğin ağzı memeyi almadan önce geniş açılmalıdır.
Bebeğin ağzı meme ucu ve aerolanın çoğunu ağzının içine almalıdır.
Bebeğin dili meme ucunun altında olmalıdır.
Bebek kısa duraklamalarla görülebilir ve işitilebilir şekilde emmelidir.
Bebek nefesiyle ememe yutma siklusunu koordine edebilmelidir.
Emme esnasında çene ekleminde görülebilir hareket olmalıdır.
İlk 6 hafta beslenme boyunca, anne memesini eliyle desteklemelidir
Günde  en az 6-8 kere bezini ıslatmalıdır
İki haftada doğum ağırlığını kazanarak uygun kilo almalıdır.

Hazırlayan: Dyt. Nurten Budak

• Anne Sütü ile Beslenme Tekniği
• Bebekleri Fincandan Besleme Tekniği
• Bebekleri Biberon ile Besleme Tekniği

Anne Sütü ile Beslenme Tekniği

Bebeğe doğar doğmaz verilecek ilk gıda anne sütü olmalıdır. Bebek bu şekilde ilk aşısını almış olur. Çünkü anne sütü içinde mikroplara karşı koruyucu maddeler vardır ve bebeğin tüm bağırsaklarını kaplayarak bazı hastalıklara karşı korunmasını sağlar.

Bebek doğumdan sonra ağladıkça emzirilmelidir. Emzirme aralarının üç saati geçmemesine dikkat edilmelidir.

Emzirmeden önce annenin göğüslerini temizlemesine gerek yoktur. Önemli olan annenin emzirmeden önce el temizliğine dikkat etmesidir. Emzirirken bebeğin ağzını kocaman açarak bir ağız dolusu memeyi kavraması meme başı çatlaklarının gelişmemesi için önemlidir. Her emzirmede ilk verilen göğüs iyice boşaltıldıktan sonra diğerine geçilmesine dikkat edilmelidir. Her emzirmeye bir önceki emzirmede en son verilen meme ile başlanmalıdır.

Emzirmeden sonra annenin bir miktar sütünü sıkıp göğüs uçlarına sürmesi temizlik için yeterlidir. Emziren kadınların bolca bir sütyen kullanması ya da göğüslerinin aşağıya sarkmasını önleyecek şekilde eşarpla sıkmadan kaldırması uygun olur.

Bebeğini geçici olarak emziremeyen kadınların göğüslerini üç saatte bir elle ya da pompa (süt çeker) ile sağmaları gerekir. Sağılan sütler oda ısısında 6 saat, buzdolabında (0-4 derecede) 24 saat bozulmadan saklanabilir.

Bebekleri Fincandan Besleme Tekniği

Bebek yarı oturur duruma getirilir.

Fincan bebeğin dudaklarına yaklaştırılır.

Fincan bebeğin dudaklarına değecek şekilde hafif eğilir, bebeğin alt dudağına dayanır ve fincanın kenarları üst dudağın dış yan kısımlarına değer.

Bebek uyanık duruma gelir gözlerini ve dudaklarını açar. Çok küçük bebekler dilleri ile sütü alırlar. Daha büyük bebekler sütü emer gibi çeker ve bir miktarını da dökerler.

Hiçbir zaman süt bebeğin ağzına dökülmemelidir. Fincan tutularak bebeğin kendisinin alması sağlanmalıdır.

Bebek yeterince alınca ağzını kapatır. Bu durumda ne kadar aldığı kayıt edilmelidir. Hesaplanan miktarı almamış ise bir sonraki öğünde daha fazla alabilir ya da daha sık beslenmesi gerekebilir.

Bebeğin aldığı miktar günlük olarak ölçülmelidir.

Bebekleri Biberon ile Besleme Tekniği
Biberonla besleme, bebeğin anne memesini almamasına ve bazı hastalıklara neden olabileceği için önerilmemektedir. Zorunlu kalındığı durumlarda ise aşağıdaki önerilere uyulmalıdır;

Biberonun deliğinin genişliği kontrol edilmelidir. Bunun için mama konulduktan sonra biberon ters çevrilir. Mama biberondan önce ip gibi sonra damla damla akmalıdır. Sürekli olarak ip gibi akan ya da sürekli olarak damlayan deliği olan biberonlar uygun değildir.

Bebek yarı oturur durumda iken biberon verilmelidir.

Bebeğin her öğünde aldığı miktar yazılarak günlük miktar ölçülmelidir.

Hazırlayan: Doç. Dr. Selahattin Şenol
Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Bölümü

Yaz tatili ile birlikte hekimler çocuk ve ergenlerin sağlığı konusunda birçok uyarıda bulunmaktadırlar. Ozon tabakasında meydana gelen olumsuz değişikliklerle birlikte güneşin zararlı etkileri; şapka kullanma, güneş gözlüğü seçilmesi ve en uygun güneş yağının özellikleri gibi. Bunun dışında tatil bölgelerinde olabilecek haşere ve zehirli hayvan sokmalarına ya da sıvı ve gıda alımına ilişkin öneriler, allerjiler, su sporlarına ilişkin kaza ya da diğer tehlikeler gibi.

Ruh sağlığı açısından ise tatilin anlamını çocuk ve ergenler için yetişkinler belirlemekte ve buradaki tutumlara ilişkin öneriler anne babaları ilgilendirmektedir. Çocukların yaz döneminde de ders konusunda zorlanmaları, onların bir dinlenme süresi geçirmeden yorgun bir şekilde okula başlamasına ve derslerle ilgili bıkkınlığa yol açabilmektedir. Bu nedenle ders çalışmaya ara verilmesi ve çocuğun okulu, öğretmenlerini ve arkadaşlarını özlemesi sağlanmalıdır.

Özel öğrenme güçlüğü olan çocuklara verilecek destek eğitiminin ise farklı bir şekilde sunulması gerekmektedir. Okuma ve yazma ile ilgili zorluğu olan çocuk ve gençlere ders kitapları dışında, yaş dönemlerine uygun seçilecek resimli öykü ya da gençlik romanlarını okumayı özendirmek, yazma konusunda ise günlük tutma şeklinde yazma alışkanlığını desteklemek uygun olacaktır. Ayrıca ailenin olanakları ölçüsünde çocuğun yabancı dilini destekleyen yaz okulları bu amaçla seçilebilecek uygun desteklerdir. Ayrıca aileden ayrılma, bağımsız kalabilme, yaşıt gruplarına katılma gibi zorlukların üstesinden gelmede de önemli yararları olabilecektir.

Yaz dönemi çocukların gelişimlerindeki adımları kolaylaştırmak için de kullanılabilir. Tuvalet eğitimi, odanın ayrılması, kendi başına yemek yeme gibi gelişimsel beceri kazandırma girişimlerini bebek ve çocuklar bu dönemde daha kolay kabullenmektedirler.

Çocuk ve ergen psikiyatrisi bölümlerinden tedavileri sürdürülen çocuklar için de eğer şartlar uygunsa ve hekim ile işbirliği yaparak yaz döneminin tatil olarak geçirilmesi ve uygulanan ilaç tedavilerine ara verilmesi uygun olacaktır. Dikkat eksikliği ve aşırı hareketlilik nedeniyle Ritalin ya da Tofranil gibi ilaç tedavisi sürdürülen çocuk ve gençlerden yaz döneminde ders başarısı beklenmeyeceğinden genel olarak ilaç tatili verilmektedir.

İçinde bulundukları gelişim dönemine ve fizik güçlerine göre özellikle kırsal bölgelerimizde yaşayan çocuk ve gençlerin tatil dönemlerinde anne babalarına işlerinde yardımcı olduklarını biliyoruz. Aileye ekonomik açıdan katkıda bulunmak ya da kendi harçlığını kazanmanın çocuk ve ergenin kendine güveni ve benlik saygısında olumlu etkileri olduğunu biliyoruz. Ancak bu ekonomik katkının çocuk ve ergenin gücü göz önünde bulundurularak planlanmasının önemi açıktır.

Tatillerin aile içi ilişkileri yakınlaştırma ve birlikte geçirilen zamanı artırma yönünden de önemli olduğunu biliyoruz. Özellikle çalışan anne ve babaların izin dönemlerini çocuklarının tatil döneminde kullanması sınırlı aile içi etkileşimi artıracaktır. Aile üyelerinin hep birlikte geçireceği bu tatil dönemlerinin iletişim, çocuklarına model olma, onları tanıma ve gelişimlerini görebilme açısından da yararları olacaktır.