Menopoz - Belirtileri, tedavi seçenekleri ve kişisel bakım tedbirleri

KONULAR

HESAPLAMALAR

ARAMA

Menopoz - Belirtileri, tedavi seçenekleri ve kişisel bakım tedbirleri

Menopoz – Kapsamlı özet semptomları, tedavi seçeneklerini ve kişisel bakım tedbirlerini kapsar. 

Menopoz, son adet döneminizde 12 ay sonra oluşması ile tanımlanan, adet döngüsü ve doğurganlığın kalıcı sonudur. Menopoz 40lı veya 50li yaşlarınızda olabilir ama Amerika’da ortalama yaş 51’dir.

Menopoz doğal bir biyolojik süreçtir. Doğurganlığı sonlandırmasına rağmen, sağlıklı, canlı ve cinsel kalabilirsiniz. Bazı kadınlar rahatlamış hissederler çünkü hamilelik konusunda daha fazla üzülmelerine gerek kalmaz.  

Yine de, menopozun fiziksel ve duygusal semptomları uykunuzu bölebilir, ani ateş basmasına neden olabilir, enerjinizi düşürebilir ve bazı kadınlar için kaygıyı, üzüntü ve kaybolma hislerini tetikleyebilir.

Sizi rahatsız eden semptomlar için tedavi aramaktan çekinmeyin. Yaşam tarzı düzenlemesinden hormon terapisine kadar birçok verimli tedavi mevcuttur. 

Belirtileri

Menopozdan önceki aylar veya yıllarda (perimenopoz) şu gibi bulgu ve semptomlar gösterebilirsiniz:

  • Düzensiz periyodlar
  • Vajina kuruluğu
  • Ateş basması
  • Gece terlemeleri
  • Uyku problemleri
  • Ruh halinde ani değişimler
  • Kilo alma ve yavaş metabolizma
  • Seyrelmiş saç ve kuru bir cilt
  • Meme dolgunluğunun kaybı

Son döneminizi takiben gelen her ayda adet görmek olasıdır ama alışılmışın dışındadır. Dönemlerinizde büyük ihtimalle bazı düzensizlikler yaşayacaksınızdır.

Eğer bir dönem atladıysanız ama menopoza girdiğinizden emin değilseniz hamile olup olmadığınızı bilmek isteyebilirsiniz. Perimenopoz sırasında dönem atlamak genel ve beklenen bir durumdur. Özellikle menopozdan 1 ile 2 yıl öncesindeki perimenopoz süresince adet dönemleriniz her iki ile dört ay arasında gerçekleşmektedir. Düzensiz periyodlara rağmen gebelikte olasıdır.

Ne zaman doktora gitmelisiniz Perimenopozun başlamasıyla birlikte her türlü sağlık şikayetiniz ve koruyucu önlemler için doktorunuzla düzenli olarak görüşün. Bu randevulara menopoz sırasında ve sonrasında da devam edin. Koruyucu sağlık önlemleri kolonoskopi, mamografi, yağ taraması, önerilirse tiroit testi ve meme ve pelvis muayenesi gibi menopoz taramalarını kapsamaktadır.

Menopozdan sonra vajinanızda kanama varsa her zaman tıbbi bir yardım alın. 

Nedenleri

Menopoz şunlardan ötürü olabilir:

  • Üreme hormonlarının miktarında doğal olarak düşme. 30’larınızın sonuna geldiğinizde yumurtalıklarınız daha az östrojen ve progesteron üretmeye başlayacaktır — adeti düzenleyen hormonlar — ve doğurganlığınız azalacaktır. 40’lı yaşlarınızda adet dönemleriniz daha uzun veya kısa, daha ağır veya hafif, daha sık veya seyrek olmaya başlayacaktır ta ki ortalama 51 yaş civarında yumurtalıklarınız yumurta üretmeyi bırakıp daha fazla adet görmeyene kadar.
  • Histerektomi. Rahminizin çıkarıldığı ama yumurtalıklarınızın bırakıldığı histerektomi (kısmi histerektomi) genellikle menopoza yol açmaz. Daha fazla adet görmeseniz bile yumurtalıklarınız yumurta üretmeye ve östrojen ve progesteron salgılamaya devam edecektir. Ama hem rahim hem de yumurtalıklarınızın çıkarıldığı bir ameliyat (bütün histerektomi ve bilateral ooferoktomi) hiç bir geçiş evresi olmadan menopoza neden olur. Periyodlarınız bir anda durur ve büyük ihtimalle ateş basmaları ve diğer menopoz belirtilerini çok şiddetli bir biçimde yaşarsınız ki bu hormonal değişimler yıllara dağılacağına bir anda gerçekleşir.
  • Kemoterapi ve radyasyon tedavisi. Bu kanser tedavileri menopozu tetikleyebilir ve tedavi sırasında ve sonrasında sıcak basmaları gibi semptomlara neden olabilir. Kemoterapiyi takiben adet görmedeki (ve doğurganlıktaki) bu duraksama her zaman kalıcı değildir, bu yüzden doğum kontrol önlemlerine yine ihtiyaç duyulabilir.
  • Primer yumurtalık yetmezliği. Kadınların yaklaşık yüzde 1 i 40 yaşından önce menopoz geçirmektedir (erken menopoz). Menopoz genetik faktörlerden veya otoimmün hastalıklardan kaynaklanan primer yumurtalık yetmezliğinin bir sonucu olabilir — yumurtalıklarınızın normal seviyede üreme hormonu salgılayamadığı durum. Ama çoğunlukla bir neden bulunamaz. Bu hastalar için beyni, kalbi ve kemikleri korumak adına en azından doğal menopoz yaşına kadar tipik hormon tedavisi uygulanır.

Tedavi ve ilaçlar

Menopoz tıbbi bir tedaviye gerek duymaz. Bunu yerine tedaviler bulgu ve semptomları hafifletmek ve yaşlanmayla gelişen kronik durumları kontrol altına almak ya da engellemek için kullanılır. Tedaviler şunları kapsayabilir:

  • Hormon tedavisi. Östrojen tedavisi uzun zamandır menopozal ateş basmalarını rahatlatmada en etkili tedavi yöntemi olmuştur. Kişisel ve ailesel sağlık geçmişinize bağlı olarak doktorunuz semptomların hafiflemesi için size gereken en düşük dozda östrojen önerebilir. Rahminiz hala duruyorsa östrojene ek olarak progestine de ihtiyacınız olabilir. Östrojen aynı zamanda kemik kaybını da engeller. Hormon tedavisi eğer son adet döneminizden sonraki beş yıl içerisinde başlandıysa kalbinize de faydalıdır.
  • Vajinal östrojen. Vajinal kuruluğu rahatlatması için östrojen tablet, halka ya da krem şeklinde direk olarak vajinanıza uygulanabilir. Bu tedavi vajinal dokunuz tarafından emilen çok küçük miktarlarda östrojen salgılanmasını sağlar. İlişki sırasındaki vajinal kurulukta doğan rahatsız edici durumu ve bazı idrar semptomlarını rahatlatmaya yardımcı olur.
  • Düşük dozlu antidepresanlar. Seçici serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI lar) denilen bir ilaç grubuna ait belirli antidepresanlar menopozal ateş basmalarının etkisini azaltabilir. Ateş basmalarını kontrol altına alan düşük dozlu bir antidepresan sağlık problemleri nedeniyle östrojen alamayan ya da ruh hali bozukluğu yüzünden antidepresana ihtiyaç duyan bir hastaya yardımcı olabilir.
  • Gabapentin (Nörontin). Gabapentin krizlerin tedavisinde kullanılır ama aynı zamanda ateş basmalarını azalttığı da görülmüştür. Bu ilaç östrojen tedavisi alamayan ya da migreni olan kadınlar için kullanışlıdır.
  • Osteoporoz önlemede ya da terapisinde kullanılan ilaç tedavileri. Kişiye özel ihtiyaçlara bağlı olarak doktorlar osteoporozu önlemek ya da iyileştirmek için ilaç tedavisi önerebilirler. Kemik kaybını ve kırılma riskini azaltmak için çok çeşitli ilaç tedavileri vardır.

Bir tedaviye karar vermeden önce doktorunuzla seçenekleriniz ve her birinin risk ve faydaları hakkında konuşunuz. Seçeneklerinizi yıllık olarak ele alın çünkü ihtiyaçlarınız ve tedavi seçenekleriniz değişebilir.

Yaşam tarzı ve evde bakım

Neyse ki menopoza ilişkin bir çok bulgu ve semptom geçicidir. Etkilerini azaltmak ya da tamamen ortadan kaldırmak için aşağıdaki adımları uygulayınız:

  • Ateş basmalarını soğutunuz. İnce giyinin, soğuk bir bardak su için ya da daha serin bir yer geçin. Ateş basmalarını neyin körüklediğin bulmaya çalışın. Çoğu kadı için bunlar sıcak içecekler, kafein, baharatlı yemekler, alkol, stres, sıcak hava ve hatta ılıman bir oda bile olabilir.
  • Vajinal rahatsızlığı azaltın. Reçetesiz satılan, su bazlı vajinal kayganlaştırıcıları ya da nemlendiricileri kullanın. Gliserine karşı alerjisi olan kadınlarda yanma ve tahriş hissi yaratabileceğinden gliserin içermeyen ürünleri tercih edin. Cinsel olarak aktif olmakta vajinaya daha fazla kan pompalayarak yardımcı olmaktadır.
  • Uykunuzu alın. Uyumanızı zorlaştırabileceği için kafeinden ve uykunuzu bölebileceği için de çok fazla alkol tüketiminden uzak durun. Gün içinde egzersiz yapın ama yatmadan hemen önce yapmayın. Eğer ateş basmalarınız uykunuzu bölüyorsa yeterli istirahat almadan önce onları kontrol altına alacak bir yol bulun.
  • Rahatlama teknikleri çalışın. Derin nefes alma, hızlı nefes alma, rehberli imgeleme, masaj ve aşamalı kas gevşetme gibi teknikler menopozal semptomları rahatlatmada yardımcı olabilirler. Değişik rahatlama egzersizleri için saysızı kitap, CD ve internet kaynağı bulabilirsiniz.
  • Pelvis tabanınızı güçlendirin. Kegel egzersizleri de denilen pelvis taban kasları egzersizleri bazı idrar tutamama sorunlarına iyi gelebilir.
  • Sağlıklı beslenin. Bolca meyve, sebze ve tahıl içerikli ve doymuş katı ve sıvı yağlarla şekeri kısıtlandıran dengeli bir beslenme uygulayın. Tedarikçinize günlük ihtiyacınızı karşılaması için kalsiyum veya D vitamini takviyesine ihtiyacınız olup olmadığını sorun.
  • Sigara içmeyin. Sigara içmek kalp hastalığı, inme, osteoporoz, kanser ve daha birçok sağlık probleminin riskini arttırır. Aynı zamanda ateş basmalarını arttırır ve erken menopoza sebep olabilir.
  • Düzenli egzersiz yapın. Yaşlanmaya ilişkin kalp hastalıkları, diyabet, osteoporoz ve diğer durumlara karşı korunmak için çoğu günler düzenli fiziksel aktivite veya egzersiz yapın.

Alternatif tıp  

Menopoz semptomlarını kontrol altına almaya yardımcı olacağı öngörülen birçok yaklaşım ortaya atılmıştır ama sadece bir kaçı bu öngörüyü destekleyen bilimsel kanıtlara dayanmaktadır. Üzerinde çalışılmış bazı bütünleyici ve alternatif tedaviler şunları kapsamaktadır:

  • Bitki östrojenleri (fitoöstrojenler). Bu östrojenler belli gıdalarda doğal olarak bulunmaktadır. Fitoöstrojenlerin iki ana çeşidi bulunmaktadır — izoflavonlar ve lignanlar. Izoflavonlar, soyafasulyesi, nohut ve diğer baklagillerde bulunmaktadır. Lignanlar keten tohumu, tüm tahıllar ile bazı meyve ve sebzelerde bulunmaktadır. Bu gıdalardaki östrojenin ateş basmaları ve diğer menopozal semptomları rahatlattığı halen ispatlanmayı beklese de çoğu çalışma etkisiz olduklarını göstermektedir. İzoflavonların bazı zayıf östrojen benzeri etkileri bulunmaktadır bu yüzden eğer meme kanseriniz varsa beslenmenizi izoflavon haplarıyla desteklemeden önce doktorunuza başvurunuz.
  • Biyodentikal hormonlar. Biyodentikal terimi ürünün içindeki hormonların vücudunuzda üretilenlere kimyasal olarak benzediğini belirtmektedir. Yine de, bileşim halindeki biyodentikal hormonlar Gıda ve İlaç Kurumu (FDA) tarafından denetlenmemiştir, bu yüzden kalite ve riskleri değişebilmektedir. Ama eczanelerde FDA onaylı değişik oranlarda birçok biyodentikal karışım bulunmaktadır - tedarikçinizle herhangi birinin sizin için iyi olup olmayacağını konuşun.
  • Karayılan otu. Karayılan otu menopozal semptomlar taşıyan birçok kadın arasında yaygındır. Ama etkili olduğuna dair çok az kanıt bulunmaktadır ve takviye karaciğere zarar verebilir.
  • Yoga. Bir çok çalışma yoga — kontrollü nefes alıp verme, duruş ve meditasyonun bir karışımı — ve tai chi ile qi jongun — bir seri yavaş hareket ve meditasyon — perimenopozal dönemdeki kadınların ateş basmaları sayısını indirmede etkili olduğunu göstermiştir. Duruşları ve düzenli nefes tekniklerini öğrenmek için en iyi yöntem bir kursa gitmektir.
  • Akupunktur. Akupunkturun ateş basmalarını azaltmada geçici bazı faydaları olabilir.

Kızıl yonca, kava biberi, dong quai, DHEA, akşam sefası yağı ve wild yam (doğal progesteron kremi) gibi diğer gıda takviyelerini de duymuş hatta denemiş olabilirsiniz. Etkili olduklarına dair bilimsel kanıtlar eksiktir ve bazıları zararlı olabilir.

Menopozal semptomlarınız için bitkisel ya da gıda takviyesi almadan önce doktorunuza danışın. FDA bitkisel ürünleri denetlemez ve bazıları tehlikeli olabilir, kullandığınız diğer ilaçlarla etkileşime geçerek sağlığınızı riske atabilir.

Sağlıkveyaşam

15 Eylül 2015

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.