Osteoporoz

KONULAR

HESAPLAMALAR

ARAMA

Osteoporoz

Osteoporoz- Kemik kırılganlığının risk faktörleri, tedavisi ve önlenmesi

Osteoporoz kemiklerin zayıf ve kırılgan olmasına sebep olur – öylesine kırılgan olur ki eğilmek veya öksürmek bile kırıklara sebep olabilir. Osteoporozla ilişkili kırıklar en çok bilek veya omurgada oluşur.

Kemik sürekli emilimi yapılan de daha sonra yeniden oluşan yaşayan bir dokudur. Osteoporoz eski kemiğin yok olmasını yeni kemik oluşumu takip etmediği zaman oluşur.

Osteoporoz her ırktan kadın ve erkeği etkiler. Ancak beyaz ve Asyalı kadınlar – özellikle menopoz sonrası olanlar – en yüksek riski taşımaktadır. İlaçlar, sağlıklı diyet ve ağırlık kazandırıcı egzersiz kemik kaybını engelleyebilir veya zayıflamış olan kemikleri güçlendirebilir.

Belirtileri

Kemik erimesinin erken evrelerinde genellikle semptom yoktur. Fakat kemikler osteoporozla güçsüzleşmeye başladığında, aşağıdaki bulgu ve semptomlara sahip olabilirsiniz:

- Çatlamış ya da çökmüş omurga kaynaklı sırt ağrısı

- Zaman içinde boy kaybı

- Kambur bir duruş

- Beklenenden daha kolay meydana gelen kemik çatlaması

Ne zaman doktora gitmelisiniz

Erken menopoza girdiyseniz, birkaç ay kortikosteroitler kullandıysanız ve aile öykünüzde kalça kırığı varsa osteoporoz hakkında doktorunuzla konuşmak isteyebilirsiniz.

Nedenleri

Kemikleriniz sürekli bir yenilenme halindedir- yeni kemik oluşur ve eskisi kırılır. Gençken vücudunuz, eski kemik kırıldığında yeni kemiği daha hızlı yapar ve kemik kütleniz artar. Çoğu insan en çok kemik kütlesine 20’li yaşların başlarında ulaşır. İnsanlar yaşlandıkça kemik kütlesi yapıldığından daha hızlı bir biçimde azalır.

Osteoporoz geliştirip geliştirmediğiniz gençlik döneminizde ne kadar kemik kütlesi kazandığınıza bağlıdır. Kemik kütleniz ne kadar yüksekse “bankada” o kadar kemiğiniz vardır ve yaşlandıkça osteoporoz geliştirme riskiniz daha azdır.

Tedavi ve İlaçlar

Hem kadınlar hem de erkekler için, en çok yazılan osteoporoz ilaçlar bifosfonatlardır.

- Alendronat

- Risedronate

- Ibandronate

- Zoledronic asit

Mide bulantısı, batın ağrısı, yutkunma güçlüğü ve özofagus (yemek borusu) iltihaplanma riski veya özofagus ülseri gibi yan etkileri olabilir. İlaç düzenli kullanılırsa yan etkilerin görülme ihtimali daha azdır. Bifosfatların enjekte edilen hali mide bulantısına neden olmaz. Üç aylık ya da yıllık enjeksiyon planlamak haftalık ya da aylık hap almayı hatırlamaktan daha kolay olabilir fakat maliyeti daha yüksek olabilir.

Uyluk kemiğinin ortasında çatlak oluşması gibi nadir görülen problem uzun süreli bifosfat tedavisiyle doğrudan ilişkilidir ve hatta uyluk kemiğini tamamen kırabilir. Bifosfatlar aynı zamanda çene kemiğini de etkileme potansiyeline sahiptir. Çene osteoporozu genellikle diş çekiminin ardından çene kemiğinin bir kısmının yok olması ve bozulması sırasında meydana gelen nadir görülen bir durumdur. Bifosfat kullanmaya başlamadan önce son bir diş muayenesi yaptırmalısınız.

Hormonla ilgili tedavi

Özellikle hemen ardından başlanan östrojen kemik yoğunluğunu korumaya yardım edebilir. Bununla birlikte, östrojen tedavisi kadınlarda kan pıhtıları, göğüs kanseri, kalp hastalıkları ve endometriyal kanser riskini artırabilir.

Raloksifen, östrojenle akalı olan bazı riskler olmadan, menopoz sonrası kadınlardaki kemik yoğunluğu üzerine östrojenin olumlu etkilerini gösterir. Bu ilacı kullanmak bazı göğüs kanseri risklerini de azaltabilir. Ani ateş basması yaygın görülen bir yan etkidir. Raloksifen ayrıca kan pıhtısı riskini artırabilir.

Erkeklerde osteoporoz yaşlanmayla alakalı olan testosteron seviyelerinde düşüşle doğrudan bağlantılı olabilir. Testosteron replasman tedavisi kemik yoğunluğunu artırabilir fakat osteoporoz ilaçları osteoporozlu erkeklerde daha iyi incelenmiştir ve testosteron yerine veya testosterona ek olarak tavsiye edilir.

Yaygın olmayan osteoporoz ilaçları

Daha fazla yaygın olan osteoporoz tedavisine tahammül edemiyorsanız ya da bu tedaviler işe yaramıyorsa-doktorunuz aşağıdakileri denemeyi önerebilir:

- Teriparatid. Bu etkili ilaç paratiroit hormonuna benzer ve yeni kemik oluşumunu güçlendirir. Cilt altından enjeksiyonla verilir. İki yıllık teriparatid tedavisinin ardından yeni kemik oluşumunu sürdürmek için başka osteoporoz ilacı alınır.

- Denosumab. Bifosfatlarla karşılaştırıldığında, denosumab, kemik yenilenme sürecinde farklı bir adım hedeflerken, benzer ya da daha iyi kemik yoğunluğu sonuçları ortaya çıkarabilir. Denosumab altı ayda bir cilt altından iğneyle verilir. En yaygın görülen yan etkisi sırt ve kas ağrısıdır.

Yaşam tarzı ve evde bakım

Bu öneriler osteoporoz geliştirme ya da kemik kırılması riskinizi azaltmaya yardımcı olabilir:

-Sigara içmeyin. Sigara içmek, kadın vücudundaki östrojen miktarını düşürerek ve bağırsaktaki kalsiyum emilimini azaltarak kemik kaybını artırır.

-Aşırı alkol tüketiminden kaçının. Günde bir alkollü içecekten fazlasını tüketmek kemik oluşumunu azaltır ve vücudun kalsiyum emilimini düşürür. Alkollü olmak düşme riskinizi de artırabilir.

-Düşmeleri önleyin. Kaygan olmayan alçak topuklu ayakkabılar giyin ve evinizde kaymanıza ve düşmenize neden olabilecek elektrik kabloları, halılar ve kaygan zeminleri kontrol edin. Odaları aydınlık tutun, duş kapınızın iç ve dış kısmına tutunma kolları yerleştirin ve yatağınıza kolayca girip çıkabildiğinizden emin olun.

Korunma

Hayatınız boyunca kemiklerinizin güçlü olması için gereken üç faktör:

-Yeterli miktarda kalsiyum

-Yeterli miktarda D vitamini

-Düzenli egzersiz

Kalsiyum

18 ve 50 yaş arasındaki kadın ve erkekler günde 1000 mg kalsiyuma ihtiyaç duyar. Bu günlük kalsiyum miktarı kadınlar 50’yi erkekler 70’i geçtiğinde 1200 mg çıkar. Kalsiyum kaynakları:

-Yarım yağlı süt ürünleri

-Koyu yeşil yapraklı sebzeler

-Konserve alabalık veya kemikli sardalya

-Tofu gibi soya ürünleri

-Kalsiyum zengini tahıllar ve portakal suyu

Diyetiniz kalsiyum yönünden eksikse, kalsiyum takviyesi alın. Fakat aşırı kalsiyum kalp problemleri ve böbrek taşı ile doğrudan bağlantılıdır. Tıp Enstitüsü 50 yaşın üstündeki insanlar için diyetten ve takviye olarak alınan toplam kalsiyum miktarının günlük 2,000 mg’dan fazla olmaması gerektiğini belirtiyor.

D Vitamini

D vitamini vücudunuzun kalsiyum emilimi için gereklidir. Birçok insan güneş ışığından yeteri kadar D vitamini alır fakat yüksek enlemlerde yaşıyorsanız, yatmak zorunda olan bir hastaysanız, düzenli olarak güneş kremi kullanıyorsanız ya da cilt kanseri riskinden ötürü güneşten tamamen uzak duruyorsanız bu mümkün değil.

Bilim adamları günlük optimum D vitamini miktarını henüz bilmiyor. Yiyecek ya da takviyeler ile günde 600 ile 800 uluslararası birim yetişkinler için iyi bir başlangıç noktasıdır. D vitamini kan seviyeleriniz düşükse doktorunuz yüksek doz tavsiye edebilir. Gençler ve yetişkinler güvenli bir şekilde günde 4,000 uluslararası birime kadar alabilir.

Egzersiz

Egzersiz güçlü kemik oluşumuna ve kemik kaybını yavaşlatmaya yardım edebilir. Ne zaman başlarsanız başlayın egzersiz kemiklerinize yararlı olacaktır fakat gençken düzenli olarak egzersiz yapmaya başlarsanız ve hayatınız boyunca egzersiz yapmaya devam ederseniz en çok yararı göreceksiniz.

Güç arttırıcı antrenmanlara ağırlık aktarma egzersizlerini de ekleyin. Güç arttırıcı antrenman kolunuzdaki ve üst omurgadaki kemiklerin ve kasların güçlenmesini sağlar ve ağırlık aktarma egzersizleri-yürüme, koşma, tempolu yürüyüş, merdiven çıkma, ip atlama, kayma ve güç artırıcı sporlar gibi – bacağınızdaki, kalçanızdaki ve alt omurdaki kemikleri büyük ölçüde etkiler.

Yüzme, bisiklet sürme ve kondisyon bisikleti gibi aletlerle egzersiz yapmak iyi bir kardiyovasküler antrenman sağlayabilir. Fakat bu tür egzersizler düşük etkiye sahip olduklarından sağlıklı kemik gelişimi için ağırlık aktarımı egzersizleri kadar faydalı değildir.

Sağlıkveyaşam

20 Nisan 2014

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.