Parazitlerin Neden Olduğu Hastalıklar ve Korunma Yolları

Yaşamını bir başka canlıya bağlı olarak devam etmeye çalışan bit, solucan, kıl kurdu, larva ve tenya gibi küçük canlılara genel olarak parazitler denilmektedir. Bu canlılar genel olarak insanlara ve hayvanlara tutunarak hayatlarını sürdürmeye çalışırlar.

Canlıların üzerine veya iç organlarına kadar ilerleyerek onlara zarar verirler. Bu durum organ çürümesine kadar gidebilir. Özellikle iç organlara tutunan parazitler, birçok iç hastalıklarına yol açabilmektedir. Gelir düzeyi düşük bölgelerde görülen rahatsızlıkların büyük bir çoğunluğu parazitlerden kaynaklanan hastalıklardır. İç ve dış parazitler olmak üzere iki farklı kategoriye ayrılan parazitleri biraz daha detayları ile anlatmaya çalışalım.

Parazit Türleri Nelerdir?

İç ve dış parazitler olarak çeşitlendirilen parazitlerden bit ve kene gibileri dış parazitlere örnek verilebilir. İç parazitlere örnek olarak da bağırsak kurtları en güzel örnektir. Bu parazitlerden en sık karşılaşılanlardan birkaç tanesini ve neden oldukları hastalıkları birlikte inceleyelim.

  • Solucanlar: Genellikle bağırsak boşluğunda tutunan solucanların boyu 30 cm ye kadar ulaşabilmektedir. 5 mm kalınlığına erebilen bu parazitler dış etkenlere karşı oldukça dayanıklı bir yapıdadır. İç bağırsaklarda görülen kurtçuklar 2 ay gibi bir sürede yetişkin bir solucan haline gelebilmektedir. Sayıca az olmaları halinde vücuda pek bir zararları dokunmayabilir. Fakat sayıca arttıkları zaman başta halsizlik, kilo kaybı, gelişimde duraklama ve mukozada solgunluk gibi sorunlara yol açabilirler. En belirgin göstergesi ise ishaldir. Bazı vakalarda hafif sancılar şeklinde de görülebilmektedir.
  • Kıl Kurdu: Solucana nazaran oldukça küçük olan bu parazitler en fazla 1 cm ye kadar uzayabilmektedir. Ufak beyaz renkte olan kıl kurtları dışkı üzerinde tutunarak dışarı çıktıklarında gözle görülebilir biçimde hareket ederler. Bağırsak çeperlerine tutunarak burada kan, organik besinler ve barsak epitel hücreleri ile beslenerek yaşantılarını sürdürmeye çalışırlar. Kalın bağırsak ve civarında daha sık görülen bu canlılar ishale ve sancıya yol açabilirler. Dişi kıl kurtları geceleri anüs ve civarına yumurtalarını bırakırlar. Kaşıntıya neden olan bu durum kaşıntını etkisiyle yatak örtüsüne, havaya ve giysilere bulaşarak yayılırlar. Yine aynı şekilde odada yatanlara dağılarak bulaşmış olurlar.
  • Mide Parazitleri( Tenya) : En yaygın parazitlerden birisi olan tenyalar, farklı farklı familyalar halinde neredeyse tüm insanlarda ve evcil memelilerde kendilerine yer edinirler. Segmentlerden ve halkalardan oluşan bu parazitler yassı eni 7 mm ye kadar olabilmektedir. Ortalama 1500 kadar halkadan oluşur ve bu halkaların bağırsaklardaki boyu 10 metreye kadar ulaşabilir. Bu halkalar dışkılama veya kendiliğinden dışarı çıkarlar ve yayılırlar. Özellikle otlak alanlarda yer alan sığır ve koyun gibi canlılara bulaşırlar. Bu nedenle bu tür hayvanların etlerini tüketirken iyice pişirilerek tüketilmesi şiddetle önerilir. Mide parazitleri olarak da adlandırılan tenyalar bağırsaklarda uzun süre yer aldıkları veya sayıları fazla oldukları zaman bazı semptomlar görülebilmektedir. Başta halsizlik olarak görülmekle beraber iştahlı olunmasına rağmen zayıflık, baş dönmeleri, anüs etrafında kaşıntı ve felce kadar varan sinirsel rahatsızlıklar görülebilmektedir.

Parazitlerin Neden Olduğu Hastalıklar

Bulaşıcı olan parazitler, çevresel koşulları iyi olmayan bölgelerde sıkça hastalıklara yol açabilmektedir. Asalak olarak anılan parazitler konakçı denilen üzerinde yaşadığı canlılara iki farklı şekilde zarar verebilmektedir. En yaygın görülen zarar verme şekli, üzerine yapıştığı canlının vücuduna almış olduğu besinleri tüketmesidir. Sayıca fazla oldukları zaman ne kadar tehlikeli olabileceklerini az çok tahmin edebilirsiniz. Bir diğer zarar verme şekli ise toksin denilen zararlı atıklarını konakçıların vücuduna bırakmaları olmaktadır. Biriken bu toksinler vücudun başta sindirim sistemi organları olmak üzere dağıldığı tüm organlara zarar verebilmektedir. Bağırsaklarda biriken toksinler barsak lümeninde kısmen veya tamamen tıkanmaya veya farklı büyüklüklerde kist oluşumlarına yol açabilir. Vücudun çeşitli bölgelerine yaptıkları basınçlar ile organların işlevselliğini bozucu etkiler gösterebilir.

Parazitin Olduğunu Gösteren Belirtiler

  • Yorgunluk ve halsizlik
  • Kusma
  • Kilo artışı veya ani kilo kaybı
  • Deri hastalıkları
  • Eklem ağrıları
  • Karın ağrısı
  • Kabızlık veya şiddetli ishal
  • Vajinal enfeksiyon

Parazitlerin Neden Olduğu Hastalıklardan Korunma Yolları

Parazitlerin olumsuz etkilerinden tamamen korunabilmek için geliştirilmiş herhangi bir ilaç veya aşı bulunmamaktadır. Bu nedenle aşağıda yer alan uyarıları bireysel olarak herkes gerçekleştirdiğinde büyük ölçüde parazitlerin neden olduğu hastalıklardan korunmuş olunur.

  • Kişisel hijyene dikkat etmek (Elleri sık sık ve bol sabunla yıkamak gibi),
  • Tuvalet kullanımından sonra elleri bol su ve sabunla yıkamak,
  • Elleri yıkamak için suyun ve sabunun olmadığı yerlerde alkol bazlı sıvı dezenfekten kullanmak,
  • Güvenilmeyen ve temiz olmayan suları içmemek,
  • Hiçbir arıtmaya tabi tutulmadan doğrudan gelen su (göl, dere kuyu vb) tüketmeden evvel en az 10 dakika kaynatılmalı,
  • Deniz, göl ve akarsularda yüzerken su yutmamaya özen gösterilmeli,
  • Çiğ veya az pişmiş hayvan eti yememek,
  • Çiğ tüketilen sebze ve meyveleri iyice yıkamadan yememek,
  • Korunmasız cinsel ilişkiden kaçınmak.

Sağlıkveyaşam

09 Mart 2018

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.