Periferik nöropati

KONULAR

HESAPLAMALAR

ARAMA

Periferik nöropati

Periferik nöropati- Bu ağrılı hastalığın tanısı, nedenleri ve tedavisi

Sinir hasarının bir sonucu olan periferik nöropati genelde ellerinizde ve ayaklarınızda güçsüzlüğe, uyuşmaya ve ağrıya sebep olur, fakat vücudunuzun diğer alanlarında da oluşabilir.

İnsanlar periferik nöropatinin ağrısını, ince bir çorap veya eldiven giydiğindeki his kaybıyla karşılaştırdıklarında karıncalanma ve yanma şeklinde tanımlar.

Periferik nöropati travmatik yaralanmalar, enfeksiyonlar, metabolik sorunlar ve toksinlere maruz kalma gibi sorunlardan kaynaklanabilir. En yaygın sebeplerden biri diyabettir.

Çoğu durumda, periferik nöropati semptomları, özellikle durum tedavi edilebilir bir altta yatan durumdan kaynaklanıyorsa zamanla iyileşir. Birçok ilaç tedavisi periferik nöropatinin ağrılı semptomlarını azaltmak için kullanılmaktadır.

Belirtileri

Periferik sinir sisteminizin sinirleri vücudun diğer tüm bölümlerine beyin ve omuriliğinizden (merkezi sinir sistemi) bilgi gönderir ve alır.

Periferik nöropatiden etkilenebilen sinirler şunlardır:

  • Isı, ağrı veya dokunma gibi hisler alan duyu sinirleri
  • Kaslarınızın nasıl hareket ettiğini kontrol eden motor sinirler
  • Tansiyon, kalp hızı, sindirim ve mesane fonksiyonu gibi fonksiyonları kontrol otonom sinirler

En sık, periferik nöropati ayak parmaklarınıza ulaşan sinirler olan en uzun sinirlerde başlar. Belirtiler hangi tür sinirlerin etkilendiğine bağlı olarak değişir. Bulgu ve semptomlar şunlar olabilir:

  • Bacaklarınız ve kollarınıza doğru yayılabilen ayaklarınız veya ellerinizdeki uyuşma ve karıncalanmanın tedrici olarak başlaması
  • Yanmalı ağrı
  • Keskin, dürtme veya elektrik-benzeri ağrı
  • Dokunmaya, hatta hafif dokunmaya aşırı duyarlılık
  • Cilt, saç ve tırnak değişiklikleri
  • Koordinasyon eksikliği
  • Motor sinirler etkilenirse kas zayıflığı veya felç
  • Otonom sinirler etkilenirse ısı intoleransı
  • Otonom sinirler etkilenirse bağırsak, mesane ya da sindirim problemleri
  • Otonom sinirler etkilenirse baş dönmesi veya sersemliğe neden olan tansiyon değişiklikleri

Periferik nöropati bir siniri (mononöropati), farklı alanlarda iki veya daha fazla siniri (birden çok mononöropati) veya birçok siniri (polinöropati) etkileyebilir.

Ne zaman doktora gitmelisiniz

Eğer ellerinizde veya ayaklarınızda herhangi bir olağandışı karıncalanma, güçsüzlük ya da ağrı fark ederseniz hemen doktora başvurun. Erken teşhis ve tedavi semptomlarınızı kontrol etmek ve periferik sinirlerinizin daha fazla zarar görmesini önlemek için en iyi olasılığı sunar.

Belirtileriniz uykunuza müdahale eder veya depresif hissederseniz doktorunuz ya da ağrı uzmanı yardımcı olabilecek tedaviler önerebilir.

Nedenleri

ve alır.

Periferik nöropatiden etkilenebilen sinirler şunlardır:

  • Isı, ağrı veya dokunma gibi hisler alan duyu sinirleri
  • Kaslarınızın nasıl hareket ettiğini kontrol eden motor sinirler
  • Tansiyon, kalp hızı, sindirim ve mesane fonksiyonu gibi fonksiyonları kontrol otonom sinirler

En sık, periferik nöropati ayak parmaklarınıza ulaşan sinirler olan en uzun sinirlerde başlar. Belirtiler hangi tür sinirlerin etkilendiğine bağlı olarak değişir. Bulgu ve semptomlar şunlar olabilir:

  • Bacaklarınız ve kollarınıza doğru yayılabilen ayaklarınız veya ellerinizdeki uyuşma ve karıncalanmanın tedrici olarak başlaması
  • Yanmalı ağrı
  • Keskin, dürtme veya elektrik-benzeri ağrı
  • Dokunmaya, hatta hafif dokunmaya aşırı duyarlılık
  • Cilt, saç ve tırnak değişiklikleri
  • Koordinasyon eksikliği
  • Motor sinirler etkilenirse kas zayıflığı veya felç
  • Otonom sinirler etkilenirse ısı intoleransı
  • Otonom sinirler etkilenirse bağırsak, mesane ya da sindirim problemleri
  • Otonom sinirler etkilenirse baş dönmesi veya sersemliğe neden olan tansiyon değişiklikleri

Periferik nöropati bir siniri (mononöropati), farklı alanlarda iki veya daha fazla siniri (birden çok mononöropati) veya birçok siniri (polinöropati) etkileyebilir.

Ne zaman doktora gitmelisiniz

Eğer ellerinizde veya ayaklarınızda herhangi bir olağandışı karıncalanma, güçsüzlük ya da ağrı fark ederseniz hemen doktora başvurun. Erken teşhis ve tedavi semptomlarınızı kontrol etmek ve periferik sinirlerinizin daha fazla zarar görmesini önlemek için en iyi olasılığı sunar.

Belirtileriniz uykunuza müdahale eder veya depresif hissederseniz doktorunuz ya da ağrı uzmanı yardımcı olabilecek tedaviler önerebilir.

NedenlerFormun Altı Formu

Bir dizi faktör nöropatilere neden olabildiğinden periferik nöropatinin nedenini kesin olarak belirlemek her zaman kolay değildir. Bu faktörler şunlardır:

  • Alkolizm. Vitamin eksikliklerine yol açan kötü beslenme seçimleri yaptıklarından birçok alkolikte periferik nöropati gelişir.
  • Otoimmün hastalıklar. Bu hastalıklar Sjogren sendromu, lupus, romatoid artrit, Guillain-Barre sendromu, kronik enflamatuvar demiyelinizan polinöropati ve nekrotizan vaskülit içerir.
  • Diyabet. Birkaç sinirde hasar oluştuğunda, nedeni sıklıkla diyabettir. Diyabetli tüm insanların en az yarısı nöropatinin bazı türlerini geliştirir. Diyabetik nöropatin birden çok çeşidi vardır. Bazıları diyabet nedeniyle ortaya çıkar ve diğerleri onunla ilişkilidir.
  • Zehirlere maruz kalma. Zehirler maruz kalmak, ağır metaller veya kimyasallar gibi bazı toksik maddeler içerebilir.
  • İlaçlar. Bazı ilaçlar, özellikle kanser tedavisinde kullanılanlar (kemoterapi) periferik nöropatiye neden olabilir.
  • Enfeksiyonlar. Bazı viral ya da bakteriyel enfeksiyonlar, Lyme hastalığı, zona (varicella-zoster), Epstein-Barr virüsü, hepatit C, cüzam, difteri ve HIV dahil olmak üzere bazı viral veya bakteriyel enfeksiyonlar periferal nöropatiye neden olabilir.
  • Kalıtsal bozukluklar. Charcot-Marie-Tooth hastalığı gibi bozukluklar nöropatinin kalıtsal türleridir.
  • Sinirde travma veya basınç. Motorlu araç kazaları, düşme veya spor yaralanmaları gibi travmalar periferik sinirleri kesebilir veya hasar verebilir. Sinir basıncı bir alçı veya koltuk değneği kullanmaktan, doğal olmayan bir pozisyonda uzun zaman harcama veya daktiloda yazı yazmak gibi bir hareketi tekrarlamaktan kaynaklanabilir.
  • Tümörler. Büyümeler doğrudan sinirlerin kendilerinde oluşabilir ya da tümörler çevredeki sinirlere baskı yapabilir. Hem kanserli (kötü huylu) hem de kanserli olmayan (iyi huylu) tümörler periferik nöropatiye katkıda bulunabilir.

Paraneoplastik sendromlar kanser ile ilişkilidir ve aynı zamanda nöropatiye neden olabilir.

  • Vitamin eksiklikleri. B-1, B-6 ve B-12 dahil olmak üzere B vitaminleri sinir sağlığı için özellikle önemlidir. E vitamini ve niasin de sinir sağlığı için çok önemlidir. Sisteminizde bu vitaminlerin yeterli olmaması periferik nöropatiye neden olabilir.
  • Diğer hastalıklar. Böbrek hastalığı, karaciğer hastalığı, bağ dokusu hastalıkları, aktif olmayan tiroid (hipotiroidizm) ve amiloidoz da periferik nöropatiye neden olabilir.

Tedavi ve ilaçlar

Tedavinin bir amacı, nöropatinize neden olan durumu yönetmektir. Altta yatan neden düzeltilirse, nöropati genellikle kendiliğinden düzelir. Tedavinin bir diğer hedefi ağrılı belirtileri rahatlatmaktır.

İlaçlar Aşağıdakiler dahil olmak üzere periferik nöropati ağrısını gidermek için birçok ilaç türü kullanılabilir:

  • Ağrı kesiciler. Hafif belirtiler steroid olmayan anti-enflamatuvar ilaçlar gibi reçetesiz ağrı kesici ilaçlarla rahatlayabilir. Daha şiddetli belirtiler için, doktorunuz reçeteli ağrı kesiciler önerebilir.

Tramadol veya oksikodon gibi opioidler içeren ilaçlar bağımlılığa yol açabileceğinden bu ilaçlar genellikle sadece diğer tedaviler işe yaramadığında yazılabilir.

  • Anti-nöbet ilaçları. Gabapentin, topiramat, pregabalin, karbamazepin ve fenitoin gibi ilaçlar aslında epilepsi tedavisi için geliştirilmiştir. Ancak, doktorlar çoğu zaman bunları sinir ağrısı için de yazar. Yan etkileri uyku hali ve baş dönmesi içerebilir.
  • İmmünosüpresif ilaçlar. Prednizon, siklosporin ve azatioprin gibi bağışıklık sisteminizin reaksiyonunu azaltmak için ilaçlar otoimmün hastalıkları olan insanlara yardımcı olabilir.
  • Kapsaisin. Acı biberlerde bulunan bu doğal olarak oluşan maddeyi içeren bir krem periferik nöropati belirtilerinde ılımlı iyileşmelere neden olabilir.

Baharatlı gıdalardaki gibi, bu krem oluşturduğu sıcaklık hissine alışmak için biraz zaman ve kademeli maruziyet gerekebilir. Genellikle, ağrınız kesilmeden önce ısıya alışmanız gerekir. Doktorlar diğer tedaviler ile bu kremin kullanımını önerebilir.

  • Lidokain peç. Bu peç topikal anestezik lidokain içerir. Ağrınızın en şiddetli olduğu yere uygularsınız ve ağrıyı gidermek günde en fazla dört peç kullanabilirsiniz. Lidokain periferik nöropatik ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir.
  • Antidepresanlar. Amitriptilin, doksepin ve nortriptilin gibi bazı trisiklik antidepresan ilaçların, ağrı hissetmenize neden olan beyin ve omuriliğinizdeki kimyasal işlemlere müdahale ederek ağrıyı kestiği tespit edilmiştir.

Serotonin ve norepinefrin geri alım inhibitörü olan duloksetin ve uzatılmış salımlı antidepresan venlafaksin de diyabetin neden olduğu periferal nöropati ağrısını etkin olarak tedavi edebilir.

Yan etkiler ağız kuruluğu, bulantı, uyku hali, baş dönmesi, iştah azalması ve kabızlık içerebilir.

Tedaviler Deri yoluyla elektriksel sinir stimülasyonu (TENS) belirtileri hafifletmeye yardımcı olabilir. Bu tedavide, yapışkanlı elektrotlar deri üzerine yerleştirilir ve farklı frekanslarda elektrotlar üzerinden hafif bir elektrik akımı verilir. TENS yaklaşık bir ay boyunca her gün 30 dakika süre ile tatbik edilmelidir.

Bazı iltihaplı durumları olan insanlar bağışıklık sistemi aktivitesini baskılamaya yardımcı olan plazma değişimi ve intravenöz immün globülin gibi prosedürlerden yararlanabilir.

Plazma değişiminde kanınız alınır, bir makine kanınızdan bağışıklık hücrelerini temizler ve kan vücudunuza geri verilir. İmmün globülin tedavisinde bağışıklık sisteminizin aktivitesini azaltmaya yardımcı olabilen, antikorlar (immünoglobulinler) olarak çalışan proteinlerin yüksek düzeyleri size verilir.

Kas güçsüzlüğünüz varsa hareketinizi desteklemek için el ya da ayak desteği kullanmayı deneyin. Ayrıca hareketlerinizi artırmak için fizik tedavi gerekebilir.

Tümörlerden basınç gibi sinirler üzerinde basıncın neden olduğu nöropatileriniz varsa sinirleriniz üzerindeki baskıyı azaltmak için ameliyat gerekebilir.

Kızılötesi tedavi kullanılan bir prosedür diyabetli kişilerin ayak hissini iyileştirmeye yardımcı olabilir. Araştırmacılar diyabetli hastalarda nöropatiyi iyileştirmek için manyetik ayak tabanları kullanan bir tedavi ve kızılötesi tedavinin etkileri üzerine çalışmaktadır.

Yaşam tarzı ve evde bakım

Aşağıdaki öneriler periferik nöropatiyi yönetmenize yardımcı olabilir:

  • Özellikle diyabet hastasıysanız, ayaklarınıza iyi bakın. Kabarcıklar, kesik veya nasır belirtileri için ayaklarınızı her gün kontrol edin. Sıkı ayakkabı ve çoraplar ağrı ve karıncalanmayı kötüleştirebilir ve iyileşmeyecek yaralara yol açabilir. Yumuşak, gevşek pamuklu çorap ve pedi olan ayakkabılar giyin. Yatak örtülerini sıcak tutmak veya hassas ayaklar için tıbbi malzeme dükkânlarında bulunan yarım daire çember kullanabilirsiniz.
  • Egzersiz. Sizin için doğru bir egzersiz rutini hakkında doktorunuza danışın. Haftada üç kez yürüyüş yapmak gibi düzenli egzersiz nöropati ağrısını azaltabilir, kas gücünüzü arttırabilir ve kan şekeri seviyelerini kontrole yardımcı olabilir.

Yoga ve tai chi’nin aynı zamanda şeker hastalığı olan kişilerde kan şekeri düzeylerini kontrol etmeye yardımcı olmak ve nöropati ağrı iyileştirilmesi gibi birçok faydaları olduğu gösterilmiştir.

  • Sigarayı bırakın. Komplikasyonlar. Sigara içmek ayak problemleri ve diğer nöropati komplikasyonları riskini artırarak dolaşımı etkileyebilir.
  • Sağlıklı yemekler yiyin. Nöropati riskiniz yüksekse ya da kronik bir sağlık sorununuz varsa, sağlıklı beslenme gerekli vitamin ve mineralleri almanızı sağlamak için özellikle önemlidir. Beslenmenizde az yağlı et ve süt ürünlerine ağırlık verin ve bol meyve, sebze ve kepekli tahılları diyetinize dahil edin.
  • Alkolden kaçının. Alkol periferik nöropatinizi kötüleştirebilir.
  • Kan şekeri düzeylerinizi izleyin. Diyabetiniz varsa, kan şekeri düzeylerini izlemeniz önemlidir. Kan glikozunuzun kontrol altında tutulması nöropatinizin iyileşmesine yardımcı olabilir.
  • Ellerinize ve ayaklarınıza masaj yapın ya da yaptırın. Masaj, kan dolaşımını artırmaya yardımcı olur sinirleri uyarır ve geçici olarak ağrıyı azaltabilir.
  • Uzun süreli baskıdan kaçının. Dizlerinizi uzun süre bükülü tutmayın veya dirseklerinize dayanmayın. Aksi takdirde yeni sinir hasarına neden olabilirsiniz.

Korunma

Altta yatan durumları yönetin Periferik nöropatiyi önlemenin en iyi yolu, sizi riske atan tıbbi durumu dikkatlice yönetmektir. Bunun anlamı diyabetiniz varsa kan şekeri seviyenizi kontrol altında tutmak veya alkolle ilgili sorununuz olabileceğini düşünüyorsanız güvenli ve etkin tedaviler hakkında doktorunuzla konuşmaktır.

Sağlıklı yaşam tercihleri yapın Tıbbi bir sorununuz olsun ya da olmasın meyve, sebze, tam tahıllar ve yağsız protein açısından zengin, sağlıklı bir beslenme sinirlerinizin sağlıklı kalmasına yardımcı olabilir.

Örneğin, bir B-12 vitamini eksikliğiniz varsa sinir hasarı yaygındır. B-12 vitamininin en iyi besin kaynakları et, balık, yumurta, az yağlı süt ürünleri ve güçlendirilmiş tahıllardır. Sıkı bir vejetaryen iseniz, zenginleştirilmiş tahıllar sizin için B-12 vitamininin iyi bir kaynağıdır ama aynı zamanda B-12 takviyeleri hakkında doktorunuzla konuşmak isteyebilirsiniz.

Düzenli egzersiz de önemlidir. Mümkünse, haftada en az üç kez en az 30 dakika ila bir saat egzersiz yapmaya çalışın.

Sinir hasarına neden olabilecek faktörlerin farkında olun. Mümkün olduğunca aşağıdaki faaliyetlerden ve çevresel faktörlerden kaçının:

  • Tekrarlayan hareketler
  • Sıkışık pozisyonlar
  • Toksik kimyasallara maruz kalma
  • Tütün kullanımı
  • Aşırı alkol içme

Sağlıkveyaşam

20 Nisan 2014

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.