​Şarbon Hastalığı Nedir? Nedeni, Belirtileri ve Tedavisi

Şarbon hastalığı Bacillus Anthracis adlı bakteri nedeniyle ortaya çıkan bir hastalıktır. Bakteri nedeniyle çıkan şarbon hastalığı ağırlıklı olarak sığır, keçi, deve ve koyun gibi hayvanlarda gözlemlenir. Hayvanların yanı sıra insanlarda, kuşlarda ve diğer memelerde de şarbon hastalığı meydana gelebilmektedir.

Şarbon hastalığı genel olarak hayvanlarda görülen ancak bazı durumlarda insanlara da bulaşabilen bir hastalıktır. Şarbon hastalığı insanlara üç farklı şekilde bulaşmaktadır.

  • Şarbon sporları hayvan tüylerinde veya kıllarında bulunmaktadır. Bu sporlar solunursa akciğer şarbonu meydana gelebilmektedir.
  • Şarbon mikrobu bulaşmış olan gıdaların tüketimi şarbon hastalığının bulaşmasına neden olur. Şarbon mikrobu olan hayvanların etleri tüketildiğinde bağırsak şarbonu ortaya çıkar. Ayrıca şarbon sporlarının bulaştığı suların içilmesi halinde de bağırsak şablonu ortaya çıkar.
  • Hasta hayvanlara, hasta hayvanların dokularına, hayvanların kirlettikleri alanlara ya da malzemelere temas halinde mikrop deri yoluyla insan vücuduna bulaşır ve deri şarbonu meydana gelir.
  • Şarbon hastalığı insandan insana bulaşmamaktadır.

Şarbon Hastalığı Kimlerde Görülür?

Şarbon hastalığına herkes yakalanabilir. Genel olarak şarbon hastalığına yakalanma riski fazla olan kişiler hayvancılıkla ilgilenenler, kasaplar ve deri ile yün enstitüsünde faaliyet gösterenlerdir. Ayrıca veteriner hekimler ile veteriner sağlık teknisyenleri de şarbon hastalığına yakalanma riski fazla olan kişiler arasındadır.

Şarbon Hastalığının Belirtileri

Şarbon hastalığı mikrobun vücuda girmesinin ardından ortalama 2-7 gün sonra ortaya çıkan bir hastalıktır. Şarbon hastalığının belirtileri hastalığın şekline göre farklılıklar gösterir. Şarbon hastalığının belirtileri şu şekildedir:

Deri Şarbonu

Şarbon sporları deri yoluyla bulaşırsa kaşıntılı ve kabarık bir şişlik meydana gelir. Şişlik birkaç gün sonra içi su dolu, ağrısız bir kabarcık haline gelir. Kabarcıklar ortalama 1-3 cm genişliğindedir. Kabarcıkların orta kısmında siyah renkli ve ölü bir dokunun bulunduğu yaralar ortaya çıkar. Deri şarbonuna kara kabarcık adı da verilmektedir. Yaranın bulunduğu alanlarda lenf bezlerinde de şişme meydana geldiği gözlemlenmektedir. Eğer deri şablonu hastalığı tedavi edilmezse ölümle sonuçlanabilmektedir.

Akciğer Şarbonu

Akciğer şarbonu soğuk algınlığına benzeyen belirtilerle ortaya çıkmaktadır. Pek çok kişide titreme ve yüksek ateş belirtisi ortaya çıkmaktadır.Hastalık genelde ölümle sonuçlanabilir. Birkaç günlük sürenin sonunda ağır bir solunum güçlüğü problemi ortaya çıkar ve şoklar yaşanabilir.

Bağırsak Şarbonu

Bağırsak şarbonu belirtileri arasında iştahsızlık, kusma, bulantı, karın ağrısı, kanlı ishal ve kanlı kusma bulunmaktadır. Zamanla kan zehirlenmesi meydana gelebilir. Böyle durumlarda şok meydana gelir ve hastalık ölümle sonuçlanır. Tedavi süreci başlasa dahi hastalığın ölümle sonuçlanma ihtimali oldukça yüksektir.

Şarbon Hastalığı Neden Olur? Korunmak İçin Nelere Yapılır?

Şarbon hastalığı hayvansal mikroplar nedeniyle ortaya çıkmaktadır. Şarbonlu olduğu düşünülen veya şarbonlu hayvanlar kesilmemelidir. Bu hayvanların derileri de kesinlikle yüzülmemelidir. Şarbonlu olduğu tespit edilen hayvanların nakil vasıtalarının ve bulundukları yerler dezenfekte edilmelidir. Şarbondan ölen hayvanların mikroplarından tamamen kurtulmak için yakılarak imha edilebilir. Bu hayvanları gömmek için derin çukurlar açılmalı ve üzerine sönmemiş kireç dökülmelidir. Hasta hayvanların gübresi, yem maddeleri ve altlıklar yakılmalı ve imha edilmelidir. Hastalık teşhisi konulan ve karantinada bulunan hayvanların kesinlikle kesilmemesi ve etlerinin tüketilmemesi gerekmektedir. Riskli bölgeler mevcutsa bu bölgelerde hayvanların şarbon mikrobuna karşı aşılattırılması gerekir.

Şarbon Türleri

Şarbon fonksiyonu üç farklı türde değerlendirilmektedir. Bakterilerin organizmaya giriş bölgesine göre üç farklı aşamada şarbon enfeksiyonu değerlendirilir. Deri şarbonu, cilt şarbonu, akciğer şarbonu ve gastrointestinal şarbonu olarak şarbon türlere ayrılır. Bölgesel şarbon hastalıklarının önemli bir kısmı cilt şarbonundan dolayı ortaya çıkmaktadır. En tehlikeli şarbon türü akciğer şarbonudur. Biyolojik silah olarak da kullanılan akciğer şarbonuna karşı çok dikkatli davranmak gerekir. Türkiye’de en çok görülen şarbon türü tarımsal nedenlerle ortaya çıkan şarbon hastalıklarıdır.Bulaşma şekline göre enfeksiyonlar farklı formlarda gözlemlenmektedir. Laboratuvar kaynaklı şarbonlar, tarımsal kaynaklı şarbonlar ve endüstriyel kaynaklı şarbonlar bulaşma şekillerine göre ortaya çıkan şarbon türleridir.

Şarbon Hastalığı Teşhisi Nasıl Yapılır?

Şarbon teşhisi şarbon türüne göre farklılıklar göstermektedir;

  • Deri şarbonunda kültür ve doku örneği alınmaktadır. Derideki kabarcıkların içerisinden şırınga yardımıyla sıvı örneği alınmakta ve kan örneği alınarak gerekli incelemeler yapılmaktadır.
  • Akciğer şarbonu teşhisi için akciğer zarı sıvı örneği ve balgam örneği alınmaktadır. Kan örneği de alınarak gerekli incelemeler yapılmaktadır.
  • Gastrointestinal sistem şarbonunda dışkı sıvısından örnek alınmaktadır. Ayrıca asit sıvısı ve kusmuktan alınan örnek laboratuvar ortamında incelenmektedir.
  • Şarbon menenjit teşhisi yapılabilmesi için Bos sıvısı örneği alınmaktadır. Laboratuvar ortamında gerekli incelemeler yapılarak şarbon menenjit teşhisi koyulmaktadır.

Şarbon tanısı doku tahlili, kan tahlili, sıvı tahlili yapılarak konulmaktadır. Ayrıca fiziksel muayeneler yapılarak şarbon tanısı kısa sürede koyulmaktadır.

Şarbon Hastalığı Tedavisi Nasıl Yapılır?

Şarbon hastalığı tedavisinde antibiyotik kullanımı etkindir. Şarbon tedavisinin başarılı olması için en kısa sürede tedaviye başlamak çok önemlidir. Şarbon belirtileri ortaya çıktıktan sonra en kısa sürede sağlık kuruluşlarına başvurmak gerekir.

Şarbon Aşısı

Şarbon aşısı olan antraks aşısının dağıtımı ve üretimi BioPort şirketi tarafından gerçekleştirilmektedir.Şarbon aşısı hücreden arındırılarak hazırlanan filtrat aşısı olarak ortaya çıkmıştır. Aşıda canlı veya ölü bakteri kesinlikle bulunmaz. Şarbon aşısı hayvanların kullanımı için üretilmiştir. Aşının insanlarda kullanılması uygun değildir. Şarbon aşısı içerisinde 2.4 mg alüminyum hidroksit bulunmaktadır.

Aşılama Kimlere Yapılır?

Şarbon aşılaması ithal hayvan derişi ya da tüylerine maruz kalan kişilerde antraks sporlarını önlemek için kullanılmaktadır. Şarbon görülme sıklığının yüksek olduğu yerlerde hayvan ürünleriyle uğraşan kişilerde, laboratuvar ortamında mikroorganizma ile çalışan kişilerde ve organizmaya maruz kalma ihtimali olan askeri personellerde aşılama ihmal edilmemelidir.

Sağlıkveyaşam

11 Aralık 2018

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.