Şekersiz Diyabet (diabetes insipidus)

KONULAR

HESAPLAMALAR

ARAMA

Şekersiz Diyabet (diabetes insipidus)

Şekersiz diyabet – Aşırı idrara neden olan bu hastalığın nedenleri ve tedavisi

Şekersiz diyabet sıvı tüketmeye (polidipsi) rağmen aşırı susuzluk ve yüksek miktarda idrar çıkarma (poliüri) ile karakterize edilen yaygın olmayan bir rahatsızlıktır. Birçok vakada, nedeni vücudunuzun anahtar bir hormonu düzgünce üretmemesi, saklamaması veya salmaması olabilir ama böbreğiniz bu hormona düzgünce yanıt veremediğinde de şekersiz diyabet oluşabilir. Nadir olarak, şekersiz diyabet hamilelik sırasında oluşabilir (gebelikte şekersiz diyabet).

Şekersiz diyabeti ve kan şekerini içeren daha yaygın bir diyabet formu olan diyabetes mellitusu birbirleriyle alakalı zannedebilirsiniz. Aynı ismi paylaşmalarına ve ortak belirtilere sahip olmalarına rağmen, diyabetes mellitus (tür 1 ve tür 2) ve şekersiz diyabet birbirleriyle ilişkili değildir.

Susuzluğunuzu rahatlatman ve idrar çıkışını normalleştirmek için tedaviler mevcuttur.

Belirtileri

Yaygın olarak görülen semptomlar:

  • Aşırı susuzluk
  • Aşırı derecede seyrelmiş idrar

hastalığın şiddetine göre, idrar çıkışı şekersiz diyabet hafifse günde 2 litre ile hastalık şiddetli ise ya da çok fazla sıvı tüketiyorsanız günde 21 litre arasında olabilir. Sağlık bir bireyin günlük ortalama idrarı kişiden kişiye değişir ancak 1,5 ila 2,5 litre aralığındadır.

Diğer belirtililer arasında geceleri idrara çıkma ihtiyacı duyma ya da yatağını ıslatma sayılabilir.

Şekersiz diyabet hastası olan bebekler ve küçük çocuklarda şu belirtiler gözlenebilir:

  • Sebepsiz titizlik ya da dinmeyen ağlama nöbetleri
  • Olağandışı ıslak bebek-bezleri
  • Ateş, kusma ya da ishal
  • El ve ayakların soğuk olması ve cilt kuruluğu
  • Büyümenin gecikmesi
  • Kilo kaybı

Ne zaman doktora gitmelisiniz

Eğer şu en yaygın iki şekersiz diyabet belirtisini fark ederseniz derhal doktorunuza başvurun: Çok fazla idrara çıkma, aşırı susuzluk

Nedenleri

Şekersiz diyabet vücudunuz sıvı işleyişini düzenleyemediğinde oluşur. Normalde, böbrekleriniz vücudunuzdaki fazla sıvıyı kan dolaşımından kaldırır. Bu atık sıvı geçici olarak mesanenizde idrar halinde tutulur. Vücudunuzun sıvı düzenleme sistemi düzgün çalıştığında ise vücudunuzdaki su miktarı azalınca böbrekleriniz de daha az idrar ortaya çıkarır.

Vücudunuzdaki sıvı hacmi hem böbrek salgıları hem de ağızdan alınan sıvılar yoluyla dengede tutulur. Alınan sıvı miktarını susuzluk belirler; ancak alışkanlıklarınız bu miktarı gerekenin çok üstüne de çıkarabilir. Böreklerinizin boşalttığı sıvı oranı büyük oranda vazopressin olarak da adlandırılan anti-diüretik hormon üretiminden etkilenir.

ADH hipotalamusta üretilir ve hipofiz bezinde depolanır. Vücudunuzda su kaybı olmaya başladığında kan akışınıza ADH salgılanır. Daha sonra ADH böbrek kanallarınızın idrara daha fazla su salmak yerine suyu tekrar kan akışınıza salmasını sağlayarak idrarı yoğunlaştırır.

Sistemin bozulma biçimi şekersiz diyabetin türünü de belirler:

  • Merkezi şekersiz diyabet. Yetişkinlerde merkezi şekersiz diyabet oluşmasının nedeni yaygın olarak ameliyat, tümör, bir hastalık (örneğin menenjit), iltihap ya da kafa yaralanmasının hipofiz bezi ya da hipotalamusta hasara neden olmasıdır. Bu hasar ADH hormonunun normal üretimi, depolanması ve salgılanmasını bozar. Çocuklarda ise sebep sıklıkla aileden gelen genetik bir bozukluktur. Bazı vakalarda hastalığın nedeni belirsizdir.
  • Nefrojenik şekersiz diyabet. Nefrojenik şekersiz diyabet böbrek kanallarında (suyun dışarı atılması ya da yeniden emilmesini sağlayan borular) sorun oluşması durumunda meydana gelir. Bu sorun böbreklerinizin ADH hormonuna düzgün cevap verememesine neden olur. Bu sorun kalıtsal (genetik) bir hastalık ya da kronik böbrek hastalığından kaynaklanabilir. Lityum ve demeklosiklin (bir terasiklin antibiyotik) gibi belirli ilaçlar da ayrıca nefrojenik şekersiz diyabete neden olabilirler.
  • Hamileliğe bağlı şekersiz diyabet. Hamileliğe bağlı şekersiz diyabet sadece hamilelik sırasında ve plasenta (arasında besin ve atıkların anne ve bebeği arasında geçişini sağlayan damarlar ve diğer dokulardan oluşan bir sistem) tarafından yapılan bir enzim annedeki ADH’yi tahrip ettiğinde meydana gelir.
  • Primer polidipsi. Dipsojenik şekersiz diyabet veya psikojenik polidipsi olarak da bilinen bu hastalık yüksek oranda seyrelmiş idrar çıkışına neden olur. ADH üretimi ya da hasarıyla alakalı bir problemden ziyade asıl neden aşırı derecede sıvı alımıdır. Sürekli su içmek de vücudunuzu idrarı yoğunlaştıramaz hale getirerek böbreklerinize zarar verebilir ve ADH üretimini durdurabilir. Primer polidepsi, hipotalamusta bulunan susuzluk düzenleme sisteminde sorun çıkmasıyla ortaya çıkan aşırı susuzluktan da kaynaklanabilir. Primer polidepsi aynı zamanda ruhsal hastalıktan da kaynaklanabilir.

Tedavi ve ilaçlar

Şekersiz diyabet tedavisi hastalığın hangi formuna sahip olduğunuza bağlıdır. En yaygın şekersiz diyabet türlerinin tedavi seçenekleri şunlardır:

  • Merkezi şekersiz diyabet. Bu şekersiz diyabet türü anti-diüretik hormon (ADH) eksikliğinden kaynaklandığından tedavisi genellikle desmopressin adı verilen sentetik hormon uygulanarak yapılır. Desmopressini burun spreyi, ağızdan tabletler ya da iğne yoluyla alabilirsiniz. Sentetik hormon idrardaki artışı durduracaktır. Hastalığın bu türüne sahip olan kişilerin bi çoğu için desmopresin güvenli ve etkilidir. Eğer hastalık hipofiz bezindeki ya da hipotalamustaki anormalliklerden kaynaklanıyorsa (tümör gibi) doktorunuz öncelikle o anormalliği tedavi edecektir.
  • Desmopresin ihtiyacınıza göre aldığınız bir ilaç olarak görülmelidir. Çünkü birçok insanda ADH eksikliği tam değildir, vücudun ürettiği miktar ise günden güne değişebilir. Gereğinden fazla desmopresin almak çok fazla su retansiyonuna (tutma) ve kanda düşük sodyum miktarına neden olur. Düşük sodyum seviyesinin belirtileri ise uyuşukluk sersemlik, bulantı ve ciddi vakalarda, kasılma nöbetleridir.

Hafif merkezi şekersiz diyabet vakalarında sadece aldığınız su miktarını artırmanız gerekebilir.

Nefrojenik şekersiz diyabet. Bu hastalık böbreklerinizin ADH’ye doğru tepki vermemesinden kaynaklanır; bu durumda desmopressin bir tedavi seçeneği değildir. Bunun yerine, doktorunuzu vücudunuzun ürettiği ürin miktarını azaltmak için bir düşük-tuz diyeti verebilir. Su kaybından kaçınmak için yeterli miktarda su almanız da gerekir. Tek başına ya da diğer ilaçlarla birlikte kullanılan hidroklorotiyazid semptompları iyileştirebilir. Hidroklorotiyazid bir idrar söktürücü ilaç (diüretik) olsa da bazı durumlarda nefrojenik şekersiz diyabet hastalarında idrar çıkışını azaltabilir.

Eğer nefrojenik şekersiz diyabet belirtileri almakta olduğunuz ilaçlardan kaynaklanıyorsa bu ilaçları almayı bırakmak yararınıza olabilir; ancak önce doktorunuzla konuşmadan hiçbir ilacı almayı bırakmamalısınız.

  • Gebeliğe bağlı şekersiz diyabet. Gebeliğe bağlı şekersiz diyabet hastalığının tedavisinde en çok desmopresin sentetik hormon tedavisi kullanılır. Nadir vakalarda ise bu hastalık susama mekanizmasında oluşan bir anormallikten kaynaklanır. Bu durumlarda doktorlar desmopresin tedavisi uygulamaz.
  • Primer Polidipsi. Şekersiz diyabet türünün vücuda alınan sıvı miktarını azaltılmaktan başka özel bir tedavisi yoktur. Ancak, eğer hastalık ruhsal bir hastalıktan kaynaklanıyorsa, bu ruhsal hastalığın tedavi edilmesi semptomların ortadan kalkmasını sağlayabilir.

Yaşam tarzı ve evde bakım

Şekersiz diyabet hastasıysanız:

  • Su kaybından kaçının. İlaçlarınızı aldığınız ve ilaçların etkisi geçtiğinde suya ulaştığınız sürece ciddi sorunları önlersiniz. Yanınızda mutlaka su taşıyın ve seyahat çantanızda, işte ya da okulda bir miktar ilaç bulundurun.
  • Tıbbi uyarı bilekliği takın veya cüzdanınızda tıbbi uyarı kartı taşıyın. Acil durum halinde bir sağlık uzmanı hemen özel tedavi ihtiyaçlarınızı tanıyacaktır.

Sağlıkveyaşam

21 Nisan 2014

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.