Travmatik beyin hasarı

KONULAR

HESAPLAMALAR

ARAMA

Travmatik beyin hasarı

Travmatik beyin hasarı- Kapsamlı özet semptomları, nedenleri ve tedaviyi kapsamaktadır. 

Harici bir mekanik güç beyin işlevi bozukluğuna neden olduğunda travmatik beyin hasarı oluşur.

Travmatik beyin hasarı genellikle baş veya vücuda şiddetli bir darbe ya da sarsıntı sonucu kaynaklanır. Kurşun ya da kırılmış kafatası gibi kafatasına giren bir nesne de travmatik beyin hasarına neden olabilir.

Hafif travmatik beyin hasarı beyin hücrelerinin geçici fonksiyon bozukluğuna yol açabilir. Daha ciddi travmatik beyin hasarı morarma, yırtılmış doku, kanama ve uzun süreli komplikasyonlarla ölüme neden olabilecek beyne fiziksel zararla sonuçlanabilir.

Belirtileri

Travmatik beyin hasarı geniş yelpazede fiziksel ve psikolojik etkilere sahiptir. Bazı bulgu veya semptomlar travmatik olaydan hemen sonra ortaya çıkabilirken diğerleri günler veya haftalar sonra ortaya çıkabilir.

Hafif travmatik beyin hasarı Hafif travmatik beyin hasarının bulgu ve semptomları aşağıdakileri içerebilir:

  • Birkaç saniye ile birkaç dakika arasında süren bilinç kaybı
  • Hiçbir bilinç kaybı olmaması ama sersemleme, şaşkınlık veya şaşırma hali olması
  • Hafıza veya konsantrasyon sorunları
  • Baş ağrısı
  • Baş dönmesi veya denge kaybı
  • Bulantı veya kusma
  • Bulanık görme, kulaklarda çınlama veya ağızda kötü bir tat gibi duyusal sorunlar
  • Işığa veya sese duyarlılık
  • Ruh hali değişiklikleri veya ruh hali dalgalanmaları
  • Depresif veya kaygılı hissetme
  • Yorgunluk veya uyuşukluk
  • Uyuma zorluğu
  • Normalden daha fazla uyumak

Hafif ile şiddetli arası travmatik beyin hasarları Hafif ile şiddetli arası travmatik beyin hasarları hafif hasarın bulgu ve semptomlarının herhangi birisini, yanı sıra bir kafa hasarından sonraki ilk saatler ile günler içinde ortaya çıkabilen aşağıdaki semptomları içerebilir:

  • Birkaç dakikadan birkaç saate kadar süren bilinç kaybı
  • Derin kafa karışıklığı
  • Ajitasyon, hırçınlık veya başka olağandışı davranış
  • Konuşma bozukluğu
  • Uykudan uyanamama
  • Parmaklar ve ayak parmaklarında güçsüzlük veya uyuşma
  • Koordinasyon kaybı
  • Kalıcı baş ağrısı veya kötüleşen baş ağrısı
  • Tekrarlayan kusma veya bulantı
  • Kasılmalar veya nöbetler
  • Gözbebeklerinin bir veya her ikisinin büyümesi
  • Burun veya kulaklardan temiz sıvıların akması

Çocukların semptomları Beyin hasarlı bebekler ve küçük çocuklar baş ağrılarını, duyusal sorunlarını, kafa karışıklığı ve benzeri semptomlarını bildirmek için iletişim becerilerinden yoksun olabilirler. Travmatik beyin hasarlı bir çocukta aşağıdakileri gözlemleyebilirsiniz:

  • Yeme veya emme alışkanlıklarında değişiklik
  • Sürekli ağlama ve teselli edilememe
  • Olağandışı veya kolay sinirlenme
  • Dikkatini verme kabiliyetinde değişiklik
  • Uyku alışkanlıklarında değişiklik
  • Üzgün veya depresif ruh hali
  • En sevdiği oyuncaklar veya aktivitelere olan ilgiyi kaybetme

Ne zaman doktora gitmelisiniz Siz veya çocuğunuz kafanıza veya vücudunuza sizi endişelendiren veya davranış değişikliklerine neden olan bir darbe aldıysanız doktorunuzu görün. Kafaya yakın zamanda alınan bir darbe veya başka travmatik hasarı takiben travmatik beyin hasarının herhangi bir bulgu veya semptomları varsa acil tıbbi yardım alın.

“Hafif”, “orta” ve ”şiddetli” ifadeleri beyin fonksiyonu üzerindeki etkiyi açıklamak için kullanılır. Beyne hafif bir hasar da acil ilgilenilmesi ve doğru teşhis edilmesi gereken ciddi bir hasardır.

Nedenleri

Travmatik beyin hasarına kafaya veya vücuda alınan bir darbe veya başka travmatik hasar neden olur. Hasarın derecesi olayın doğası ve darbenin kuvveti dahil olmak üzere birkaç faktöre bağlı olabilir. Hasar aşağıdaki faktörlerden bir veya daha fazlasını içerebilir:

  • Beyin hücrelerinin hasar görmesi kafatasında darbenin doğrudan altındaki bölgeyle sınırlı olabilir.
  • Şiddetli bir darbe veya sarsıntı birden çok hasar noktasına neden olabilir çünkü beyin kafatası içinde ileri ve geri hareket edebilir.
  • Şiddetli rotasyona veya dönmeye neden olan bir sarsıntı hücresel yapıların yırtılmasına neden olabilir.
  • Patlayıcı bir cihazdan ortaya çıkan basınç geniş çaplı hasara neden olabilir.
  • Kafatasını delen bir cisim beyin hücrelerine, kan damarlarına ve beynin etrafındaki koruyucu dokulara şiddetli, onarılamaz hasara neden olabilir.
  • Beynin içinde veya etrafında kanama, şişme ve kan pıhtıları beyne oksijen akışını kesebilir ve daha büyük hasara neden olabilir.

Yaygın nedenler Travmatik beyin hasarına neden olan yaygın olaylar aşağıdakileri içerir:

  • Düşmeler. Yataktan düşmek, banyoda kaymak, merdivenlerden yuvarlanmak, merdivenlerden düşmek ve ilgili düşmeler özellikle yetişkinler ve küçük çocuklarda tüm travmatik beyin hasarlarının en yaygın nedenidir.
  • Araçların karıştığı çarpışmalar. Arabalar, motosikletler veya bisikletlerin dahil olduğu çarpışmalar — ve bu tür kazalara karışan yayalar — travmatik beyin hasarının yaygın bir nedenidir.
  • Şiddet. Travmatik beyin hasarlarının yaklaşık %10’una kurşun yaraları, evdeki şiddet veya çocuk istismarı gibi şiddet neden olmaktadır. Sarsılmış bebek sendromu beyin hücrelerine zarar veren, bir bebeğin vahşice sarsılmasının neden olduğu travmatik beyin hasarıdır.
  • Spor yaralanmaları. Travmatik beyin hasarlarına Amerikan futbolu, boks, futbol, beysbol, hokey benzeri top oyunu, kaykay, hokey ve başka yüksek darbeli veya ekstrem sporlar dahil olmak üzere birkaç spordan kaynaklı yaralanmalar neden olabilir.
  • Patlayıcı patlamaları ve diğer savaş yaralanmaları. Patlayıcı patlamaları muvazzaf askeri personeldeki travmatik beyin hasarının yaygın bir nedenidir. Hasar mekanizması iyi anlaşılmamasına rağmen birçok araştırmacı beyinden geçen basınç dalgasının kayda değer biçimde beyin fonksiyonunu bozduğuna inanır. Travmatik beyin hasarı delici yaralanmalar, şarapnel ya da molozla kafaya şiddetli darbeler ve bir patlamayı müteakip düşmeler veya cisimlerin vücuda çarpmasından da kaynaklanır.

Tedavi ve ilaçlar

Hafif hasar Hafif travmatik beyin hasarları genellikle bir baş ağrısını tedavi etmek için istirahat etmek ve reçetesiz ağrı kesicilerden başka bir tedaviye gerek duymazlar. Ancak hafif travmatik beyin hasarlı birinin genellikle herhangi bir kalıcı, kötüleşen veya yeni semptomlar için evde yakından takip edilmesi gerekir. Doktor kontrolüne de gidebilirler.

Doktor işe, okula veya eğlence aktivitelerine dönülmesinin ne zaman uygun olacağını belirtecektir. En iyisi semptomlar sona erene dek fiziksel veya düşünsel (bilişsel) aktivitelerden kaçınmaktır. Çoğu insan normal rutinlerine tedricen geri döner.

Acil tıbbi müdahale Orta ve şiddetli travmatik beyin hasarları için acil müdahale kan basıncını muhafaza ederek kişinin yeterli oksijen ve kan aldığından emin olma ve kafa veya boyna başka bir hasarı önlemeye odaklanır. Şiddetli hasarlı insanların da üzerinde durulması gereken başka hasarları olabilir.

Bir hastanenin acil servisinde veya yoğun bakım ünitesindeki ek tedaviler beyne iltihaplanma, kanama veya az oksijen gitmesine bağlı ikinci bir hasarı minimize etmeye odaklanacaktır.

İlaçlar Bir yaralanmadan hemen sonra beyne ikincil bir hasarı sınırlamak için ilaçlar aşağıdakileri içerebilir:

  • Diüretikler. Bu ilaçlar dokulardaki sıvı miktarını azaltır ve idrar çıkışını arttırır. Travmatik beyin hasarlı insanlara damardan verilen diüretikler beynin içindeki basıncın azaltılmasına yardımcı olur.
  • Anti-nöbet ilaçları. Orta ve şiddetli travmatik beyin hasarlı insanlar hasardan sonraki ilk hafta boyunca nöbet geçirme riski altındadır. Bir anti-nöbet ilacı bir nöbetin neden olabileceği ilave herhangi bir beyin hasarını önlemek için ilk hafta boyunca verilebilir. İlave anti-nöbet tedavileri sadece nöbet meydana gelirse kullanılır.
  • Koma indükleyici ilaçlar. Doktorlar bazen insanları geçici olarak komaya sokacak ilaçlar kullanır çünkü komadaki bir beyin çalışmak için daha az oksijene ihtiyaç duyar. Bu özellikle, beyindeki artan basınçla sıkışan kan damarları beyin hücrelerine normal miktarda besin ve oksijen veremediğinde yararlıdır.

Ameliyat Acil ameliyat beyin dokularına ilave hasarı minimize etmesi gerekebilir. Ameliyat aşağıdaki sorunları ele almak için kullanılabilir:

  • Kan pıhtılarının (hematom) giderilmesi. Beynin dışında veya içindeki kanama beyne basınç yapan ve beyin dokusuna zarar veren pıhtılaşmış kanın (hematom) toplanmasıyla sonuçlanabilir.
  • Kafatası kırıklarının tedavisi. Şiddetli kafatası kırıklarını tedavi etmek veya beyindeki kafatası parçalarını çıkarmak için ameliyat gerekebilir.
  • Kafatasında bir pencere açmak. Kafatası içindeki basıncı azaltmak için cerrahi birikmiş beyin omurilik sıvısını akıtarak veya şişen dokular için daha fazla yer sağlamak için bir pencere açarak kullanılabilir.

Rehabilitasyon

Önemli bir beyin hasarı olan çoğu insan rehabilitasyona gerek duyacaktır. Yürüme veya konuşma gibi temel becerileri yeniden öğrenmeleri gerekebilir. Hedef günlük aktiviteleri yapabilme kabiliyetlerini geliştirmektir.

Terapi genellikle hastanede başlar ve bir yatılı rehabilitasyon ünitesinde, bir yerleşik tedavi tesisinde veya poliklinikte devam eder. Rehabilitasyon türü ve süresi beyin hasarının şiddeti ve beynin hangi bölümünün hasarlı olduğuna göre kişiye göre değişiklik gösterir. Rehabilitasyon uzmanları aşağıdakileri içerebilir:

  • Psikiyatr, tüm rehabilitasyon prosesini denetleyen, fiziksel tıp ve rehabilitasyon alanında eğitimli bir doktor
  • Kişinin günlük aktivitelerini yapması için kişinin öğrenmesine, yeniden öğrenmesine veya becerilerini geliştirmesine yardımcı olan meslek terapisti
  • Hareket kalıplarını, dengeyi ve yürümeyi yeniden öğrenmeye ve harekete yardımcı olan fizyoterapist
  • Kişinin iletişim becerilerini geliştirmesine ve gerekirse yardımcı iletişim cihazları kullanmasına yardımcı olan konuşma ve dil patoloğu
  • Kişinin davranışlarını yönetmesine veya başa çıkma stratejilerini öğrenmesine yardımcı olan, duygusal ve psikolojik iyilik için gerektiğinde konuşma terapisi sağlayan ve gerektiğinde ilaç yazan nöropsikolog veya psikiyatr
  • Hizmet kurumlarına erişimi kolaylaştıran, bakım kararlarını verme ve planlamaya yardım eden ve çeşitli profesyoneller, bakım sağlayıcıları ve aile fertleri arasındaki iletişimi kolaylaştıran sosyal çalışan veya vaka yöneticisi
  • Devam eden rehabilitasyon bakım ve servisleri sağlayan ve hastane veya rehabilitasyon tesisinden taburcu planlamasına yardımcı olan rehabilitasyon hemşiresi
  • Bakımın koordine edilmesine yardımcı olan ve hasar ve iyileşme süreci hakkında aileyi eğiten travmatik beyin hasarı bakım uzmanı
  • Boş zaman etkinliklerinde yardımcı olan eğlence terapisti
  • İşe geri dönme ve uygun mesleki fırsatları belirleyen ve iş yerindeki yaygın zorluklarla başa çıkabilmek için kaynaklar sağlayan mesleki danışman

Korunma

Beyin hasarı riskini azaltmak için aşağıdaki ipuçlarını izleyin:

  • Emniyet kemerleri ve hava yastıkları. Bir motorlu araçta her zaman emniyet kemerinizi takın. Küçük çocuklar her zaman arabanın arka koltuğunda oturmalı ve boy ve kilolarına uygun çocuk emniyet koltuklarında veya yükseltici koltuklarda oturmalıdır.
  • Alkol ve ilaç kullanımı. Sürüş kabiliyetinizi bozabilecek reçeteli ilaçlar dahil olmak üzere alkol veya ilaçların etkisi altında araç sürmeyin.
  • Kasklar. Bisiklet, kaykay, motosiklet, kar aracı veya tüm arazi araçlarını kullanırken kask takın. Beysbol veya temas sporları, kayak, kaykay, kar kaykayı yaparken veya at binerken uygun kafa koruması takın.

Düşmeleri önleme Aşağıdaki ipuçları yaşlı yetişkinlerin evde dolaşırken düşmemelerine yardımcı olabilir:

  • Banyolara el tutamakları koyun
  • Küvet veya duşa kaymaz mat (paspas) koyun
  • Yol üstündeki kilimleri kaldırın
  • Merdivenlerin her iki tarafına tutamaklar koyun
  • Evdeki aydınlatmayı iyileştirin
  • Merdivenleri ve zeminin dağınık olmamasını sağlayın
  • Düzenli göz kontrolü yaptırın
  • Düzenli egzersiz yapın

Çocuklarda kafa yaralanmalarını önleme Aşağıdaki ipuçları çocukların kafa yaralanmalarını önlemeye yardımcı olabilir:

  • Merdivenlerin üst kısımlarına emniyet kapıları takın
  • Merdivenleri dağınık tutmayın
  • Düşmeleri önlemek için pencere koruyucuları takın
  • Küvet veya duşa kaymaz bir mat (paspas) koyun
  • Zemininde şok emici malzemeler bulunan oyun alanları kullanın
  • Ortalıktaki kilimlerin kaymamasına dikkat edin
  • Çocukların yangın çıkışlarında veya balkonlarda oynamasına izin vermeyin

Sağlıkveyaşam

22 Nisan 2014

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.