Uyku apnesi

KONULAR

HESAPLAMALAR

ARAMA

Uyku apnesi

Uyku apnesi- Santral ve obstrüktif uyku apnesinin semptomları, nedenleri ve tedavisi

Uyku apnesi, sürekli olarak solunum durması ile başlayan, potansiyel olarak ciddi bir uyku bozukluğudur. Eğer yüksek sesle horlama ve hatta tam bir gece uykusunun ardından yorgunluk hissediyorsanız, sizde de uyku apnesi olabilir.

Uyku apnesinin iki ana türü vardır:

  • Tıkayıcı uyku Apnesi, boğaz kaslarının gevşemesinden dolayı sık görülen bir durumdur
  • Merkezi uyku apnesi, nefes almayı kontrol eden kasların beyne doğru sinyal göndermemesi sonucu oluşan bir durumdur.

Şayet kendinizde uyku apnesi rahatsızlığı olduğunu düşünüyorsanız, doktorunuza danışınız. Tedavi, mutlak suretle kalp sorunlarının ve diğer komplikasyonların önlenmesi adına gereklidir.

Belirtileri

Tıkayıcı uyku apnesi ve merkezi uyku apnesinin bulgu ve semptomları örtüşür bu nedenle tam olarak hangi tür olduğunu saptamak bazen zor olabilir. Tıkayıcı ve merkezi uyku apnesinin en yaygın bulgu ve semptomları arasında aşağıdakiler gösterilebilir.

  • Aşırı gündüz uyuklamaları (hipersomnia)
  • Gürültülü horlama - tıkayıcı uyku apnesinde daha fazla görülür.
  • Başka bir kişi tarafından gözlemlenmiş olan uyku kesilmesi vakaları
  • Kısa soluk alışlarla beraber ani uyanışlar – daha çok merkezi uyku apnesinin bir göstergesi olarak görülebilir.
  • Ağız kuruluğu ve boğaz ağrısı ile uyanma
  • Sabahları ortaya çıkan baş ağrısı
  • Uykulu kalma zorluğu (insomnia)
  • Dikkat eksikliği

Ne zaman doktora gitmelisiniz Siz veya partneriniz aşağıdaki belirtileri görüyorsanız bir sağlık uzmanına danışın.

  • Kendinizi veya bir başkasını rahatsız edecek kadar gürültülü şekilde horlamak
  • Sizi uykunuzdan uyandıran kısa nefes alışları
  • Uyku sırasında nefes alışlarda aralıklarla meydana gelen duraksamalar
  • Çalışırken, televizyon seyrederken ve hatta araç kullanırken uyuya kalmanıza yol açabilecek aşırı gündüz uyuklamaları.

Çoğu insan, horlamayı ciddi bir problemin belirtisi olarak görmez ve uyku apnesi olan her insan horlamaz da. Fakat ciddi şekilde gürültülü, özellikle de sessizliklerce bölünen horlama probleminiz varsa doktorunuza danışın. Kronik olarak sizi bitkin düşüren, uykulu ve asabi yapan her uyku problemini doktorunuza bildirin. Aşırı gündüz uyuklaması (hipersomnia), narkolepsi gibi diğer uyku bozukluklarından kaynaklanabilir.

Nedenleri

Tıkayıcı uyku apnesinin sebepleri: Tıkayıcı uyku apnesi, boğazınızın arkasındaki kasların gevşemesiyle ortaya çıkar. Bu kaslar, yumuşak damaktan asılan dokunun üçgen parçası (küçük dil) olan yumuşak damağı ve boğazın ve dilin yan duvarları olan bademcikleri destekler.

Kaslar gevşediğinde, solunum yolunuz daralır ve nefes alıp verdiğinizde kapanır ve yeterince nefes alamaz hale gelirsiniz. Bu durum kanınızdaki oksijen seviyesini düşürebilir. Beyniniz, bu nefes problemini algılar ve sizi uyandırır ve solunum yollarınızı tekrar açmak zorunda kalırsınız. Bu uyanış genellikle o kadar kısa olur ki hatırlamazsınız bile.

Burnunuzdan soluyabilir, tıkanabilir veya nefes darlığı yaşayabilirsiniz. Bu durum kendini tüm gece boyu saatte beş defadan otuzdan fazlaya kadar yineleyebilir. Bu aksamalar, sizin beklenen derin ve dinlendirici uykuya ulaşmanızı engeller ve uyanık olduğunuz saatlerde uykulu hissedersiniz.

Tıkayıcı uyku apneli insanlar, uykularının bölünüyor olduğunu fark etmeyebilirler. Aslında, bu tip bir rahatsızlığı olan insanların bazıları iyi uyuduklarını bile düşünmektedirler.

Merkezi uyku apnesinin sebepleri Daha az yaygın olan merkezi uyku apnesi, beynin nefes alış kaslarınıza sinyal gönderememesi üzerine ortaya çıkar. Kısa süreli soluk alışlarıyla uyanabilirsiniz veya uykuya dalmakta ve uyumakta zorluk yaşayabilirsiniz. Tıkayıcı uyku apnesinde olduğu gibi horlama ve gündüz uyuklama hali ortaya çıkabilir. Merkezi uyku apnesinin en yaygın sebebi kalp sektesi ve daha az yaygın olmakla beraber inmedir. Merkezi uyku apnesi olan insanlar, tıkayıcı uyku apnesi olan insanlara göre uyanışları daha iyi hatırlayabilir.

Tedavi ve ilaçlar

Daha hafif uyku apnesi vakaları için, doktorunuz, kilo vermek veya sigarayı bırakmak gibi hayatınızda yapacağınız değişiklikleri tavsiye edebilir. Eğer bu ölçütler sizin bulgu ve semptomlarınızı geliştirmiyor veya eğer apneniz hafiften şiddetliye doğru bir eğilimdeyse, bir dizi diğer tedavi yöntemleri mevcuttur. Belli cihazlar, kapanmış solunum yolunu açmak da yardımcı olabilir. Diğer durumlarda, cerrahi gerekli görülebilir.

Tıkayıcı uyku apnesi tedavisi şunları içerebilir:

Tedaviler

  • Sürekli pozitif havayolu basıncı (CPAP). Hafiften şiddetliye doğru eğilimli bir uyku apneniz varsa, siz uyurken burnunuzun üzerine yerleştirilmiş bir maske dolayısıyla hava basıncı yollayan bir makineden faydalanabilirsiniz. CPAP (bkz. pap) ile hava basıncı bir şekilde etrafınızdaki havadan daha fazla hale gelir ve sizin üst solunum yolu kanallarınız apneyi ve horlamayı engelleyecek şekilde açılır.

Uyku apnesini tedavi etmenin en yaygın ve güvenilir yolu CPAP olsa da, bazı insanlar onu elverişsiz ve rahatsız bulmaktadır. Birçok kişi CPAP’yi kullanmaktan vazgeçmiştir fakat bazı pratiklerle birlikte, çoğu insan, rahat ve güvenli bir uyum elde etmek için kayış gerginliğini ayarlamayı öğrenmektedir. Rahat olan maskeyi bulmak için birkaç kez denemeniz gerekebilir. Bazı insanlar ayrıca CPAP sisteminin yanında bir de nemlendiriciden faydalanmaktadır.

CPAP makinesini, sadece sorun yaşadığınız için kullanmaktan vazgeçmeyin. Daha rahat bir kullanım elde etmek için doktorunuzla beraber değişiklikler yapın. Ayrıca, tedaviye rağmen hala horluyorsanız ve tekrar horlamaya başladıysanız doktorunuza danışın. Eğer kilonuzda bir değişim olursa, basınç ayarlarında bir değişiklik yapılabilir.

  • Ayarlanabilir solunum yolu basınç aletleri. Eğer CPAP sorun olmaya devam ediyorsa, uyurken basıncı otomatik olarak ayarlayan bir çeşit solunum yolu basınç aleti kullanabilirsiniz. Mesela, aynı seviyede pozitif solunum yolu basıncı (BPAP) sağlayan üniteler mevcuttur. Bu aletler, nefes aldığınızda daha fazla basınç ve nefes verdiğinizde daha az basınç sağlamaktadır.
  • Ekspiratuar pozitif solunum yolu basıncı (EPAP). Bu tedavi, Amerikan gıda ve ilaç kurumu (FDA) tarafından onaylı en son tedavi yöntemidir. Küçük ve tek kullanımlık aletler uyumadan önce burun deliklerine yerleştirilir. Bu alet, havanın serbestçe içeri girmesini sağlayan bir kapakçıktır fakat nefes verdiğinizde, hava, kapakçıktaki küçük delikler vasıtasıyla çıkmalıdır. Bu durum, solunum yolundaki basıncı artırır ve onu açık tutar. Bu cihaz, taklitleriyle karşılaştırıldığında horlamayı ve gündüz uyuklamasını azaltır. Ve CPAP’ye dayanamayanlar için bir alternatif olabilir.
  • Ağız cihazları. Diğer bir seçenek ise boğazınızı açık tutmak için tasarlanmış olan ağız cihazları kullanmaktır. CPAP, ağız cihazlarından daha güvenilirdir fakat ağız cihazlarının kullanımı daha kolay olabilir. Bazıları, çenenizi öne doğru getirerek boğazınızı açmak için tasarlanmıştır ve bunlar bazen horlamayı ve hafif tıkayıcı uyku apnesini azaltabilir.

Bunun gibi birçok cihaz daha diş hekiminizde mevcuttur. Sizin için en uygun olan cihazı seçene kadar birkaç tane cihazı denemeniz gerekebilir. Doğru olanı bulduğunuzda, ilk yıl boyunca en azından altı ayda bir kez diş hekiminizle beraber talimatları uygulamak durumunda kalacaksınız ve daha sonra en az yılda bir kez uyumunun hala iyi olduğuna dair ve bulgu ve semptomları yeniden değerlendirmek için doktorunuza gitmeniz gerekecektir.

Cerrahi Bütün tedaviler başarısız olursa cerrahi müdahale bir seçenek olarak bulunur. Genel olarak, cerrahi müdahaleden önce diğer tedavi seçeneklerinin en azından üç aylık bir dönemde kullanılmış olması gerekir. Fakat çene yapısında belli sorunları olan insanlar için, ilk olarak kullanılabilir iyi bir seçenektir. Uyku apnesi ameliyatının amacı, titreşerek horlamanıza sebep olan veya üst solunum yolu kanalınızı engelleyerek uyku apnesine sebep olan boğaz veya burnunuz vasıtasıyla solunum yolunu genişletmektir. Cerrahi müdahale seçenekleri şunlardır:

  • Doku çıkarma. Uvulopalatofaringoplasti (UPPP) denilen bu prosedür boyunca, doktorunuz, ağzınızın arkasından ve boğazınızın üst kısmından doku çıkartır. Bademcik ve geniz etiniz de genellikle alınır. Bu çeşit bir ameliyat, titreyerek horlamaya sebep olan boğaz yapılarını durdurmada başarılı olabilir. Fakat uyku apnesini tedavi etmede o derece başarılı olmayabilir çünkü boğazınızın altından kalan dokular hala solunum yolunuzu engelliyor olabilir. UPPP, genel olarak bir hastanede yapılır ve genel anestezi gerektirir.

Bir lazerle boğazınızın arkasındaki dokuları çıkarmak (lazer yardımıyla Uvulopalatofaringoplasti ), uyku apnesi için tavsiye edilen bir tedavi değildir. Radyofrekans enerjisi (radyofrekans ablasyonu), CPAP veya ağız cihazlarına dayanamayan kişiler için bir seçenek olabilir.

  • Çenenin yeniden konumlandırılması. Bu prosedürde çeneniz, yüz kemiklerinizin geri kalanına göre daha öne kaydırılır. Bu durum, dil ve yumuşak damak arasındaki mesafeyi genişleterek, tıkanıklık oluşumunu engeller. Maksillomandibuler olarak bilinen bu prosedür, ağız cerrahisi ve ortodontistin beraber çalışmasını gerektirebilir ve bazı zamanlarda başarı olasılığını artırmak için başka bir prosedürle birleştirilebilir.
  • Implantlar. Plastik çubuklar, siz lokal anestezi etkisindeyken yumuşak damağa cerrahi olarak yerleştirilir. Bu uygulama, horlayanlar ve CPAP’ye katlanamayan hafif uyku apneliler için uygun bir seçenektir.
  • Yeni bir solunum kanalı oluşturmak (trakeostomi). Bu çeşit bir cerrahi müdahaleye, diğer tedavilerden bir sonuç alamazsanız ve şiddetli ve hayatınızı tehdit eden uyku apneniz varsa başvurabilirsiniz. Bu uygulamada, cerrahınız boğazınızda bir açılım yapar ve nefes alabileceğiniz metal veya plastik bir boruyu oraya yerleştirir. Gün boyu bu açık bölgeyi kapalı tutarsınız. Fakat gece hava akışını sağlamak için onu açarsınız ve ciğerlerinize hava dolar böylece boğazınızdaki engellenmiş hava kanalı bypass edilmiş olur.

Diğer cerrahi müdahaleler de hava kanallarını genişleterek veya temizleyerek horlamanızı azaltabilir ve uyku apnesi tedavinize katkı sağlar.

  • Polipleri çıkarmak için veya burun deliklerinizin arasındaki eğri bölgeleri düzeltmek için yapılan burun ameliyatı (deviye nazal septum)
  • Büyümüş bademcik ve geniz etini almak için yapılan ameliyat

Merkezi ve komplike uyku apnesi tedavileri şunlardır:

Tedaviler

  • İlgili tıbbi sorunların tedavisi. Merkezi uyku apnesinin olası sebepleri, kalp veya nöromüsküler bozuklukları içerir ve bu durumları tedavi etmek işe yarayabilir. Örneğin, kalp yetmezliği için optimize etme tedavisi, merkezi uyku apnesini azaltabilir.
  • Oksijen desteği. Uyku esnasında oksijen desteği almak, merkezi uyku apneniz varsa işe yarayabilir. Ciğerlerinize oksijen göndermek için farklı cihazlar olduğu gibi değişik türlerde oksijenler de mevcuttur.
  • Sürekli pozitif havayolu basıncı (CPAP). Tıkayıcı uyku apnesinde de kullanılan bu metot, uyurken burnunuza bir basınç maskesi takmanızı gerektirir. Bu maske, düşmesini de engellemek için solunum kanallarınız vasıtasıyla size hava baskısı yapan küçük bir pompaya bağlanmıştır. CPAP, horlamayı azaltıp uyku apnesini önler. Tıkayıcı uyku apnesinde olduğu gibi, belirtilen şekilde aleti kullanmanız önemlidir. Eğer maske size rahatsızlık veriyorsa veya baskı size çok sert geliyorsa, doktorunuzla konuşup gerekli düzenlemeleri yapabilirsiniz.
  • Aynı seviyede pozitif solunum yolu basıncı (BPAP). Sabitlik sağlayan CPAP’nin tersine, nefes alıp verirken üst solunum yolunuza sürekli baskı yapan BPAP, nefes aldığınızda daha yüksek basınç üretir ve nefes verdiğinizde basınç seviyesini düşürür. Bu tedavinin amacı, merkezi uyku apnesinin zayıf nefes yapısına yardımcı olmaktır. Bazı BPAP araçları, eğer cihaz çok fazla saniye geçtikten sonra hala tek nefes almadığınızı saptarsa otomatik olarak bir nefes göndermek üzere ayarlanmıştır.
  • Uyarlanabilir servo-havalandırma (ASV). Daha yeni olan bu solunum cihazı, sizin normal nefes alma yapınızı öğrenir ve içindeki bilgisayara bu bilgiyi kaydeder. Uyuduğunuzda cihaz, nefes alış yapınızı normalleştirmek için basınç kullanır ve uykunuzdaki duraksamaları önler. ASV’nin, bazı insanlardaki merkezi uyku apnesinin tedavisinde, diğer cihazlara oranla daha başarılı olduğu görülmüştür.

Bu tedavilerin dışında, implantlar gibi uyku apnesi için farklı tedaviler hakkında yeni şeyler okuyabilir veya duyabilirsiniz. Birçok tıbbi cihaz ve uygulama Amerikan Gıda ve İlaç Kurumundan onay aldıysa da, bunların ne derece kullanışlı olduğuna dair ve tek başına bir tedavi olarak tavsiye edilmelerine dair sınırlı sayıda yayımlanmış araştırma vardır.

Yaşam tarzı ve evde bakım

Çoğu durumda, kişisel bakım belki de, tıkayıcı uyku apnesiyle ve muhtemelen merkezi uyku apnesiyle de başa çıkmak için en uygun yoldur. Şu tavsiyeleri deneyin:

  • Fazla kilolarınızı verin. Aşırı kilolarınızdan vereceğiniz az bir miktar bile, boğazınızdaki daralmaya iyi gelebilir. Uyku apnesi bazı durumlarda, sağlıklı bir kiloya dönüş yaparak iyileşebilmektedir. Eğer hala bir kilo verme programınız yoksa doktorunuza size uygun kilo verme yöntemi hakkında danışınız.
  • Egzersiz. Canlı bir yürüyüş gibi 30 dakikalık hafif bir aktivite haftanın çoğu gününde yapılırsa, tıkayıcı uyku apnesi semptomlarını iyileştirmede faydalı olur.
  • Alkolden ve sakinleştirici ve uyku hapı gibi belli ilaç kullanımından kaçının. Bunlar, boğazınızın arkasındaki kasları gevşetir, yani nefes almaya müdahale eder.
  • Sırt üstü yatmaktansa yan veya karın üstü yatın. Sırt üstü yatmak, diliniz ve yumuşak damağınızın boğazınızın arkasına doğru çekilmesine ve böylece solunum yolunuzun kapanmasına neden olur. Sırt üstü yatmayı önlemek için, pijamanızın arkasının üst kısmına bir tenis topu dikmeyi deneyin.
  • Geceleri burun kanallarınızı açık tutun. Burun kanallarınızı açık tutmaya yardımcı olmak için bir tuzlu burun spreyi kullanın. Herhangi bir burun dekonjestanı veya antihistamini kullanma konusunda doktorunuza danışın çünkü bu ilaçlar genel olarak kısa süreli kullanım için önerilmektedir.

Eğer içiciyseniz, sigarayı. Sigara içmek, tıkayıcı uyku apnesini kötüleştirir.

Sağlıkveyaşam

22 Nisan 2014

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.