Yanıklar: ilk yardım

KONULAR

HESAPLAMALAR

ARAMA

Yanıklar: ilk yardım

Küçük ve daha ciddi yanıklar nasıl ayırt edilir ve ilk yardım nasıl uygulanır?

Küçük yanıklarla ciddi yanıkların ayrımı yapılırken ilk adım, vücut dokusunda meydana gelen hasarın boyutuna karar verilmesidir. Birinci derece yanık, ikinci derece yanık ve üçüncü derece yanık olmak üzere üç yanık sınıflandırması size aciliyet durumuna karar vermenizde yardımcı olacaktır.

Birinci derece yanık

Sadece derinizin dışının yanmasıyla oluşan, en az ciddi olan yanıklardır.

  • Deri genellikle kırmızı renktedir
  • Genellik şişkinlik görülür
  • Bazı durumlarda acı mevcuttur

Birinci derece yanıkları, acil medikal ilgi gerektiren ellerde, ayaklarda, yüzde, kasıkta, kalçada ya da ana bir eklemde görülen yanıklar olmadığı sürece, küçük yanık olarak tedavi ediniz.

İkinci derece yanık

Derinin ilk katmanı ikinci katmanına (dermiş) kadar yanmış ise, bu yanıklara ikinci dereceden yanık denir.

  • Su toplanmaları oluşur
  • Deride yoğun bir kırmızılık oluşur ve lekeler görülür
  • Şiddetli acı ve şişme oluşur

Eğer ikinci derece yanığın çapı 3 inçten (7,6 santimetre) büyük değilse, yanığı küçük yanık olarak tedavi ediniz. Eğer yanık alanı daha büyük veya ellerde, ayaklarda, yüzde, kasıkta, kalçada veya ana bir eklem üzerinde ise büyük bir yanık olarak tedavi ediniz ve hemen medikal yardım edininiz.

Küçük yanıklar, birinci dereceden yanıklar ve çapı 3 inçten (7,6 santimetre) küçük bir alana yayılmış ikinci dereceden yanıklar için şu adımları izleyiniz:

  • Yanığı serinletiniz. Yanmış alanı ılık su altında (soğuk değil) 10 ila 15 dakika boyunca veya acısı dinene kadar bekletiniz. Eğer bu işe yaramıyorsa yanık alanı ılık suya batırınız veya soğuk kompresi ile serinletiniz. Yanığı serinletmek, deriden ısının uzaklaştırılmasıyla şişliği azaltacaktır. Yanık üzerinde buz koymayınız.
  • Yanığı steril bir gazlı bez bandajı ile sarınız. Tüylü pamuklu bez veya tiftiği yanığın içine girebilecek herhangi bir materyal kullanmayınız. Yanık yüzeye basınç yapmayı önleyecek şekilde gazlı bezi gevşek olarak sarınız. Bandajlama yanığın havayla temasını keserek acıyı azaltır ve su toplamış deriyi korur.
  • Reçetesiz bir ağrı kesici alınız. Bunlar aspirin, ibuprofen (Advil, Motrin ve diğerleri), naproksen (Aleve) ya da asetaminofen (Tylenol, diğerleri) gibi ilaçları içermektedir. Çocuklara ve gençlere aspirin verilirken dikkatli olunmalıdır. Çünkü aspirin kullanımı 2 yaşından büyük çocuklara önerilmektedir. Suçiçeği veya grip gibi belirtilerden iyileşmiş olan çocuk ve gençlerin asla aspirin kullanmaması gerekmektedir. Eğer endişeleriniz varsa doktorunuzla konuşunuz.

Küçük yanıklar herhangi bir ileri tedavi gerektirmeden iyileşirler. Pigment değişimleri ile iyileşebilirler ki bu iyileşen alanın etrafını çevreleyen alandan daha farklı bir renge bürünmesi anlamına gelmektedir. Artan acı, kızarıklık, ateş, şişme ve sızma gibi enfeksiyon belirtilerini izleyiniz. Eğer enfeksiyon oluşursa medikal yardım edininiz. Eğer yanık bir yıldan az bir zaman önce gerçekleşmişse yanığın tekrar oluşmasından ve güneş yanıklarından kaçınınız. Bu durumlar daha geniş çaplı pigment değişimleri gerektirebilir. Yanık alanına en az bir yıl için güneş kremi sürünüz.

Dikkat

  • Buz kullanmayınız. Yanık üzerine direk buz koymak kişinin vücudunun çok soğuk olmasına ve yaraya ileri zararlar vermesine sebep olur.
  • Yaraya yumurta beyazı, tereyağı veya merhem sürmeyiniz. Bu durum enfeksiyona yol açabilir.
  • Su kabarcıklarını patlatmayınız. Patlamış su kabarcıkları enfeksiyonlara karşı korumasızdır.

Üçüncü derece yanık

Yanıkların en ciddi olanıdır, derinin tüm tabakalarını içerir ve kalıcı doku hasarına yol açar. Yağ, kas ve hatta kemikler bile etkilenebilir. Alanlar yakılmış siyah veya kuru ve beyaz olarak görülebilir. Soluk alıp vermede zorlanma, karbon monoksit zehirlenmesi veya yanmanın etkisiyle oluşan dumanın içe çekildiği durumlarda diğer zehirlenme etkileri görülebilir.

Büyük yanıklar için, 911’i medikal yardım için arayınız. Acil yardım ekibi gelene kadar aşağıdaki adımları uygulayınız.

  1. Yanmış kıyafetleri çıkarmayınız. Yine de hastanın içten yanan materyallerle kontağının kesildiğinden veya sıcak ya da dumana maruz kalmadığından emin olun.
  2. Geniş şiddetli yanıkları soğuk suya batırmayın. Bunu yapmak vücut sıcaklığını düşürecek (hipotermia) ve kan basıncı ve sirkülasyonunu bozacaktır (şok).
  3. Sirkülasyon belirtilerini kontrol ediniz (soluk alma, öksürme veya hareket). Eğer herhangi bir nefes alma belirtisi yoksa CPR’a başlayın.
  4. Yanmış vücut parça veya parçalarını yukarı kaldırın. Mümkün olduğu kadar kalp seviyesinden yukarı kaldırın.
  5. Yanık bölgeleri kapatın. Serin, nemli, steril bir bandaj, temiz, nemli kumaş ya da nemli havlular kullanın.

Tetanos aşısı vurulun. Yanıklar tetanosa karşı duyarlıdır. Doktorlar her 10 yılda bir tetanos aşısı olmanızı önermektedir. Eğer son aşınız 5 yıldan uzun bir zamanda yapılmış ise, doktorunuz bir tetanos aşısı olmanızı tavsiye edebilir.

Sağlıkveyaşam

30 Nisan 2014

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.