Yüksek kolesterol

KONULAR

HESAPLAMALAR

ARAMA

Yüksek kolesterol

Yüksek kolesterol- Kolesterolü düşürmek için diyet, ilaç ve diğer tedaviler

Kolesterol kanınızdaki yağlarda (lipidlerde) bulunan mumsu bir maddedir. Vücudunuz sağlıklı hücreler yapmaya devam etmek için kolesterole ihtiyaç duysa da, yüksek kolesterole sahip olmak kalp hastalıkları riskinizi arttırır.

Yüksek kolesterolünüz olduğunda kan damarlarınızda yağ depoları geliştirebilirsiniz. Sonuç olarak bu depolar atardamarlarınızdan kan akışını zorlaştırır. Kalbiniz yeteri kadar oksijence zengin kana ulaşamayacağı için kalp krizi riskiniz artar. Beyninize olan kan akışının azalması inmeye sebep olabilir.

Yüksek kolesterol (hiperkolesterolemi) kalıtsal olabilir fakat genellikle sağlıksız yaşam biçimi seçimlerinden kaynaklanır, bu nedenle de önlenebilir ve tedavi edilebilir. Sağlıklı bir diyet, düzenli egzersiz ve bazen ilaç tedavisi yüksek kolesterolü düşürmeye yardımcı olur.

Belirtileri

Yüksek kolesterolün belirtileri yoktur. Yüksek kolesterolün ortaya çıkarılması için tek yol kan testidir.

Ne zaman doktora gitmelisiniz

20 yaşından itibaren düzenli olarak her beş yılda bir kolesterol testlerini yaptırmanız konusunda doktorunuza danışabilirsiniz. Eğer test sonuçlarınız istenilen sınırlar içerisinde değilse, doktorunuz sizden daha sık ölçüm yapmanızı isteyecektir. Ayrıca doktorunuz, aile geçmişinizde yüksek kolesterol, kalp hastalığı, sigara kullanımı, diyabet veya yüksek tansiyon gibi diğer risk faktörleri bulunuyorsa, testleri daha sık gerçekleştirmenizi isteyecektir.

Nedenleri

Kolesterol, kan ile taşınan proteinlere tutunur. Protein ve kolesterol kombinasyonu lipoprotein olarak adlandırılmaktadır. Kolesterolün farklı türlerini duymuşsunuzdur, bu türler kolesterolün ne tür lipoproteinler taşıdıklarına bağlıdır. Bunlar:

  • Düşük dansiteli lipoprotein (LDL). LDL, veya "kötü," kolesterol vücuda kolesterol parçacıklarını taşır. LDL kolesterol, arter duvarlarında bir tabaka oluşturur ve bu duvarların daralmasına ve sertleşmesine neden olur.
  • Çok düşük densiteli lipoprotein (VLDL). Lipoproteinin bu türü genellikle kanınızdaki proteinlere bağlı olarak, bir yağ türü olan, trigliseritler içermektedir. VLDL kolesterolü, LDL kolesterol boyutlarını çok daha büyük hale getirir ve kan damarlarının daralmasına neden olur. Eğer kolesterol düşürücü ilaçlar kullanıyorsanız ve yüksek VLDL düzeyine sahipseniz, trigliseridi düşürmek için ek ilaçlar kullanmanız gerekebilir.
  • Yüksek yoğunluklu lipoprotein (HDL). HDL veya "iyi" kolesterol, fazla kolesterol miktarını alır ve karaciğere geri götürür.

Sizin kontrolünüzde olan bazı faktörler – hareketsizlik, obezite ve sağlıksız beslene gibi – yüksek LDL kolesterol ve düşük HDL kolesterolüne katkıda bulunmaktadır. Burada kontrolünüz dışındaki faktörler de rol oynayabilmektedir. Örneğin, genetik olarak kanınızda etkili bir şekilde oluşan LDL kolesterol, hücreler üzerinden aktarılabilmektedir veya karaciğerin çok fazla kolesterol üretmesine neden olabilmektedir.

Tedavi ve ilaçlar

Sağlıklı beslenme, diyet ve egzersiz alışkanlıkları gibi hayatınızda yapacağınız yaşamsal değişiklikler, yüksek kolesterole karşı savunma açısından atılabilecek ilk adımdır. Ancak, bu yaşamsal değişiklikleri yapsanız dahi, genel kolesterolünüz – ve özellikle LDL kolesterolünüz – yüksek olabileceğinden, doktorunuz ilaç önerebilir.

İlaç veya ilaç kombinasyonların özel olarak seçilmesi, çeşitli faktörlere bağlı olarak, bireysel risk faktörleri, yaş, mevcut sağlık durumu ve olası yan etkileri de dahil olmak üzere, yapılabilmektedir. Ortak seçenekler aşağıdakiler gibidir:

  • Statinler. Statinler — kolesterol düşürmek için en sık reçete edilen ilaçlar arasında yer almaktadır – karaciğerde kolesterolü üreten bir maddeyi engellemek amacıyla kullanılmaktadır. Bu sizin karaciğerinizin kandaki kolesterolü ortadan kaldırmasına neden olur. Statinler ayrıca, potansiyel olarak koroner arter hastalığının tersine, arter duvarlarındaki meskün kolesterol plaklarını vücudunuzun emmesine yardımcı olmaktadır. Seçilebilecek ilaçlar arasında şunlar gelmektedir; atorvastatin, fluvastatin, lovastatin, pravastatin, rosuvastatin ve simvastatin.
  • Safra asidi bağlayıcı reçineler. Karaciğer safra asitlerini üretmek için kolesterol kullanır, bu sindirim için ihtiyaç duyulan bir maddedir. Safra asitlerine bağlanarak, kolesterolün dolayı bir şekilde düşmesini sağlayan ilaçlar şunlardır; cholestyramine, colesevelam ve colestipol. Bu ilaçlar karaciğerin safra asitlerini yapması açısından aşırı kolesterol kullanarak, kandaki kolesterol seviyesini azaltabilmektedir.
  • Kolesterol absorpsiyon inhibitörleri. İnce bağırsağınız beslenme esnasında alınan kolesterolü emer ve kana salgılar. Kandaki kolesterolü düşürmeye yardımcı olan ilaç ezetimibe’dir. Zetia statin herhangi bir ilaç ile birlikte kombine olarak kullanılabilmektedir.
  • Kolesterol emilim inhibitörü ve statin kombinasyonu. Ezetimibe-simvastatin kombinasyonlu ilaç, ince bağırsak ve karaciğerde kolesterol üretimini azaltırken, besinler ile kolesterol emilimini de düşürmektedir. Vytorinin kalp hastalığı riskini azaltmada, Simvastatin alımından çok daha fazla etki gösterip göstermediği henüz tam olarak bilinmemektedir.

Yüksek trigliserid için ilaçlar

Eğer yüksek trigliserid seviyeniz varsa, doktorunuz şu ilaçları önerebilir:

  • Fibratlar. Fenofibrate ve gemfibrozil ilaçları trigliserdi, karaciğerinizin ürettiği çok düşük dansiteli lipoprotein kolesterol üretimini azaltarak ve kandaki trgliseridi kaldırarak ve VVDL kolesterolünün daha fazla trigliserid içermesini sağlayarak düşürmektedir.
  • Niacin. Niacin LDL ve VLDL kolesterol üretimi açısından karaciğer yeteneğini sınırlayan, trigliseridi azaltır. Niacin, reçeteli ve reçetesiz satılan şekilde mevcuttur, ancak reçeteli olarak verilen niacinin daha az yan etkilere sahip olmasından dolayı, daha sık önerilmektedir. Niacin içeren reçetesiz satılan besin takviyeleri bulunmaktadır, ancak trigliseridi düşürme konusunda etkili değildir ve karaciğere zarar verebilir.
  • Omega-3 yağ asidi takviyesi. Omega-3 yağ asidi takviyesi kolesterolü düşürmeye yardımcı olmaktadır. Trigliseridi düşürmek için bir yol olarak, reçetesiz satılan takviyeleri alabilirsiniz veya doktorunuzun reçete edeceği Lovaza adlı omega-3 yağ asidi takviyesini kullanabilirsiniz. Bu takviyeler statin gibi başka bir kolesterol düşürücü ilaç ile birlikte alınabilir. Reçetesiz satılan ilaç takviyesi almayı tercih ederseniz, önceden doktorunuzdan onay alın. Omega -3 yağ asidi takviyesi alıyorsanız, diğer ilaçlarla etkileşime geçme olanağı vardır.

Tolerans değişikliği İlaç toleransı kişiden kişiye değişmektedir. Yaygın yan etkileri kas ağrıları, mide ağrısı, kabızlık, bulantı ve ishaldir. Eğer kolesterol ilacı almaya karar verirseniz, doktorunuz karaciğer üzerinde ilacın etkisini izlemek için, karaciğer fonksiyon testleri önerebilir.

Çocuklar ve Kolesterol Tedavisi Beslenme ve egzersiz, yüksek kolesterolü olan veya obezite sorunu yaşayan 2 yaş ve üzeri çocuklarda en iyi başlangıç tedavisidir. Amerikan Pediatri Akademisi, 8 yaş ve üzeri çocuklarda LDL kolesterol düzeyi yüksekse, statinler gibi reçeteli ilaçların tedavi amaçlı kullanımını önermektedir. Ancak bu öneri hala tartışılmaktadır. Kolesterol düşürücü ilaçların çocuklar üzerinde uzun vadeli etkileri hakkında yoğun bir çalışma henüz yapılmamıştır. Buna ilave olarak, niasin gibi bazı kolesterol ilaçlarının çocuklarda kullanımı önerilmemektedir. Bu konuda toplum içerisinde çok fazla farkı yorumlar olmasından dolayı, çocuğunuzun kolesterolünün düşürülmesi tedavisinde en iyi yolun hangisi olduğu konusunda doktorunuzla konuşun.

Yaşam tarzı ve evde bakım

Yaşam tarzı değişiklikleri kolesterol düzeyini iyileştirme konusunda mutlaka gereklidir. Seviyenizi düşürmek açısından, aşırı kilodan kaçınmak, sağlıklı besinler yemek ve fiziksel aktivitelerinizi arttırmanız gerekir. Sigara içiyorsanız, bırakın.

Fazla kilolarınızdan kurtulun Fazla kilo, yüksek kolesterole katkıda bulunmaktadır. 5-10 kilo verilmesi dahi toplam kolesterol seviyenizi düşürmeye yardımcı olmaktadır. Beslenme alışkanlıklarınızı ve günlük rutinlerinizi ciddi anlamda ele alın. Kilo vermenin zorluklarını düşünün – ve bunların üstesinden gelmek için yollar arayın. Kendinize uzun vadeli sürdürülebilir hedefler belirleyin.

Sağlıklı gıdalarla beslenin Ne yerseniz, bu doğrudan kolesterol seviyenizi etkilemektedir. Aslında, lif ve diğer kolesterol düşürücüler açısından zengin gıdalar ile beslenmek, çoğu statin ilaçların verdiği etkiyi sağlayabilmektedir.

  • Sağlıklı yağlar seçin. Doymuş yağ ve trans yağlar, genel olarak kolesterolü ve LDL kolesterolünü yükseltmektedir. Günlük olarak doymuş yağ olarak yüzde 10’luk oranda kalori alımında bulunun. Tekli doymamış yağlar – zeytin, fıstık ve kanola yağlarında bulunan – sağlıklı seçeneklerdir. Badem ve ceviz sağlıklı yağların diğer kaynaklarıdır.
  • Trans yağları ortadan kaldırın. Trans yağlar, genellikle margarin, kurabiye, kraker ve aperatif hazır kekler gibi gıdaların içerisinde bulunurlar ve özellikle kötü kolesterol düzeyini yükseltirler. Trans yağlar sizin genel LDL “kötü” kolesterolünüzün yükselmesine neden olurlar, ancak bu tür yağlar HDL “iyi” kolesterol düzeyini de düşürmektedir.

Son zamanlarda marketlerde bulunan gıda ürünlerinin etiketleri üzerinde “trans yağ içermez” yazısını çok daha sık görmeye başlamışsınızdır. Ancak sadece bu yazılı olan etiketlere güvenmeyin. Amerika Birleşik Devletleri’nde gıdalar porsiyon başına 0,5 gram trans yağ içeriyorsa, bu ürünler trans yağ içermiyor diye belirtilmektedir. Bu oran çok yüksek gibi görünmeyebilir ancak trans yağların içerdiği gıdalardan yemeniz dahi, sizin hızlı bir şekilde etkilenmenizi sağlayabilmektedir. Etiketler yerine, içerik listesini okumanız daha faydalı olacaktır. Bir gıda maddesinin içeriğinde eğer hidrojene yağ içeriyor yazısı varsa, o besinin içerisinde trans yağ mutlaka bulunuyordur, bu yüzden de alternatifler aramanız faydalı olacaktır.

  • Besinlerinizdeki kolesterolü sınırlayın. Günlük olarak 300 miligramdan (mg) fazla kolesterollü gıdalar tüketmeyin – eğer kalp rahatsızlığınız varsa, bu seviyenin 200mg’den az olmasına dikkat edin. Kolesterolün en konsantre şekilde bulundu besin kaynakları, etler, yumurta sarısı ve süt ürünleridir. Yumurta yerine yağsız et ve yağsız sütler tüketmeye çalışın.
  • Kepekli tahıllar seçin. Öğütülmemiş tahıllar içerisinde bulunan çeşitli besinler kalp sağlığı için faydalıdır. Tam tahıllı ekmekler, kepekli makarnalar, tam buğday unu ve kahverengi pirinçler yemeyi seçin. Yulaf ezmesi ve yulaf kepeği de diğer iyi seçeneklerin arasındadır.
  • Hazır meyve sebzelerden kaçının. Meyve ve sebzeler lif açısından zengin olan besinlerdir ve düşük kolesterole yardımcı olabilmektedir. Mevsim meyveleri tüketmeye özen gösterin. Bitkisel bazlı güveç, çorba ve kızartmadan uzak durun.
  • Kalp sağlığınız için balık yiyin. Bazı balık türleri – örneğin morina, ton balığı ve pisi balığı gibi – et ve tavuğun toplamından çok daha fazla doymuş yağ ve kolesterol içermektedir. Somon, uskumru ve ringa balığı gibi balıklar ise, kalp sağlığına iyi gelen omega-3 yağ asitleri bakımından zengindir.
  • Alkol tüketimini aşırıya kaçmadan sınırlayın. Sınırlı olarak tüketeceğini alkol HDL kolesterol düzeyinizde artışa neden olabilmektedir – ancak faydaları yeteri kadar güçlü olmadığından, zaten içki içmeyen kimseye önerilmemektedir. İçki içmek istiyorsanız, bunu aşırıya kaçmadan yapın. Bunun anlamı ise kandınlar için günde bir, erkekler için ise günde en fazla 2 içkidir.

Düzenli egzersiz Düzeni egzersiz, kolesterol seviyelerini iyileştirmenize yardımcı olur. Doktorunuz tamam derse, günlük olarak, haftanın çoğu günlerinde 30 ila 60 dakikalık egzersizler yapmanız faydalı olacaktır. Günlük olarak tempolu yürüyüşlere çıkın. Bisiklete binin. Yüzün. Motivasyonunuzu korumak için, moralinizi yüksek tutun. Kendinize bir egzersiz dostu bulun veya bir egzersiz grubuna katılın. Ve egzersiz konusunda mutlaka 30 ila 60 dakikalık süreyi doldurmanız gerekemez. Eğer 10 dakika egzersiz ve sonrasında beş ila altı dakika arasında dinlenerek egzersizlerinizi yapmanız kolesterolünüzü düşürmek için faydalı olacaktır.

Sigara içmeyin

Sigara içiyorsanız bırakın. Bırakmak HDL kolesterolünüzün düzeyini iyileştirir. Ve bırakmanın faydaları saymakla bitmez. Sadece 20 dakika bile sigarayı bırakmanız, kan basıncını azaltır. 24 saat içerisinde, kalp krizi riskinizde azalma olur. Bir yıl içerisinde, kalp hastalığı riskiniz, sigara içenlere nazaran çok daha fazla düşer. 15 yıl içerisinde, kalp hastalığı riskiniz hiç sigara içememiş bir kişinin haline döner.

Korunma

kKKKolesterolünüzü düşürmek için, kalp sağlığınızı korumak için yapacağınız yaşam tarzı değişikliklerini yapmanız, ilk etapta yüksek kolesterolü önlemeye yardımcı olacaktır. Yüksek kolesterolü önlemek için şunları yapabilirsiniz:

  • Fazla kilolarınızdan kurtulun ve sağlıklı kilonuzu koruyun
  • Sigarayı bırakın
  • Az yağ ve az tuzlu besinler yiyin, beslenmeniz meyve ve sebze açısından zengin olsun
  • Haftanın çoğu günlerinde en az 30 dakikalık egzersizler yapın
  • Alkolü hiç değilse aşırıya kaçmadan alın

Sağlıkveyaşam

21 Nisan 2014

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.