Yüksek tansiyon (hipertansiyon)

KONULAR

HESAPLAMALAR

ARAMA

Yüksek tansiyon (hipertansiyon)

Yüksek tansiyon – Kapsamlı özet belirtileri, tedaviyi ve hipertansiyondan korunmayı kapsar.

Yüksek tansiyon sonunda kalp hastalığı gibi sağlık sorunlarına sebep olabilecek şekilde kanınızın atardamar duvarına uyguladığı yüksek kuvvetten kaynaklanan yaygın bir durumdur.

Tansiyon kalbinizin pompaladığı kan miktarı ve atardamarlarınızın kan akışına olan dayanıklılığının miktarı ile ölçülür. Kalbiniz daha çok kan pompaladıkça ve atardamarlarınız daha dar oldukça tansiyonunuz o kadar yüksek olur.

Herhangi bir semptom olmadan yıllar boyunca yüksek tansiyona (hipertansiyona) sahip olabilirsiniz. Kontrol edilemeyen yüksek tansiyon, kalp krizi ve inme gibi ciddi sağlık sorunları riskinizi arttırır.

Yüksek tansiyon tipik olarak yıllar boyunca gelişir ve sonuçta neredeyse herkesi etkiler. Şans eseri yüksek tansiyon kolayca teşhis edilebilir. Ve yüksek tansiyona sahip olduğunuzda doktorunuzla bunu kontrol etmek için çalışabilirsiniz.

Belirtileri

Yüksek tansiyona sahip olan çoğu kişilerde, tansiyon okumaları tehlikeli derecede yüksek seviyelere ulaşmış olsa dahi, hiçbir bulgu veya semptoma rastlanmayabilir.

Erken evre yüksek tansiyon olan birkaç kişide donuk baş ağrısı, baş dönmesi veya normalden daha fazla burun kanaması olmasına rağmen, hayatı tehdit eden bir duruma rastlanmayabilir, aşamalı olarak yüksek tansiyon şiddetli durumlara ulaşana kadar bu bulgu ve semptomlar genellikle meydana gelmez.

Ne zaman doktora gitmelisiniz

Tansiyon için muhtemelen rutin bir doktor randevusunun parçası olarak doktorunuza görünebilirsiniz.

18 yaşından itibaren, en az iki yılda bir, tansiyonunuzu okutmak konusunda doktorunuza danışın. Yüksek tansiyon veya kalp-damar hastalığı açısından diğer risk faktörlerinin zaten tanısı konduysa, doktorunuz büyük olasılıkla daha sık okuma yaptırmanızı tavsiye edecektir. Çocuklarda genellikle 3 yaş ve üzerinde, yılık muayenenin bir parçası olarak tansiyon ölçümleri yapılmaktadır.

Eğer düzenli olarak doktorunuza görünmüyorsanız, bir sağlık ocağından veya diğer kurumlardan ücretsiz olarak tansiyon taramanızı yaptırmanız mümkün olacaktır. Ayrıca bazı mağazalarda da ücretsiz olarak tansiyonunuzu ölçtürebileceğiniz makineler bulabilirsiniz, ancak bu makineler size yanlış sonuçlar verebilir.

Nedenleri

İki tip yüksek tansiyon türü bulunmaktadır

Birincil (esansiyel) hipertansiyon Çoğu yetişkinler için, yüksek tansiyonun tanımlanabilen hiçbir nedeni bulunmamaktadır. Yüksek tansiyonun bu türüne esansiyel hipertansiyon veya primer hipertansiyon denir, uzun yıllar boyunca yavaş yavaş gelişim gösterme eğilimindedir.

Sekonder hipertansiyon Bazı kişilerde altta yatan bir neden olduğundan dolayı yüksek tansiyon bulunmaktadır. İkincil hipertansiyon denilen bu yüksek tansiyonun türü aniden görünür ve primer hipertansiyon olduğu gibi yüksek tansiyona neden olmaktadır. Çeşitli durumlarda ve ilaçlarda sekonder hipertansiyona yol açabilmektedir:

  • Böbrek problemleri
  • Böbreküstü bezi tümörleri
  • Doğuştan (konjenital) kan damarlarında bazı kusurlar olması
  • Bazı ilaçlar, doğum kontrol hapları, soğuk algınlığı ilaçları, dekonjestanlar, reçetesiz satılan ağrı kesiciler ve bazı reçeteli ilaçlar gibi
  • Kokain ve amfetamin gibi yasadışı ilaçlar

Tedavi ve ilaçlar

Tansiyon tedavinizde, ne kadar sağlıklı olduğunuza bağlı olarak hedef belirlenmektedir.

Tansiyon Tedavi Hedefleri*

140/90 mm Hg veya daha düşük

Eğer sağlıklı bir yetişkinseniz

130/80 mm Hg veya daha düşük

Kronik böbrek hastalığı, şeker hastalığı veya koroner arter hastalığı varsa veya koroner arter hastalığı riski yüksekse

120/80 mm Hg veya daha düşük

Eğer kalp olması gerektiği gibi pompalamıyorsa ( sol vertrikül disfonksiyonu veya kalp yetmezliği) veya ağır kronik böbrek hastalığı varsa

*Her ne kadar 120/80 mm Hg veya daha düşük tansiyon, hedeflenen ideal tansiyon olsa dahi, bu seviyeye ulaşmak için tedavi gerekip gerekmediği konusunda doktorların emin olması gerekmektedir.

80 yaş veya üzeri bir yetişkinseniz ve tansiyonuz çok yüksekse, doktorunuz sizin açınızdan bir tansiyon tedavisi hedefleyerek, tansiyon seviyenizi biraz yüksek de olsa 140/90 mm Hg seviyelerine ayarlayabilir.

Yaşam tarzınızı değiştirerek, yüksek tansiyonunuzu uzunca bir süre boyunca kontrol edebileceğiniz en doğru adımı atmış olursunuz. Ancak bazen yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olmaz. Beslenme ve egzersizlere ilave olarak, doktorunuz tansiyonunuzu düşürmek için ilaç kullanmanızı önerebilir. Doktorun reçeteli olarak yazacağı ilacın kategorisi, sizin tansiyonunuzun seviyesine ve aynı zamanda diğer tıbbi sorunlarınızın olup olmadığına bağlıdır.

Yüksek tansiyonu tedavi etmek için ilaçlar

  • Tiyazid diüretikler. Diüretikler, bazen bunlara su hapları da denir, vücudunuzun böbrekler üzerinden hareket ederek, sodyum ve suyu elimine etmesine yardımcı olan ilaçlardır ve kan hacmini azaltmaktadır. Tiyazid diüretikler yüksek tansiyon tedavisinde genellikle ilk olarak – ama tek değil – seçilen ilaçlardır. Eğer diüretik almıyorsanız ve tansiyonuz yüksek seviyede kalırsa, doktorunuzla konuşarak her hangi bir diüretik ilaç eklemesi veya değiştirmesi yaptırabilirsiniz.
  • Beta blokerleri. Bu ilaçlar kalbinizin daha yavaş emilimi ve daha az kuvvetle çalışması açısından kalbin yükünü azaltmak ve kan damarlarını açmak için kullanılan ilaçlardır. Tek başına reçete edildiğinde, beta blokerler siyahlar veya yaşlı yetişkinlerde işe yaramazlarsa – bir tiyazid diüretik ile kombine edilerek daha etkili bir konum sağlanabilmektedir.
  • Anjiyotensin dönüştürücü enzim inhibitörlerinin kullanılması (ACE). Bu ilaçlar kan damarlarını daraltan, doğal bir kimyasalın oluşumunu engelleyerek kan damarlarının rahatlamasına yardımcı olurlar.
  • Anjiotensin II reseptör blokerleri (ARBs). Bu ilaçlar kan damarlarını daraltmaya neden olan doğal bir kimyasalın etkisini bloke ederek – formasyonunu değil – kan damarlarının rahatlamasına yardımcı olmaktadır.
  • Kalsiyum kanal blokerleri. Bu ilaçlar kan damarlarının kaslarını gevşetmeye yardımcı olmaktadır. Bazıları kalp hızını yavaşlatmaktadır. Kalsiyum kanal blokörleri, ACE inhibitörleri veya beta blokörleri tek başına olarak siyahilerde ve yaşlı yetişkinlerde çok daha iyi etki sağlayabilmektedir. Greyfurt sevelerin bu kelimeye çok dikkat etmeleri gerekir. Greyfurt suyu, bazı kalsiyum kanal blokörleri ile etkileşime girerek, kan düzeyini arttırabilmekte ve yan etkileri çok daha yüksek risk oluşturmaktadır. Etkileşimleri konusunda endişeleriniz varsa doktorunuz veya eczacınızla konuşabilirsiniz.
  • Renin inhibitörleri. Aliskiren renin üretimini yavaşlatarak, böbrekler tarafından üretilen bir enzim, tansiyonu arttıran kimyasal adımlardan oluşan bir zincir başlatır. Tekturna işlemi, retinin üretim yeteneğini azaltarak etki sağlar. İnme gibi ciddi komplikasyon riski taşımasından, aliskiren, ACE inhibitörleri veya ARB ile birlikte alınmamalıdır.

Hedeflenen tansiyonuza yukarıdaki ilaç kombinasyonları ile ulaşamıyorsanız veya sorun yaşıyorsanız, doktorunuz size şu gibi ilaçları reçete edebilir:

  • Alfa blokerleri. Bu ilaçlar kan damarlarının daralmasına neden olan doğal kimyasalların etkilerini azaltarak, kan damarları ve sinir uyarılarını azaltır.
  • Alfa-beta blokerleri. İlave olarak kan damarlarının sinir uyarılarını azaltmak için, kan damarları yoluyla pompalanacak olan kan miktarınızı azaltmak açısından, alfa-beta blokörleri kullanılabilmektedir.
  • Merkezi etkili ajanlar. Bu ilaçlar, sinir sisteminizin beyne gönderdiği sinyalleri, kalp ritmini azaltmak ve kan damarlarını daraltmak amacıyla kullanılmaktadır.
  • Vazodilatörler. Bu ilaçlar arter duvarlarındaki kaslar üzerinde doğrudan çalışarak, kasların sıkışmasını ve arterlerin daralmasını engellemek üzerine etki gösterirler.

Tansiyonunuzu kontrol altına aldıktan sonra, doktorunuz kardiyovasküler hastalıkların riskini azaltmak için günlük olarak aspirin almanızı önerebilir.

İhtiyacınız olan günlük ilaç doz sayısını azaltmak için, doktorunuz büyük dozlarda tek bir ilaç almanız yerine, daha düşük dozlarda bir arada alabileceğiniz ilaçlar reçete edebilir. Aslında iki veya daha fazla tansiyon ilacı genellikle daha iyi etki sağlamaktadır. Bazen en etkili ilacı bulmak için – veya ilaç kombinasyonu – deneme yanılma yöntemi kullanılabilmektedir.

Yüksek tansiyonu tedavi etmek için yaşam tarzı değişiklikleri Doktorunuz yüksek tansiyonu tedavi etmek için ilaçlar verse dahi, ne olursa olsun tansiyonu düşürmek için yaşam tarzınızda değişiklikler yapmanız gerekecektir. Bu değişiklikler genellikle daha az tuz içeren sağlıklı bir beslenme dahil olmak üzere (Hipertansiyonu durduran beslenme yaklaşımları veya DASH beslenmesi), daha fazla egzersiz ile kilo verilmesi ve sigarayı bırakmak gelmektedir.

Dirençli hipertansiyon: Tansiyonun kontrolünün zor olduğu durumlar Tansiyon eğer, yüksek tansiyon ilaçlarının en az üç farklı türde alınmasına rağmen, bu ilaçlardan biri diüretik olsa da, inatla yüksek kalmaya devam ediyorsa, dirençli hipertansiyonunuz olabilir. Dirençli hipertansiyon, tansiyonun tedaviye karşı direnç göstermesi durumudur. Yüksek tansiyonu kontrol etmeye çalışan kişiler, aynı zamanda dört farklı ilaç alımı yaparak, dirençli hipertansiyonu kontrol altına almaya çalışırlar.

Dirençli hipertansiyona sahip olan kişilerin, asla daha düşük tansiyona sahip olduğu anlamına gelmez. Aslında, sizin ve doktorunuzun sürekli olarak yüksek tansiyonun arkasında ne yattığını tanımlamak üzerine çalışması, daha etkili bir tedavi ile hedefe ulaşmak adına yardımcı olacak en iyi şans olacaktır.

Doktorunuz veya hipertansiyon uzmanınız, yüksek tansiyon için aldığınız ilaçların ve dozlarının sizin için uygun olup olmadığını değerlendirebilir. En etkili kombinasyon ve dozlarda ince ayarlar yapılarak ilaçların etkili bir şekilde kullanımı sağlanabilir.

Buna ilave olarak, siz ve doktorunuz diğer koşullar açısından aldığınız ilaçları inceleyebilirsiniz. Bazı ilaçlar, gıdalar veya takviyeler yüksek tansiyonu daha da kötü hale getirebilir veya yüksek tansiyon konusunda etkin çalışan ilaçların etkisini önleyebilir. Tüm ilaçlar veya takviyeler konusunda doktorunuzla açık ve net bir şekilde konuşun.

Yönlendirilmiş olan yüksek tansiyon ilaçlarını tam olarak almıyorsanız, bunun bedelini tansiyonuz ödeyecektir. İlaçları belirtilen dozlarını atlayarak göz ardı ederseniz, bu tür ilaçların yan etkileri olduğundan veya sadece unuttuğunuz için almadığınız durumlar ortaya çıkıyorsa, bu konuda çözüm yolu bulmak için doktorunuzla konuşabilirsiniz. Doktorunuzun herhangi bir rehberliğini almadan, tedavinizi değiştirmeyin.

Yaşam tarzı ve evde bakım

Tansiyon ilaçları alsanız dahi, yaşam tarzınızda yapacağınız değişiklikler, yüksek tansiyonu kontrol etmenize ve önlemenize yardımcı olacaktır. Burada yapabileceğiniz önerileri bulabilirsiniz:

  • Sağlıklı gıdalarla beslenin. Hipertansiyonu durduran, beslenme uygulamaları (DASH) yaklaşımını, meyve, sebze, tam tahıllar ve düşük yağlı süt ürünlerinin özellikle vurgulandığı beslenme şeklini deneyerek beslenin. Beslenmenizde potasyum oranın yüksek olması, tansiyonu kontrol etme ve önleme konusunda faydalı olacaktır.
  • Beslenmenizde tuz oranını düşürün. Daha düşük sodyum düzeyi – 1500 miligram(mg) günde – 51 yaş ve üzerindeki kişiler, yaşlı Afrika – Amerika ırkından olanlar veya hipertansiyon, diyabet veya kronik böbrek rahatsızlığı olan kişilerde uygun bir düzeydir. Sağlıklı insanların, bunun aksine günlük olarak 2300mg veya daha az alımına ihtiyaçları vardır. Masanızdan yemek esnasında tuzluğu kaldırmanız, ayrıca işlenmiş gıdaları, konserve çorba veya dondurulmuş yiyecekler gibi, beslenmenizden çıkararak, tuz miktarını azaltmanız, sağlığınız açısından faydalı olacaktır.
  • Sağlıklı kilonuzu koruyun. Eğer kiloluysanız, 2,3 kilogram dahi vermeniz, tansiyonunuzu düşürebilmektedir.
  • Fiziksel aktivitelerinizi arttırın. Düzenli fiziksel aktivite ile tansiyonunuzu düşürmeye yardımcı olabilir ve kilo alımını kontrol altına alabilirsiniz. Gün içerisinde en az 30 dakika boyunca fiziksel aktivite uygulayabilirsiniz.
  • Alkolü sınırlandırın. Sağlıklı olsanız dahi, alkol tansiyonunuzu yükseltebilir. Alkol alıyorsanız eğer, bunu aşırıya kaçmadan – kadınlar için günde bir içki ve 65 yaş ve daha yaşlı erkekler için günde iki içki yeterlidir – yapmalısınız.
  • Sigara kullanmayın. Tütün kan damar duvarlarını yaralar ve damar sertliği sürecini arttırır. Sigara içiyorsanız, bırakmak için doktorunuza danışın.
  • Stresle başa çıkın. Mümkün olduğunca stresi azaltın. Kas gevşemesi ve derin nefes alma gibi sağlıklı başa çıkma tekniklerini uygulayabilirsiniz. Bol uykuda bu durumunuza yardımcı olabilmektedir.
  • Tansiyonunuzu evinizde takip edin. Evinizde düzenli olarak tansiyonunuzu kontrol etmeniz, aldığınız ilaçların işe yarayıp yaramadığını ve hatta olası komplikasyonları sizin ve doktorunuzun önceden fark etmesini ve önlemler almanızı sağlayabilir. Tansiyonuz kontrol altındaysa, tansiyonunuzu takip etmek için, doktorunuzun sizi evde ziyaret etmesi mümkündür.
  • Gevşeme veya yavaş ve derinden nefes alma. Rahatlamak için derin ve yavaş nefes alma uygulamalarını yapabilirsiniz. Rahatlamanızı sağlayacak ve nefes alımınıza rehberlik edebilecek mevcut bazı cihazlar bulunmaktadır. Ancak bu cihazlar, tansiyonu düşürme konusunda önemli bir etkiye sahip olup olmadığı açısından şüphe taşımaktadır.

Alternatif Tıp

Beslenme ve egzersiz tansiyonu düşürme konusunda en iyi taktikler olmasına rağmen, bazı takviyelerin azaltılmasına yardımcı olabilmektedir. Bunlar aşağıdaki durumları içerir:

  • Alfa – linolenik asit
  • Blond psyllium
  • Kalsiyum
  • Kakao
  • Balık Yağı
  • Koenzim Q10
  • Omega-3 yağ asitleri
  • Sarımsak

Bu takviyeleri beslenmenize gıda olarak dahil etmenizin haricinde, aynı zamanda ilave olarak hap veya kapsül şeklinde de alabilirsiniz. Tansiyonun tedavisinde, bu takviyeleri eklemeden önce doktorunuzla konuşun. Bazı takviyeler artan kanama riski gibi zararlı yan etkilere sahip olduklarından veya başka ilaçlarla etkileşime girebileceğinden, ölümcül durumlara neden olabilmektedir.

Stres düzeyini dinlendirmek ve azaltmak için yoga veya derin nefes alma gibi gevşeme tekniklerini uygulayabilirsiniz. Bu uygulamalar geçici olarak tansiyonu düşürebilmektedir.

Sağlıkveyaşam

22 Nisan 2014

Yorumlar

Yorum yapmak için lütfen isminizi giriniz.